This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

PATROLOGItE

CURSUS COMPLETUS

8ED MBLIOTHBCA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

MNHM 8S. PATRDM, DOCTORIM SCRIPTORIMQDB eCGLESHSTKMM,

Smi LATINORUM, 8ITB OltflaORUM,

QVl AB jEVO APOSTOLICO AD TEMPORA INNOCENTII III {ANNO 1216) PRO LATINIS ET AD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANN. 1489) PRO ORjECIS FLORUERUNT.

RECUSIO CHRONOLOGICA

OMNIDM QUiE EXSTITBRB MONUMENTORUM GATHOLICiS TRADITIONIS PBR QUINDBGIM PRIORA

EGCLBSIiE S£GULA,

lUXTA BDITI0NK8 AGGURATI88IMAS INTIR 8S QUMQUB N0mfULLI8 C0DIGIBU8 MANU8GRIPTI8 G0LLATA8, PBRQUAII

DILIGBNTBR GA8TI0ATA; DIB8BRTATI0NIBU8, G0MMBNTARII8, YARII8QUB LBGTI0NIBU8 GONTINBNTBR ILLUSTRATA;

OMNIBUB 0PBRIBU8 P08T AMPLI88IMA8 BDITI0NB8 lUJI TRIBU8 N0VI88IMI8 BHGULtB DBBBNTUR AB80LUTA8

DBTBCTI8, AUGTA; INDIGIBU8 PARTIGULARIBU8 ANALTTIC18, 8IN0UL0S 8IYB T0M08 8IYB AUGT0RB8 ALICUJU8

MOMBNTI 8UB8BQUBNTIBU8, DONaTA ; GAPITULI8 INTRA IP8UM TBXTUM RITB DI8P08ITI8, NBGNON BT

TITULI8 8INOULARUM PAOINARUM MAROINBM 8UPBRI0RBM DI8TIN0UBNTIBU8 8UBJBGTAMQUB MATB-

miM 8I0NIFIGANTIBU8, ADORNATA; 0PBRIBU8 GUM DUBII8, TUM AP0CRTPHI8, ALIQUA YBRO

AUCTORITATB IN ORDINB AD TRADITI»NBM BGGLB8IA8TICAM P0LLBNTIBU8, AMPUFICATA ;

MIOBWTIB BT AMPLIU8 LOCUPLBTATA INDICIBU8 AUGTORUM 8ICUT BT OPBRUM, ALPHABBTICI8, CHR0N0L00IGI8,

•TATI8TICI8, 8TNTBBTIGI8, ANALTTICI8, ANAL00I0I8, IN QUODQUB RBLIOIONIS PUNCTUM, DOOMATIGUM, MORALB^

UTUROIGUM, CANONIGUM, DIBCIPLINARB, HI8T0RIGUM» BT GUNGTA ALIA 8INB ULLA BZCBPTIONB ; 8BD PRJB-

■BRTIM DU0BU8 INDICIBU8 IMMBN8I8 BT 0BNBRALIBU8, ALTBRO 8CILIGBT RERUM, QUO CON8ULTO9

QUIQUID NON 80LUM TAU8 TALI8YB PATBR, YBRUM BTIAM UNU8QUISQUB PATRUM, NB UNO QUIDBM

OMI880, IN QUODLIBBT THBMA 8GRIP8BRIT, UNO INTUITU GONSPICIATUR ; ALTBRO SCRIPTURifi

SAGRifi, BZ QUO LBCTORI COMPBRIRB 8IT oAyIUM QUINAM PAXRE8 BT IN QUIBU8 OPBRUM

8U0RUM L0GI8 8INOUL08 8IN0UL0RUM UBRORUM 8. BCRIPTUIUB YBR8UB, A PRIMO

OBNB8B08 U8QUB AD N0YI88IMUM AP0GALTP8I8, COMMBNTATI 8INT.

■OmO ▲CCURATIBBIMAy GJmRIBQUB 0MNIBU8 PACILB ANTBPONBNDA, 81 PBRPBNDANTUR GHARAGTBRUM NITIDITAt

C8ARTJB QUALITAB, INTBORITAB TBXTU8, PBRFBGTIO C0RRBCTI0NI8, OPBRUM RBCU80RUM TUM YARIBTA8, TUH

IIUMBRU8, FORMA YOLUMINUM PBRQUAM GOMMODA 8IBIQUB IN TOTO PATROLOOIJI DBCUR8U G0N8TANTBB

BIMBLra, PRBTU BXI0UITA8, PRiBBBRTIMQUB I8TA COLLBCTIO, UNA, MBTHODICA BT GHRONOLOOIOA,

•BXCBNTORUM FRAOMBNTORUM OPUBCULORI^QUB HAGTBNU8 RIG ILUG 8PAR80RUM, PRIMUMAUTBM

UIM08TBABIBU0TRBGA,BX0PBRIBUB BT M88. AD 0MNB8 JTTATBS, L0G08| «.IN0UA8 F0RMA8QUB

FBBTIWBWTIBU8 OOADUNATORUM.

SERIES LATINA

IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SGRIPTORESQUE EGGLESM: LATIN^

A tertulluno ad innocentium m. AGGURANTE J.-P. MIGNE,

BmUOTHEGiB CliBBI IJMVBRSiB

SIVF: CDRSDUM COMPLBTORUM IN SINGULOS SCIENTliE EGGLESIASTICiE RAMOS EDITORB,

PATROLOGIjE LATINjE tomvs clxx.

R. d. d. RUPERTUS ABBAS MONASTERII S. HKRIBERTI TUITIENSIS. HERMANNUS EX JUD^' CHRISTIANUS. UDASCALCUS MONACHUS AUGUSTANUS. BIUNIO MINDONIENSIS, HUGO POR- TUCALENSIS IN GALLiECIA, EPISGOPI, ET GERARDUS TRS3BYTER. S. NORBERTUS AR-

CHIEPISCOPUS MAGDEBURGENSIS.

PARISIIS APIJD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MI6NE SUCCESSORES^

IN YU DICTA : AVENUB DU UAINE, S08

1894

Giifbj. ^ b fyiplft ^AOL bDFttlT, tS, >ll aieti Bte^*AiBi4m. IM.il.».

• •••_•• ••• •••••*• •

• • ••••'•• • •

• ••••• • •

• ••• • ••••••

••• ••• : : ••• .'.

: • : : ••• : .-

*•••* *••• i s •••' -\'

SjBCVLUV xu.

R. D. D. RUPERTI

ABBATU

MONASTERH S. HERIBERTI TUITIENSIS

VnU LONGE DOCnSSIMl SUMMIQUE DfrER YETERES TOBOLOGI

OPEBA OHIVIA

JUITA BDrnOHIII ▼BNSTAM ANia 1748 PRiGVU DIUGENnSSDIA SIIS»DATIONB AD PRBUJM RBVOCATA, YARIISQUB MONUXEiniS AUCTA

QuariokMie^iuMMRuperHUniioaceedm^tcriptoreinofmuUiquo^

StVB amSUUH COHPLBTORUM m flMULOS SCIBimjE bcclbsiasikc mamw

RUPERTI TOMUS QUARTUS, CiETERORUM UNICUS.

• • »»

PARISIIS

APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, W m DICTA : AYENUE DV MAUIE, S08

1884

Oicby. >^ b tjqptl VAOL UMIIT, IS, «tl diedl B*i!-d*A*BiWw. ttl.ll.tt.

SMCVLUM XH.

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS

MONASTERII S. HERIBERTI TUITIENSIS

VnU LONGE DOCnSSIMl SUMMIQUE INTER YETERES THEOIXXH

OPERA OlllVIA

JUITA BDrnOHEII YBNSTAll ANia 1748 PRiETU DIUGENnSSDIA SIIS»DATIONB AD PRBUm RBYOCATA, YARIISQUB IIONUSIEiniS AUCTA

QuariokMieeiuUimo Rtm>erH Umo aecedmU teriptwrei nofmulU fuorum enMm^atianem pagina $equeu$ exhlbot

sivB amsuuH comBTORuii m fiMULos sciBimjE BccLBSiAmec ramb

RUPERTI TOMUS QUARTUS, CiETERORUM UNICUS.

" • t ' f* • . ! '

PARISIIS

APUD GARNIER FRATRES, EDITORES ET J.-P. MIGNE SUCCESSORES, W m DICTA : AVENVX DU MAWE, m

1884

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXX CONTINENTUR

i*v<.

RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS.

De divinis officiis libri XII. col. 9

Dc incendio oppidi Tuilii. 333

De meditatione mortis. 357

Vila S. Hereberti. 389

Passio B. Eliphii marlyris. 427

De voluntate Dei. 487

De omnipotentia Dei. 453

In qujedam capitula Regulae S. Benedicti. 477

Altercatio monachi et clerici, quod liceat monacho praedicare. 537

De eodem epistola ad Everardum abbatem. 541

De laesione virginitatis. 548

Annulus sive Dialogus inter Christianum et Judseum. 559

De vila vere apostolica. 609

Epistola qua ratione monachorum ordo praecellit ordinem clericorum. 663

Chronicon S. Laurentii Leodiensis. 671

Epistola Mengoz canonici ad Rupertum. 701

Dissertatio chronologico-liistorica de vita et scriptis Ruperti. 703

HERMANNUS EX JUD^ CHRISTIANUS.

Opusculum de sua conversione. 803 UDASCALCUS MONACHUS AUGUSTANUS.

De controv^rsiis inter Hermannum et Eginonem. 839

Carmen de itinere et obitu Eginonis. 861

Vita Chunradi Constantiensis episcopi. 863

MUNIO MINDONIENSIS, HUGO PORTUCALENSIS IN GALLiECIA, EPISCOPI, ET GERARDUS PRESBYTER.

Historia Compostellana. 879 S. NORBERTUS ARCHIEPISCOPUS BIAGDEBURGENSIS.

Sermones ad populum. 1337

Chart». 1337

■T»OM

• ••• •• t

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS TUITIENSIS

AO VENBRABILEM

ECCLESI^ RATISPONENSIS EPISCOPUM CUNONEM

PRO LIBRO

DE blYINIS OFFIGIIS

EPISTOLA

3 PrimWas frugum terrx (Deui, x&iii) quam Dominus dedit mibi, nuno ofTero secundum praBceptum aancts ac myeticae legis,dum praBsens opusculum,quod de divinis scripseiam officiiB.diu expelitumniilto libi, Cuno pater mi^bactenus abbas coenobii Segebergcn8i8,nunc autero,adaucta super te Domini gralia, pontitex Ecclesiaa Ratisponensis. Primitis namquc sunt ist» cunctorum operum, qae mibi a Domino provenissc gavisus es, et libeoter legisti, nou dubitans ea commendare,et testificari, quod veraciter smt frugos terrs quara Dominus dcdit, id est, veri sensus sauclse ScripturaB, (|uam Spiritus sancluscondidit (// Petr. i). Multa eorumdem operum tuo nomine attitulavi,nonnulla nomme Domini Goloniensisarcbie- piscopi Friderici.Hoc autem quod primum erat,et alia pauca sine splendore cujusquam tituli dimiseraro, ut ipse nosti. Itaque primitiasquidem frugum obtuleram, et dimiseram eas incouspeclu Domini Dei,et, adorato Domioo, epulabar in Scripturis, juxtaquod ibidem protinus lex sanctadicit : Et^adorato Domino Deo luo epulaberis in omnibus bonis, qux Dominus Deus tuus ded^-rit tibi(Deut. xxvi). Sedprimitias istas sub Qullius obtuleram presentia sacerdotis, cum lex hoc modo Heri decreverit. Toiles de cunctis frugi- bus tuis primitias, etpones in cartallo^pergcsque adlocum, quem Dominus Deus tuus elegerit.ut ibi in* vocetur nomen ejus, accedesque ad sacerdotem, qui fuerit in dicbus illis,et dices adeum : Profiteor hodie coram pomino Deo tuo.quod ingressus sim tcrram, pro quajuravit patriUus nosfris.ut daret eam nobis (ibid) : suscipiensque sacerdos cartallum de manu ejus,ponet antealtare Domini Dei tui (iVtim.xxxiv ;P<a/.LXxvii). Cur noQ secundum ritumlhunc myslicum ad sacerdutem accosserim, dicam : Nondum alicuinotuspon- titjci,et sacerdos qui erat in diebus illis non curaret,neque admitteret me ad professionem huJQsmodi; neque crederet saltem, quod mihi exiguosorte divisum fuisset quidquam de terra ista intratribuslsrael, in funiculo distributionis. Ego autem sciobam quod neque Moyses neque 8acerdotes,sed solus Jeaus sorte divisissct terram trans Jordauem tribus Israel (Josue xv), et proinde de sacerdotum patrocinio non 4 multum curans, tenebamcartallum, et primitias frugum hujusmodi congerebam,et ponebam aote al- tare Domini Dei,bibebam enim intentionem hanc, et dosiderium hoc, ut placeret oblatio mea incoQS* pectu DomiQi.Audiebam interea tale quidpiam, quod me recordare facercl illius exbistoria veteri, quod cam locutus fuisset Dominus ad Moysen dicens : Loquere filiis Israet, uttotlant mihi primitias ab omni homine, qui offert uttroneus, accipietis eas (Bxod, xxv}, et illi certatim oCTerrent.venerunt artitices et dixe- runt Moysi : Plus offert populus quam necesmrium est, oblata sufficiunt et superabundant (Exod. xxxv, xxxvi). Simile huic audiebam, quia dicebatur adverbum me: Iste scribit quod necessarium qoq est. Sanoti scripserunt, sanctorum scripla sufliciunt et euperabundant, non sufOcimus legere quas sancti scripserunt, nedum haeo quse isti ignoti sine auctoritate de cordesuo scribunl. Hasc et alia multo graviora surda aure prffiteriens,ut lotus eram poasessus abea qu® me taoere non sinebat,diIectioQe Verbi Dei, et primitias istas et alia nonnuUa in carlallo meo con^essi, donec venires tu amicus et patronusfl- delis, per quem ego innotcscerem sacerdoti Domini Ecclesias Agrippinensi.Ecce autem tu,8acerdos, gra- tuita vocatione Domini, tu pontifex factus ex spontanea electione cleri et populi,ad quemcum primitiis, imo et cum cunclis frugibus hujusmodi nJucialiter accedam ct dicam : P^^ofUeor hodie coram Domino Deo tuo, quod ingressus sim terram, pro qua juravit patribus nostris, ut daret eam nobis (Deut. xxvij.Scio enim quod professionem istam libenter accipias, ut dicam, quia Dominos Jesus, qui populo suo tradacto per aquaa Jordanis,8orte divisit terram in funiculo di8tributionis,id est qui credentibuset justificatiB ^ratia ipsius per tavacrum regenerationis et renovationis Spiritus sancti (Tit, iii) divisiones gratiarum distribQit, meam quoque parvitatcm in eadem distributione cognovit seoundum funiculum bunc (/ Cor. xii), quem exprimens Evangelista : Tunc, inquit, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas (Luc. xxiv). Parum dixi quod libcntcr accipias professionem hujusmodi, imo et hoc veraciter dioere po88um,quia nimis, el plu8 quam vellem insistens, etiam me adjurasti, ut non contentusdixisse tibi^scriberem quoque, qualiter in banc ccrrx optimaa partem iogressus sim, cui adjuramento cur obedire necdum ausus sim.Deus scit, et tu mibi conscius, cx parte nosti (1). Suscipies ergo, o sacerdos Domini, cartallum de manu mea, et pones ante altare Domini, majori cum aucloritate quam hactenus feceris, et ego loquar in con« spectu Domini, quoties vel tu, vel aliquis exemplo tuo, scHpta nostra relegere digoatus fuerit, taoquum fruges terre quam Dominus dedit, cui Dominus benedixit. Suot autein prieEentiam primi- tiaruui libelli xii et dcinde ceeterorum, quacunque obluli, numerum eubscribero curavi. Gommen- tariorum in Job librorum x abbreviatum ex abundaQtia seQSuum alque diotorum beati Gregorii.

(i) Alibi fatetur ipse auctor ex diviua revelatioQC se io Scripturis versatum esse.

Patioi. CLXX.

.V»

il RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 12

Tractatus in Evangelium Joannis librorum xiv.Opus de openbus sancts et individuae Trinitatis Hbrorum XLn. Opus in Apocalypsin.SJoannis librorum xii.Opus in xii minores Prophetaslibrorum xxx.OpuscuIum de viotoria Verbi Dei (quod pene tuum proprium est) librorum xii [ximJ Bt opus de gloria et honore Filii hominis seoundum Evangelium Matthflei, in quod tu more tuo me impulisli.Bt opus ex libris Regua),de glorioso rege David, in quod me Dominus meus Colonieosis arcbipraBSul vebementer impulit, quoruni in aiterousque ad octavum, in altero usque ad uadecimum librum processi (2),in quibus nuncteneor,qu9a cum vita comite, perrecero, dimittam et ista per manum tuam in conspectu Domini, et adorato Domino epulahor in omnibus bonis, qus dederit mihi.OpuscuIum quoquein Canticis canticorum vii libellis ex-

Elioui, quod tu tanto libentius legisti, quanto fidelius ac devotius beatam Virginem Mariam, dilecti Filii lei Qenitricemdiligi8,cuju8 bonori idem opus totum dedicari studui.Ucc commemorans plurimuincon- gratulor tibi quod aiiquem jam fruclum perccperis magn» dilectionis, quia Verbum Dei te semper dile- xisse et diligere optime novi.Hoc verbum flammn tua est, lux lua est, et hoc habens in corde et in ore, tuo, iocerna tu es quam Deus, qui accendit, non solum absconditam esse noluil, verum etiam majore quam eras in domo majus super candelabrum quam ste(erat,poni ac iucere voluit(Afa((yr.v). Nec dubito, quin omnis simplex oculus te videns, congaudedt propter lucem verbi,quae ex ore tuo radiat,credo tanto abundantius,quanto plurcs in domo sunt,in qua lucemhuiuscemodiministrare debes.Bgo prscipueexsul- tare debeo in lumine tao.Necvero ad horam exsultare voIo,aot debeo inhoc lumine tuo, sed in exsulla- tionem sempiternam tendo, quo ette tendere scio. In hoc est enim vera exsultatio, non auia ditior, aut gloriosor factus es in hoc s^culo, sed quia divitiarum prssentium el bujus gloriffi cumuluBatque per- feotio manet in CGolo,dum divitias praesentes manum implent ad faciendam eleemosynam, cupientithe- saurizare in ccelo (Matin. vi).Et gloria presens, quoniam secundum Deum est, materia fit ampiioris di- lectioQis,6t gratiarum actionis, quia misericordiam hanc socia roborat veritatis spes, juxta illud : JAue^ ricordia ei veriias priecedent faciem tuam, Domine.miserirordia te hie exaltavii [Pial. lxxxviii). Veritas illio le beatum faciet,scientem nunc,etperfectias sciturum tunc sanclorumjubilationem.de quibus ita dictum esl : Dominej in lumine vultus tui ambulabuntt et in nomine tuo exsuliabunt tota dt>, et in juttitia tua exal- tabuniur{ib%d,).

(2) Gomplevil autem postea in Matlbffium sane libros xii, in David xv.

R. D. D. aupsaTi

ABBATIS TUITIENSIS

DE DIYINIS OFFICIIS PER ANNI CIRCULUM

LIBRI XII

PROLOGUS.

Ea qux per anni circulum ordine eonstituto in divinis aguntur officiis, et aftentum auditorem^ et erudiiumf ut bene exponanlur^ expetunt vcnerabitium Scriptutarum didascaium atque symmistem, Altissimarum nam^ que signa sunt rerum, et maxima quxque coniinent caslestium sacramenta secretorum ; quorum ad mujeslatem contemplandam, non nisi crudilus ct religiosus quispiam aspirare idoneus est, Siquidem ab his viris ordinata haec, atquein obsequium Domini nostri Jesu Chrtsti, qui est caput EcclesiaSj instituta sunt (Ephes, i) ; gui sacramentaincarnatiohis, naiivilalis, passionis, resurrectionis ei ascensionis ejm, et sublimiter iyiteltexerutit, etprxdicare voce, titteris ataue hujusmodi signis fideliier et sapienter curaverunt, Yidelicei imitaii sunt hoc pacto benedictos filios NoCt &ern et Japhet^ gui nudilatem patris, ridente maledicto Cham, assumpio paltio post dorsum suum, reverenti diligentia contexerunt (Gen. ix). Nam, quid aliud Noe de vinea sua quam planiavit (Psat. Lxxix), ipse inebriatus dormiensque et in tabernaculo suo nudatiu,' nisi Dominum J^tsum Christum vrseftguravit, qui a vinea sua, quam de /Egypto transtulit et plantavit, inebriaius aceto potnarum (Joan, XIX), sopitus somno mortis, id est habitu invenlus tU homo, paiam quod passibilis mortalisque esset^ apparuttr Sed exeat et foris nuntiet, eumque infirmilatis arguat Cham^ quod interpretaiur calidus, sciiicei omnis hxreticus ealens ad rtxam, contentiosus et impatiens. Nam inclytus Sem, et dilatatus Japheiy videiicet caihoiici atque Apostotici Paires, honesto sacramrntorum pailio, propter nos assumpiam omani ei venerantur infirmitatem^ el hoc post dorsum suum, qtiia sane infirma ilia transienint, ttec ea prcesenfes ipsi viderunt. Hxc vero sicramenta celcbrare^ el causas eorum non inteitigere, qnasi iingua ioqui est, ei wiet pretaiionem nescite. Qui aulem lingua loquitur, inquif Aposioius.ortii ut interpretetur (/Cnr. x\v) Hoe inter svirttualia charismatum dona, quihus Ecciesiam suam Spiriius sancius exomai^ magis oemulari not hortatur.ui prophetemus,id est,ut ea quss spiritu oramus autpsattimus^mentis quoque inieltigentia capiamus. Sed non omnino, quemadmodum si orem lingua, spirilus quidem nietis orat, mens auiem sine (ructu est, iia

13

DE DIVINIS OPPICIIS. — LIB. L

44

de his quoque seniiendum cst.Nam qui mynteria vel signa Eeeleeim hrleliter el pie / requentant, quamvis causas eorum scire non poluerini^non tamen sine fruclu suntJdeo qiiipj^e haec instituta sunt^ ut miro modo secreta Dei, quae a paucis possunt intelligi^ pene ab omnihus possint agi. Nunquid quia in operando soli vident oculi, coetera membra^ qux non vident el tumen operantur^ sine fTuclu sunt ? Sed unumquodque membrum suam dignitatem hahet, Prxeminent autem 0i:uli,qui castera ducunt et dirigutU ; igitur sacramentorum omnium opificem invoco Spiritum sanctum, ut qua per sanctos Paires hxc ordinavit^ eadem mihiseoundum sensum el aucloritatem Scripturarum, aperire dignetur gratia. Visum est autem hoe opuscutum sic ordinari, ut primum ea qu3B pene quotidianasunt.deinde qux certis temporibuset causisvariarUur^digerant ^ipso adjuvante Christo, cujus piosanguine universaterra purpurata est^cujus victoriis coslum floret^ cujus mysteriis tempora insignita suni^ cujus memoria dies et horae omatx sunt, lltud a bonis omnibus hujusce studii merium vel dignilas impetrare debebit, u/, quamvis vetus cum suavitate vinum bibere assueti sini^nostra tamem musta dsspuenda mon judicent.Neque enim auctoritati veterum quidquam detrahimus.Ammatarii scilicet et a/tortim, si quiforte teripserunt de hnjusmodi^ sed licuit^ semperque ticet>it cuique dicerc salia fide^quod sensent. Primum qaidem quotidianum nostrat servitutis pensumy vxdeiicet teptem diei horXt quas canonicas^id ett regularet dicinmtf unde causas inttitutionis acceperint, jam dicendum est.

LIBER PRIMUS

1 CAPUT PRIMUM. A

De horis canonicis.

Seplem canoDicas boras diei non licetaquoquam, qoi in coDspeclu Dei vacuus et ingratud apparere noiit, negligenter praeteriri. Hae siquidem Creatori noslro deferant laude8,etpro certis ao magnis ejus beneficiis quasivectigales sunt gratiarum actiones. Sol namqoe verus et dies ffiternus Gbristus^duode- cim babens horas spirituales, ei sempiterne secum slantes, bas septem boras temporaliter currentes clarissi mis m isericordiae su» radiis illustravit atque dedtcavit.Singularum ratiunes de tbesauro Scriptu- rarum proferemus.

CAPUT II. De prima.

Prima bora Creatori nostro laudes referre debe* mus,ante omnem curam corpori6,quascilicet bora " Dominus noster jam consputus et iliutus, atque alapis cs8us,et adbuc opprobriis saturandus Pilato propter nos ligatus astitit {Matth. xxvii). Itemque, redivif us slans in littore, cum in captura piscium a quibus retia ruptanon sunt, significasset Eccle- siam, qualis futuraestin reHurrectione mortuorum, mcllitum cum septem discipulis celebravit convi- vium (yoan.xxi).Quia ergo primum quaprendum est regQum Dei,et caBtera adjicientur nobis (Matth.vi) ; et in lege jubet Dominus omne sibi primilivum offerri [Exod.xm, xxiii), primum ofToramus boram diei noslro Redemptori,etqusramas legnumejus, « quipaesus est propterdelicta nostra^etresurrexit propter juBtificationem nostram (Rom. ivj. »

CAPUT III. C

De tertia,

Hora tertia duplici >alione" splendet insignis. Namque bac bora Dominus Jesusspiniscoronatus, et Iinguis{Judsorum?cruciOxu8 est (Matth. xxvii), juxta illud : <c Filii bominum, dentes eorum arma et sagitta, et lingua eorum gladiua aoutus (P$al.

Lvi), » videlicet quia Pilalo judicante illum dimitti « flrmaverunt sibi sermonemnequam (PiaLLXiii),» pertinaciter clamando : « Cruciflge,cruci6ge (Joan, xix). » Et Spiritns 8anctus,quiin remissionem pec- catorum non fuerat datus, antequam Jesus esset gloriflcatus, super nascenlem Ecciesiam in igneis iinguis eCrnsus est, et est impletum discipuiie prc- missumDominidicentis : « Vosautem baptizabimi- ni Spiritu sanotonon postmultos bos dies (Act.i),» CAPUT IV. De sexta

Hora seztaCbristus Dominus propternos in oruce exaltatus est, ut ad se omnia traberet,et exstincto modico lumine Judeorum, de quo ipsa lux vera dixerat : « Adbuc modicum luroen in vobis est, currite dum lumen vit« babetis, ut non tane- bras vos comprebendant (Joan. xii).» Gorporalibus quoque super terrsm irruentibus tenebris, lumen veram transivit ad illuminationem gentium. CAPUT V. De nona.

Nonaquoquebora,jurein laudemDei clamamuSf quacdowclamans» DominusciJesusvoce magnaemi- sit 8piritum,»latrone admisso in paradisum(lfa<^. xxvii ;Lik;. xxn ; Marc. xv), et venia, quamvis sero, veraciter pcBnitentibus et confltenlibus delicata, et resciseo velo legis et propbetarum,coBpimu8 reve- lata facie contemplari gloriam Domini.Tuno etiam latere ejus perforato formande Ecolesiie profluxe- runtelementa[sacramenta],8angui8quoredimimur, aqua qua abluimur (Joan.iVL).

ft CAPUT VI. De matutina et vetpertina tynaxi.

Vespertinsatque matutins laudissacriflciam ma- gnis est nobis sacramentis dedicatum.Omitto quod in umbra veteri8lnstrumenti,maneetvespere jugi- ter offerebatur bolocau8tum,de quo dicit lex: tSa- crifioium estDomino in odorem suavitatisoblationa

«3

RDPERTI ABBATIS TUlTfENSlS

IG

perpelua in generationes vestraa {Exod, xx). » Ad X exterminalor vcnit, et Dominus super tabernacula

evangelicam enim propero gratiam. Inde barum splendida clarescit borarum dignitas. Vespere Do- minus panem et vinum assumens.et veritatem sui corporis et sanguinis reprapsentans {Matth. xxvi ; Lvc, xxii), suis portalus in manibuSy testamentnm soribit suis bsredibus (ff^6r.ix);buroilitatem scili- cet etcbaritatemjavando pedc8di8cipulorum,maxi- mecommendanSyiterumquerecumbenSylongisolem- nitate8ermoni8,amiciset flliolis jam moritorusulti- mum vale dixit (Joan.xiii). Item in vespera sepeli- tur (Matih.iixwi), In Tespera nibilominus apparens vivus in babitu peregrini, cognoscitur in fractione paniset bospitalia discjpulorum corda injecto suse obaritatis igne succendit(Ltic. xxiv). In matutino

transiit,et in typum nostrarum Frontium sanguine agni postes consocrati sunt {Exod. xii). c Unde reor^inquit beatus Hieronymus,tradUionem aposto- lorum permansisse, ut die vigiliarum Pascb» ante noctis medium dimittere non liceat populos exspe* ctanles advenlum Cbristi, et postquam advenerit illud tempus,8ecuritale praesumpta, festum cunctos agere diem. »

CAPUT IX.

Cur vespcrx vel matuiini, ordine a cseteris differunt

horis.

Cur autem, exceptis nocturnis vigiiis, b» seplcm

sint horffi diei,matutini« prima, tertia,sexta, oona,

ve8pera,complelorium,matutini et vespera a csete-

Petrum, qui ter negaverat, galli cantus redarguit, Q ris boris el numero palmorum et ordine bymno-

Dominus re8picit,et negator poenitens ad lacrymas confugit {Matth, xxvi ; Luc, xxii.) Item, diluculo sanclismulieribusresurrectione Domini a dealbatis angelisannuntiata,tristitiafldeliumjamincipitcon- verti in gaudium {Matth, xxviii). Qusritur vivens cum mortuis, et vivum se ostendil, tangi quoque dignatur et adorari (Luf .xxiv ; Joan, xx). Notandum quod cumcffiterarum septenmsint partes borarum, id est ver8U8 Deus,inadjutorium meum intetide ^cum Gloria Patri^ hymnus^ psalmif lectio, responsorium vel versuSf supplicatio Litamx^ et oratio c-omptetiva. His boris octavum additur canficum de Evangeliot quia scilicet canuntur pro octava,8peotant enim in beatitudinem re8urrectioci8,qua maxime insignit» sunt, juxla sensum illius evangelici capituli : « Vc- spere 8abbali,quffiluce8citinprima Sabbati {Matih. xxviii). »

CAPUT VII.

De comptetorio, Uoracompleloriinobisilludcommemorat de pas- sione Domini,quod jaro cgresso Juda, <« paverec». pit et tsdere {Marc. xiv),» factusquo in aironia, prolixius oravit, et eanguineas guttas prostrato corpore8udavit(Ltfr. xxii), torcular tunc solus cal- cans (/ia.LXiii), et in futuro sanguinem martyrum pro posse fundendum pr^csignans.Ilemque illud de resurrectione ejus, quod priusquam fecerat pacem inter Deum el bomines {Ephcs, ii}, legalus lidelis rediens evangelizavit nobis, etans in medio disci- pulorum suorum, dicens eis: « Pax vobis {Joan, xx). »

CAPUT VIII. De vigiliis noclurnis. Vigilias nocturna8,de quibus et Propbeta : t Me- dia, inquit, nocte surgebam ad confitendum tibi (P^a/.cxvni), » item cvangelicaj nobis graliaa clari- t^8 magnificentius instiluit. Nam Dominus noster, media nocle de Virgine naius (Luc. ii); itidom, ut Samson quoniam obsessus ad Allopbylis (yud.xvi), media nocteconfraoiisportisinferi eurrexit a mor- tuis (Matth, xxviii). Media nibilominus nocte ven- turus aescritur {Matth. xxv),in similitudinem ^Egy- ptii temporis, quando pascba celebratum cst, et

rum,non immeritodilTerunt.Nam ex Veteriquoque Testamento, antiquam,ut diotum est, auctoritatem trabunt. Neo enim nibil momenti babcre debuit in bis antiquitas illa matutini et vesperlini sacrificii el,ut supra rcpetam,immolalio pascbalia agni^quae fiebat in vespera {Exod. xii), et illud quod flebat in vigilia mututina, quia respexit Dominus supra castra iEgyptiorura,et interfecit exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in pro- fundum {Exod. xiv). Itemqueillud quod in mundi creatione, aliis boris tacitis, comraemoranlur vc- spereet mane,in8enariadivinorum operum distin- ctione {Gen, i). Jurc ergo bymnura, qui est cvan- gelica! laetitix*, cxemplo Domini, qui bymno dicto exivit in monlera Olivarum {Muilh.xxyi ;Marc,ziv) ; ^ bis duntaxathorispsalmivetustseauctoritatisante- cedunt, et quia ex Evangelio maxima sacraraeota commemorant, et cb boc evangelicis decorati sunt conticis, bymnos eisdem pene conjunctosbabent. Complelorium quoque,quiaapud quosdam caniicu m de Evangelio babet,cum eodcm cantico post psalroos bymnumbabetcoQtiguum.Nec mirum,cum inpsal*. morum quoque tilulis, nunc Psalmus canticif uunc Ganticum Psalmi {Psat, xxiv, lxvJ, et ipsa commu- tatio ratione non carcat. Omnium in commune borarum dignilatem revercndam et boo indical, quod earura initium,et flnem pariter referimus ad Dcum. Nam initio Deum in adjutorium invoca- mus, in flne Deo gratias rcferimus. CAPUT X. D De ordine horarum in festivitatibus,

Quotiesde temporegratis,materiam laudissum- ptam babemus, verbi gratia, diebus Dominicis et sanctorum natalitii8,genua in ipsis boris non flecti- mus,stando proferentes libertatem et gratiam (Gat. IV ; Ephes, ii), quas colli nostri, qui eramus curvi, Jugum ferreum confregit (Jer. xxviii), ut incede- remus rocti (Isa, xlv). Tunc et vigillas in tribus dispartimur noclurnis, ut non solum verbo, sed etiam fucto, tres vigilias prsdicerau8,de quibus ail Dominus : « Beati servi illi quos, cum venerit Do- minus inveneritvigilantes ; et si venerit insecunda vigilia, et siin lertia vigilia, et ita invenorit, beati

17

DB DIVJNIS OFFICIIS. — LIB. I.

18

sant servi illi {Lue. id). » Tuno legendi atque ca- nendi ofQcia, qu» ad ffidiflcandam Ecclesiam insti. tuta sunt, numerosius concrepant, ut nos prspare- mDBadaperiendomDomino,qQacnnque horapulsa- verit {Apoe. iii), ad modum duarum Veteris Testa- menti tubarum, qusead movendum castracrebrius atquc concisinsclangerejussaesunt {tfum, xx). Ipsa autemlectionumpluralitasnoneademinomniordine est. Nam clerici novem, monachi duodccim iegunt. Illis novenarius est tetragono8,id est squis undi- qiie qnadras lateribus, boo innuit qaod verbum • eC opus pr«edicatorum 23qualia semper esso de- bent, bis vero duodenarius insqualibus constans lateribus. Nam ter quatuorvel quater Irla, ducde- eim faciunt. Hoo insinuat, ut in uno magis exteo- dantur, el exemplo Jacob, cum Domino luctantes claodicent {Gen. xxxii), scilicet minus operantes, nt ampliasmeditari queant hi qui Hdem Trinitatis mundu quadrifldo praedicant. Nam in utroqueor- dine pluralitas lectionum pluraiitatem signiOcat praedicatorum, qui ex tempore gratiss plures in mundum missisunt.Sicenimprofunda nootegallus rariorea atque productiores cantus edero solet, vi- cina vero die crebriores atque citatiores, sio ante incarnationem Dominicam pauci et rari, post vero multi et crebri prscones vit» missi sunt. Paucita- tem anteriorum in tribus privatarum noctium lec- tionibus^multitudinem posteriorum in Natalibus Do- mini vel sanctorum Novi Testamenti signilicamos. Adeo autcm causa bffic vim rationis obtinuit, ut Roii)anasordo,qui divinarum rerum oausas secun* dam apostolicam Gdem Jaudabiliter exsecutus est, in ipsa nocte paschali non plusquam tres lectiones habere decreverit. Illa namque nocte praedicatores eaneti, scilicet apostoli, et numero pauoi, et metn Jadsorum muti, et de morte Domini moesti, videri fagiebant, audiri metuebant. Nam in ipso crepus- cnlo, rcfcrentibus sanctis mulieribus quod resur- rexisset Dominus, et quod visus esset ab eis, non crediderunt, etvisasuntcorameis quosi deliramen- ta vcrba hsec {Lvc. xxiv). Nec solum illa noctc, sed exindequoqueusquead Pentecosten, causam eam- dem in paucitate lectionem considerat, quando praedicatores sancti et numero plures, ct fervore Bancii Spiritus facundi sunt. Non tamen minus ra- tioni appropinquant, qui majestatem solemnitatis attendentes, integrum et solemnem lectionum ob- servanlnDmerum, quiaetsi apostoli mutifuerunt {Malth. xxviii), angelorum alloquia, et ipsius Do- mini frequens visitatio(J(7an. xx, xxi)^ valde ccle- bris et sequenda prsdicatio est. CAPUT XI. Cur leetionet oraiione prxvenimui Prsdictas lectiones ideo oralione prsevenimus, qnia rogare debemus Dominum messis ut mittat operarios in messem {Mallh. ix), et ut aperiat oor nostrum iniege suaet in prseceptis suis {llMach.i\ ne semen verbi Dei, quod aadituri simus, aut volu< eres comedant, aut spinoe sufTocenl, aut duritia

A pelrffl frustrata radioe supplanlet {Matlh. xiii, Luc. viii).

CAPUT xri.

De « hihe, Domine. n Lecturus vero, benedictionem petens, hoc signi- Ocat, quod nemo nisi missus aul permissus, ofii- cium prasdicandiusurpare del)eat. «Quomodo enim prffidicabunt, inquit Apostolus, nisi mittantur? {Rom. x). »

CAPUT XIII.

De « Tu autem, Domine. •

Quodque in fine dicit : Tu autem, Domine,

miherere noslri, hoo innait ne ipsum quidem

bonumofQoiom prsdicaadisine alicujus vel levis

culps pulvere posse pcragi. Nam, ut aitB. Agusti-

B nus:« Verbamprsdicationissecuriusauditurquam dioitar. n Praedicator quippe oum benedicere sesentit difOcile nimisest, utnon quantulumcunquespirita elationis tangatur. Etquiaquasi perterram ambu-* lat, et pedesejusaliquopulverosordidantur.idcirco misericordia Dei indiget, ut in hao parte lavelur, etiamsi mundus sit totus.

CAPUT XIV. De « Deo gratias. Quod vero Deo gratias succinit chorus, non ad ultimam precem lectoris, sed ad totam lectlonem respicit.Qratias nom qne agimusDeo,quoddoctrina suffipancm nobis frangere dignatur, ne fame au- diendi verbum Dei pereamus (/la. xiv; Lue, xv). Nam et lectiones» quarum in One. Tu autemt

C Domine, non dicitnr, scilicet ad capitula horarum regularium quia verbum Dei est, in quo vivit om- nis homo {Deut. viii ; Matth. iv), Deo gratias sacclamamus.

CAPUT XV. De responsoriis. Responsoria, quce post lectioncs canimus, nobis innuunt sanclis monitis Dei factis nos respondere debere, ne simus similes pueris sedenlibus in foro, ludentibusacdiccntibus: « Cantavimus vobis, et non saltastis, lamentavimus vobis^et nonplorastis {Luc vii). » Dicuntur enim a respondendo. Tristia namque tristibus, el Iseta loetis debemus succinere lectionibus. Si quidem neque moris est, neque de- ooris, ut, cum lector tristia dixerit, verbi gratia,

D quae sunt poenitentifle,siveIamentum aliquod Domi- nicae passionis, chorus in responsorio saltet de gaudio regnietgloriaresurrectionis.Seddum lector velut « Joannes non manducans ncque bibens {Matth. xi) • prffidicat poeoitentiam nos itidem in responsorio ploramus ; dumille, velut« Pilius ho- minis, maDducans et bibeD8(t6id. ), » cantat nobis de gaudio regni, succinenteseidem, apte saltamus. Qnodque uno prfficinente, tam in his quam in caeteris ejusmodi, cborus concorditer sequitur, illud astruit quod Apostolus obseorat, ul idi- psum dicamus omnes, et non sint in nobis scbis- mata (/ Cor. i).

19

RUPEaTI ABBATIS TDITIENSIS

20

CAPUT XVI

De eatnpanit. Sonora esse inetrumeQta in Ecclesia quibus ad laudem Dei populus excitetur, divin» auctoritatis et anliquffi consuetudinis est. Nam olim tubm aut campauffl, diversa quidem specie, sedeademha- bentur ralione. Legimus in Levitico tubas exjussu Domini faclaSy quarum usus esset in Jubiiaeo {Levit, xxiii, XVI? ; tfum. x), lant» virtutis, ut ad crepitum earum oorrueret Hiericbo (Josue vi). Et Parapolipomenonintercantores, nabiis aroanacan- tantes et inter levitas pro octava canentes, conci- nente et subsiliente David, septem tubarum clan- gorem personante coram arca foBderis Domini (/ ParaL xv). At nunc ad confllendum Doraino et

A Dei judioium male peccalo consepulti somno per* cant. Ad postremum illud notandum, quod quem- admodum ex tempore gratiae plures prsdicatores missi crebriustheologicisconcrepantsymbolis, ha- bentesdonationessecundum gratiam,qu8B data est eis {Rom. xii)« diiTerentes ita signa praedicta quan- (itateet sono differentia, quoties aliqua donationis evangelicad fesliva commemoratio fit, tumultuosius tinniunt, et pertonant crebrius, et produclius re- boant, ut dormientes in nocle,et ebrios (« quienim dormiunt, nocte dormiunt, et qui enim ebrii sunt, nocle ebrii sunt [/ Thesi, v] » )ad laudem Dei quasi violenter excitent. Bt si non evinount sic, ut eos exsurgere cogant ad orandum, ne intrent in tenta- tionem, saltemsecuredormire non permittant. Tri-

ad annuntiandum manemisericordiamejusetveri. ^ num itaque solemnis dieiclassicum,id estmatuti*

tatemejus per nootem {PsaL xci), et nneasigna

personant, et ad omnem horam divini ofCicii, tan-

quam in exordio prfficlare orationis, bas partes

tenent, ut attentos docilesque ac benevolos divine

laudisauditoresefflciant. Hfficigitur Ecclesis signa

atque ille legales tub«, unum atque idem signiflcan t

scilicet sanotos EcclesiaB prsdicatores, qui «ad

Sion montem etcivitatem sanctam, colestem Hie-

rusalemy et multorum miliiumangelorurofrequcn-

tiam (He6r. xii), »etadfuturumDeijudicium popu-

luro invitant 10 et prfiparant, magnitudinerei,

inagnitudine dicendi, qui possunt, exprimere con-

tenduut, utrepositas intrinsecus aures cordis per-

cellere, sensumque surdi auditoris ad audiendum

flHctere et vincere contendant. Quamvis ad potiora

num,8icimitetur,evangeiicuspraedicatorumchorus, ut semper prffidicet, lamentationes prsesentis vitaB, oarmen futura?, vsb, gehennael

CAPUT XVII. De ministerio altaris,

Jamnuncadthesaurum summisacramenti, sciii- cet ad mi8S8Bsecretariumaccedere,quotidianicursu8 ordo silus expodcit. Quod si mihi pervium feoerit thesaurariussalutisatque ordinator charitatis, si aperuerit clavis David, qui aperit, et nemo claudit, olauditet nemoaperit (Apoc. iii), gratulari,et can- tarelicebit anima meas, quod eam rex in cellam vinariam introduxerit {Cant. ii). Hoc enim sacrarium propriationis est, boc illud propitiatorium, in

festinet oratio, praBtereundum non est quomodo G q^od versis vultibus duo cherubin (Exod. xxv),

prsdicator perfectus hujusce signi quadamsimil' tudine formetur. Duritiam roetalli, fortitudine mentis, pleotrumque ferreum quo sonus eliditur, constantia sermonis imitetur. « Ecce dedi, aitDo- minus,faciem tuam valentiorem faciebuseorum,et frontem tuamdurioremfrontibus eorum,et utada- mantem, etsilicem faciem tuam (Bzech. ui.)» Fu- giens quoque terrenam babilationem, et dicens : «Nostra autem conversatioincoBiis est (PhiL iii),» sursum corsuspendat, pendensquedeturri fortilu- dinis, quaBstat contra faciem inimici (Pxa/. lx), speculatorem se meminerit positum esse domui Israel {E%ech. lii). Gestet autem lignum crucis in oapite, id est in prinoipali suo, quod est mens, fu- nemqueexinde coUigalum, idestvinculum obarita- D lis, usque ad inflrmos fratres, quasi usque ad ter- ram porrigat, quo commonitus, personare, et os BUumdilatarenuDquamdesislat, dicens :u Charitas enim Christi urget nos (// Cor. v). » Ita custos su- per muros Hierusalemconstitutus, non taceat, sed quocunque viderit vel audieril annuntiet, juxta illud : « Qui reminiscimini Domini, ne tacealis etne detissilentium ei, ettotadieeltota nocte (/sa. lxii), » instansopportune, importune(// Tim. iv), hisqui dormiunt in leclis eburneis, et lasciviunt in stratis suis [Amos. vi), non taccat laudare nomen Domini, ncusque a J matutinum, idest usquead tremendum

idestduoTestamentamutuosoaspiciunt.Namquod in Veteri Te8tumentopromi8Sum,praesignatumet a longe salutatum, inNovoautem datum, revelatum et palam est faotum, bic praesentialiter exhibelur, non in urabra, sedin veritate, non in flgura, sed in re (Hebr. ix, x). Hic illud agitur, in quo noster Davidin8anirevidebaturregiAchis,quandotjmpani- zabat pendens in cruce,etimpingebatad ostia civi- tatis (/ lieg. xxi), id est ad cooclusa corda non credentia sibi, quando ferebatur in manibussuis tenens panem et vioum, etdicens : «Hoc estcorpus meum, bic est sanguis meus novum testamcntum {Matth. XXVI ; Luc. xvi), » qiiando defluebant salivffi in barbam, id estvidebaturloquiinfantiiia,dicen3 ; « Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis meum sanguinem, non habebitis vitam in vobis (Joan. vi). » Pugit quippe ab illo populo suo, quem nunc vocat Achis,inestquomodocst, eo quoJdixe- rit; «Quomodo potest hic nobiscarnemsuam dare ad manducandum ?(t6i(/.) Vocabat autem eum prius Abimelech, id eslpatrismei regnum, et acceptore- gno super vernm Judam verumque Israel, nunc mysticum sensum Paralipomeoon, « indutus stola byssina, vostitusEpbod lineo, » prscentor inclytus ohoros ducit sacriflcans, etsubsilit coram arcafoB- deris Domini (/ Par. x?). 0 regem, o sacrorum principem ! QuidsibivuUtantum, tamclari capttis

21

BE DIV]NIS OFFICIIS.

UB. I.

32

tripDdium, dum tendit arca Dei tabernacalum, et iodutus Ephod oiTert holocaustum, et in nomine Domini benedicit popQlum,ad quem, cum esaet de tribu Juda.non pertinebatsacerdotium?(/Par.xvi.) 8ed repulit Dominus tabernaculum Sylo, etoccisis FacerdotibuB Sylo elegit tribum Juda, elegft David 8er?um auum (Psal, lixvii). Ecce praegesti de rex trlbu [/1 prselegit rex de tribu, etc.] Juda confi- denter agere in his, qus deberi sciebat filio suo, Domino 8uo,in quem hffic dicebat : « Juravit Domi- nus et non pcenitebit eum, tu es sacerdos in ®ter* numsecundum ordinem Melchi8edecb(tfa/<A.xxii; PiaL cix). » Ecce imperat sacerdotibus, mandat levitis, ut sanctificentur, canlores constituit, eligit qui cantent arcana, qui canant pro octava, qui olaogant tubis,qui personent boccinis, qui coacre- pent lyris, cymbalis, nablis, organis (/ Par. xv). Inhisomnibus ad fiiium respicit.« Ascondens enim in altum cnptivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus (Psal, lxvii; Ephes. iv). > Sciendum namque arcam Domini, quee interdum pro quovis rectore Ecclesi® accipi consuevit.multo magis con- venienterdesignarehumanilatemSalvatorisChristi, qoas in latere fenestram habet.id est, vulnus lancesB quo fluxerunt aqua et sanguis (Joan. xix), intus continens manna,id estunitum sibi verbumDei,et tabulas testamenti (Hebr. ix), quia « in ipso sunt omnesthesaurisapientiaeetscientisabsconditi^Co/. ii),»elvirga sacerdotalis et regie potestatis. Arcam ergo Dei noster David,mortis imperio, quasi regno Saul destructOy deducit in Hierusalem, et collocat in tabernaculo cosli, quod ipse tetendit (// Reg.vi). Quod respiciens Ecdesia diebus proximis sanctaB resurrectionis, exemplo prioris populi seexcitatad concinendum suo David, dum hoc responsorium cantat : Decanlabnt populus in Israel alleluia (I Par. XV). Canit ergo universa muilitudo Jacob legitime, et ipse David cum cantoribus citharam perculit indomo Domioi.Quidquid enim Israel ca- nit,hoc magistro,hoc praecentore,cithara8 cordiura digilo Dei percutienle, didicit. Ab boc concitatus jubilus chordis in voces corporeas chorique con- centum, nunc graviter, nunc acute aut excellenter emmpit, et magni corporis Ecclesie per omnes gentesdiffus», quiauna fitie resonat, cantus pari- ter,etinBimal ubiqueet undique multiplexet unus ab ipso suaviter auditur. Igitur ordinem aitaris, ordinem magn» et interminat» rationis Jam libet attingere, eteorum quae pr©cesserunt in capite, sci- licet Chrlsto, sacrorum prinoipe sacerdotibus, qui snnt membra corpori8,imitationem, ipso aperiente, vel ex parte cognoscere.Et primum de saoerdotali- busvestibus dicendum.

11 CAPUT XVIII.

De habitu sacerdotis.

In habitu sacerdotali nihil esse quod vaoet a ra-

tione, apud veteres quoque consUtit, sicut beatus

Hieronymus scribens ad Fabiolam testis est. Apud

noa ergo quanto sacerdotium Christi veteri sacerdo-

A tio dignius est, tanto in habitu sacerdotali causas habere probatur digniores. lUi enim sacras vestes secundum co]orem,materiam positionemquecujus- que ad quatuor elemenlamundi,ad duo hemisph»- ria coqU partesque Zodiaci^ipsumquc ccBlum refe- reotes, ad ultimum in aurilamina, qu» in fronte pontificis erat, inscriptum habens ineffabile Dei nomen (Exod.xx\\n)y hoc signincari volentes, quod omnia quao subter sunt, Dei arbitrio gubernentur, Justumesse commemorabant, ut pontifex Creatoris [Creatorem] non solum pro Israel, sedet pro uni- verso roundo rogaret, licet nostri et beatusHiero- nymusjuxta morem suum,inhis quoque Bpiritualis intelligentis vela pandere soleant. Quoniam ergo nec vetera ratione caruerint, nos oxemplaria coBle-

0 stium supergressi, ipsa'potius in voro sacerdotio ccelestia contemplemur.

CAPUT XIX. De amictu, Sacerdos in ofQcio altaris, capiUs sui, scilicet Christi, cujus membrum est, personam gerit.Qui- dam amiotu caput suum obnubit, donec super os casulse illum revolvat, et velut caput aul coronam illi coaptet lUud est quod id Apocalypsi legimus angelum fortem de8cendisse;;decoelo,amictumnube (Apoc, x) ; et in Isaia : « Ecce Dominus ascendit super nubem candidam (Isa, xix). • Veniens enim ad salvationem mundi, Dei.PiUus, Angelus magni consilii, nube amictus est, dum divinitatem suam, quffi est caput et principium, in nostra carne abs- condit. Hoc ergo carni8 latibulum prima vestis sa-

^ cerdotis, id est amiotus signiOcat.

CAPUT XX.

De alba,

Alba lineum vestimentum et strictum, que, ut

Hieronymus ait, Uebraioe dicitur ephobad, et est

ab antiquo sacerdotalis ac levictici generis, longis-

simedistansa tunicis peUiceis,quflB de mortuisani-

malibus fiunl, quibus post peccatum vestitus est

Adam (Gen. iii), utpote uibil mortis habens, sed

tota candida,Dovam vitam sacerdotiiejusdesignat,

quam docuit et in baptismo dedit, ut de baptismo

8urgentes,cingamu8 lumbos in veritate (Ephes. vi),

et tota pristinorum peocatorum turpitudo celetur.

Unde et David : « Beati quorum remisssBsunt ini-

quitate8,etquorum tecta sunt peccata (Psal. xxx).»

j) Linguaejusdem vestimenti sursum affixa coelestem ejus doctriDam insinuat. Unde Joannes : Qui de coblo veuit, inquit, super omnes est^cujus testimo- nium qui aocipit, signavit, quia Deus j^verax est (Joan. II i). »

CAPUT XXI. Destola. Stola, quae super amictom collo sacerdotis incum- bit, obedientiam significat Filii Dei et servitutem, quam Dominusomnium propter ssculorum salutem obiit (Gal, iv). Nam, quod cnm magna reverentia cogitRndum est obedienter passos et mortuus est Fiiiu» Doi (Phil. ii), causam quippo mortaUtatis,

S3

RUPKRTI ABBATIS TUITIENSIS

24

sciiioet peocatuQD neo origine oontraxit, neo actu A admisit, et idcirco morti nil debuit. Sed dedit illi calioem Pater^non judex ; amore, non ira ; volun- tate, non necessitate gratia, non vindicta. Et sicut Jacob liber et ingenuus, praecepio patris Isaao, et matris consilio Rebecc» parens, eervivit Laban, ut Racbel et Lyam in coujugium duceret [Geu. xxxviii, xxxix), Bio Filius Dei, praBcepto Patris et oonsilio Spiritus sancti obediens, servivit mundo, subjectis humeris ejus peccata portando, ut Sy- nagogam de Judsis et Ecclesiam de gentibus assumeret. Cum ergo sacerdos 8tolam accipit, meminiese debet et scire, quia grande jugum, licet suave, grande, licet leve, super se tollit {Matth. xO.

CAPCT XXII. g

De casula.

Gasula magni sacerdotis no8tri,Gbristi vestimen- tum,8igniiicatillud vestimentum veri Aaron, cujus in oram dcscendit unguontum, quod e&t in capite, primum descendens in barbam ipsius Aaron(P5a/. Gxxxii). Quod est illud vestimentum ? Sancta Ec- desia catholica. Nam Larba Aaron, quod interpre- tatur mont fortUudiniSf barbSy inquam, Aaron, id est Ghristi apcstoli sunt, atque apostolici viri, fortes et perfecti. Un^uentum autem regalc et sa- cerdotale Spiritus sanotus est, cujus tota plenitudo esi in capite, scilicel Ghriifto {CoL ii), atque inde prlmum in apostolos quasi in barbam, deinde in totam Ecclesiam, et usque in extrema membra Ecclesiffi, quasi in oram vestimenti descendit. Casula ergo, vestimentumGbristi, quod est Eccle- C sia, signiflcat.Estautcm integra et undique clausa, ut unitatem vel integritatem vers fidei demonstret. Uuic autem superducitur, et ori ejus apte circum- ponitur amictus, quo ante caput sacerdotis tegeba- tur. Quem, nubem humanitatis ejus, in qua latuit divinitas, significare jam diximus, quia videlicet oaput, corona et decus Ecclesise huiiianitHS Ghrist^ est, caput autem humanitatis Deus {hphes. i ; / Cor. xi), In eo vero quod casula, cum sit una et tota iutegra, aptatione manuum^ quro cxten- siooem manuum crucifixi Domini optedcpingit, in onleriorem et posteriorem partem quodam- modo dividitur, antiquaQ Ecclesias quae passionem Domini prffice8sit,et novs qus subsequitursignum est. D

GAPUT XXIII. De tunica.

Qua^ haclenus dicto sunt, presbyteris et episcopis sunt communia; qusBvero sequunturepiscoporum propria. Tunioam quam subter casulam habet pon- tifex, in veteri sacerdotio coloris erat hyacinthini, tintinnabulis, et malia punicis inferiori parte pen- dentibus, ut totus vocalis incederet pontifex, ne moreretur (Bxod. xxviii). Significai autem,utHie- ronymus ait, rationem subiimium, quao non patet omnibu8,sed majoribus etperfectis.Hanc habuerunt Moyses, et Aarou et prophcia?, omnesque quibus

dicitur : « In montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion {Isa, xl). » Prflecipue vero haac habuit tunicam evangelicaB textrix doctrins, sa- pientia Dei, Christus Dominus,et dedil illam apos- tolis suis. « Omnia enim quaecunque audivi a Pa- tre meo, inquit, nola feci vobis {Joan. xv), » sed non nisi Spiritu sancto superveniente, induere vei por- tare potuerunt. Hanc quoque signavitilla tunica Do- mini, quam scindere milites 13 nolueruot, eo quod csset inconsutilis, desuper contexta per totum (Joan, xix), damnum fore maximum significantes hisqui GhristiansB fideiScripturam haBresibusscin- dere conarenlur.

CAPUT XXIV.

De sandatiis. Sandalia pontificis illud significant Dominic® incarnationis calceamentum,de quo ipse in psalmo: « In Idumseam, inquit, exlendam calceamentum meum (Psal. lix), » id est gentibus notam faciam incarnationem meam.Ut enim sacerdotio fungere- tur pro nobis Filius Dei,nostra carne quasi calceatus in hunc mundum venit. Sandalia ergo pontificis incarnationem, utdictum est, significant Filii Dei Et pulchre quod in amictu capitis idem in calcea- mento pedum signatur ; nam et in carne divinitas latuit, et per carnem ejus notitia universum mun- dum percurril. Per lingulas, quibus ipsa pedibus sandalia constringuntur, idipsum accipimus quod Joannes Baptisia per corrigiam calceamenti s ign asse probatur, cum de sponso Christo loquens : « Gujus, inquit,non6um dignus corrigiam calceamenti ejus Eolvere (Marc. i ; Luc. iii). • Gopulam ergo illam inefTabilem, charitatem insestiroabilem, vincula eancti Spiritus insolubilia, quibus divioitas Verbi nostriB carni sc conjunxit,per sandaliorum corrigias designari accipimus. PraBterea dum tam sacrum tamque myslicum pontifex pedis sui spectot orna- tum, meminisse debet et scire se quoque pedem esse 8pccio8um,juxta illud : « Quam pulchri supra montem pedes annuntiantis et preBdicantis pacem (Isa. l), » etc.

CAPUT XXV. De annulo. Annulus digiti domuro significat Spiritus sancii, quo dives et ornatus ad Ecclesiam suam descendit Filius Dci, quodque credentibus in se per multas et diCferentes donationcs secundum bencplacitum suum distribuit,alii dans sermonem sapienti;e, alii eermonem scientiaj (Rom. xii ; / Cor. xvii), ctc.Ha- rum divisiones graiiarum invisibiles imitalur vi- sibiliter, utpote Christi vicarius, calholicus ponti- fex, per sacrorum divisiones ordinum, ponens quosdam in Ecclesia sacerdotes, alios diaconos, et csteros sacri altaris officiales. Laliusautem signi- ficatio praedicti oxtenditur annuli, qnia dum omni Ecclesiffi eanam doctrinam et fidem integram pra;- dicat, velut oppignoratam annulo sponeam Ghristo subarrat. Non ergo ab re in ejus digito gem- matus fulget annulus, per cujus ministerium Chri-

«s

DE DIVINIS OFFICIIS. ~ LIB. t.

26

stus Dominas tam fulgida distribuit dona sancti A lica sede regnlam hano metropolitanas observant

Bpiritas.

CAPUT XXVI. Quod signo erucis aurea lamina cessit. Signo craois Cbristi aurea lamina veterum pon« tiOcQm cessit, quod olim erat in fronte micans oc- lavum decus pontiiicum (Exod, xxvuO, inscripta nanc est pene eadem ineffabilis majestas nominis. lilioenimerat ineffabile nomen Dei, hic esl insesti- mabile mysterium crucis. Grux namque insslima- bile signum est, admirabilis virtus est. Grux spes Cbristianorum, resurrectio morluorum, cscorum dux, claudorum baculas, destructio superborum, consolatio pauperum, sustentatio inopum, spes de- speratoram. Crox regum magniGcentia, sacerdo-

Ecclesias, ut neminem habeant pDntiAcem, niei ab eadem sede missum, a qua primusillis praedicator fldei missus est. Illa autemmissio, supradicti pallii largitio est, quod, ut dictum est, a colio dependens, humilitatem Domini signiflcat, dicentis : « Sicut misit me Pater, et ego mitlo vos [Jonn, zx). • Inter cffiteros vero Galliarum archiprffisules, merito Re- mensis aoctoritate prseeminet, quia videlioetantiqua melropolis cum esset, accessil et hoc, quod ejus pontifex beatus Reroigius (quod magnum est) ab ipso Deo mJssus, et antequam nasceretur, magni- fice promissus, gentes Francorum simul cum rege primus perduxit ad fidem catholicam. Quam ejus missionem Ormisda pontifex Rom^inus a B. Petro

tam gloria. Crux igitur aurea lamina sacratius 3 quinquagesimustertius,utdebait,approbans,eidem

ornamentum. Nec statim occurrant, decus hoo ideo non esse pontifiois, qaia eum illo toti quoque com~ mune est plebi. Namilla dignitas habet ia hoc ali- qaid quod neo inferioris ordinis sacerdotibus com- mane sit. Sic enim in fronte sua Christicolarum signifer boo vexillum bajulat, ut in subjectie plebis frontibos scli sibi sacro chrismate pingere liceat. SJout apostolorum erat baptizatis imponere manus, at acciperent Spiritum sanctum, sic et boc ad diem valens, proprium est episcoporum. Eccequale quan- turoque ornamentum accepit in suis sacerdotibus filias ille prodigus, cui reverlenti de longinqua regione, ubi porcos paverat^benignus pater occur- rens vitulum saginatum fecit occidi. Applaudit sib^

Remensi ponlifici viccs suas delegavit per omne regnum Ludovici, et Remensis Ecclesi® prirostum adaugens, summa auctoritate confirmavit. Tre?i- rensi autem Ecclesiffi Maternus, a B. Petro apostolo missus, bereditatem pallii suis successoribus dere- liquit.MoguntinsCre3ceos,apostoliPaulidiscipuIus, prsdicavit. Trajecti Sanctus Willibrordus, a Sergio papa missus.

Sed primatum Colonia metropolis oblinuit, ea raaxime caasa, quia Crcscens prsBdictus Coloni«B IS quoque apostolicam Yerbi Dei visitationem primus intulit. Cantuariffl vero, nobili Anglorum melropoli, Augustinus a B. Qregorio missus est pontifex primus, qui toti Anglorum genti, ut

tota familia patris in glor;a podnitentis filii, fraler ^ Christum cognosceret, Ktrenua proedicationis ad-

autem ejus major ille agrarius foris stans invidia torquetur, et fraterna salatis convivio participari noluit (Luc, xv).

CAPUT XXVII. De pallxo archiepiscopi, Est tamen octavum archiepiscopis indumentam pro aurea lamina, qnod dicitur pallium, ab aposto- lica sede datam ; quod a collo circa pectus c'epen- dens, situ suo iliam,quse valde condecet episcopo- rum partem, et eorum concilii principem, patentei^ designat bumilitatis vel sapientiaB torquem. Quam hoc iiloram privilegium habeat ralionem, non vide* tur prstereundum.Postquam duodecimapostoli per uaiversum mandum dispersiy singul!B civitatibus praesiderent, tam ipsi quam successores eoruro, misere per contiguas suis sedibus provincias pr«- ^ dicatores, quos et episcopos ordinaverunt, ut ubi recepti foissent, omoia Christianitatis sacramenta, velut ipsi apostoli, peragcrent, ut per urbes com- provinciales episcopos ordinarent, et aliorum qui- dem apostolorumsuccessores patriarchffi suntdicti. Petri autem successor, pro exoellentia prinoipis apostulorum, apostolicus nominatur. Qui autem ab eis perprovincias missi sunt, tam ipsi quam suc- cessores eorum, archiepiscopi vocantur, et qui ab his per urbes comprovinciales ordinati sunt, et qui illis sacc^dunt, usqae hodie simpliciter episoopi nomiaaatur. Inilium ergo fidei habentes ab aposto-

roinistratione subvenit. Et de vestibus quidem sa* cris quantum sed prssens attinet, pro posse satis dictum.

CAPUT XXVIII. De ante iniroitum, Sacerdote tandem ad sanctum altare ingressuro, debet tam ipse sacerdos quam et tola praesens Bcclesia, dilatare animam suam, et amplo fidei sinu tenere memoriam incarnationis, passioDis,resurre- ctionis et ascensionis Domininostri JesuChristi,et memoriam omnium sanctorum, qui tum ab initio mundi votisexspectaverunl, gestisprajfiguraverunt, dictisque aut scriptis prophetaverunl, et in eorum conlemplatione In voces crumpere, prsecinendo an- tiphonam, qus dicitur ad introitum. Nam sicul in- troitus sacerdotis ingressum Filii Dei in hunc roun- dum, sic antiphona, quje dicitur. Ad inlroitum, voces et exspectalionem praBfcrunt patriar6harum etprophetarum.Ingrediturergoantiphonaprflsdicta, non minus quam semel decantata cum ejusmodi pompa qu8B significatae rei aptissime congruit. Pro- cedunt flammantes cereoli, videlicet in signum gau- dii, quod in ortu Salvatoris omni mundoeffulsit^ de quo angelusadpastore8:<(Annuntiovobisgaudium magnum {Luc, ii), » etc. Pracedunt sacerdotem roi- nistri doo, non parlter, neque a latere incedentes, sed ante subdiaconos. Signant enim hi duo Vetus et Novum Test6muntum, id est legem et Evange-

27

RUPEaTl ABBATiS TUITIENSIS

28

lium, quorum lez tempore prior, EvaDgelium vero A digoitate majus est. Hsc namque salutis ministeria Salvator iuvexit, qui Evangelium quidem attulit, legem vero non solvere, sed adimplere venit (Matlh, v). Isti 8unt duo pedes angeli,qui utsupra dictum est: Descenditde cosloamiotus nube,etposuitpedem dextrumsuum supra mare,8inistrum super terram (ApoCt x). Legalis enim moralitae, Joanne Baptista vel ipso Domino docente, traDquillius audita est (Luc, iii) conlra evangelicam vero dignitatero, id est manifestam fidei doctrinam, verbi graliacum dice- ret : « Ego et Pater unum sumus (Joan. x) ; » Et : « Antequam Abraham iieret ego sum {Joan, viii), veluii mirabiles elationes maris fluxa et lalsa corde tumuerunt (Ptal, xczii). Subdiaconua quoqae pra- fert lextum Evangeiii, quia profecto lex testimonia n continetCbristi.siout ipse dicit Judasis : « Si crede- retis Mosi, crederetis forsitan et mibi. De me enim ille scripsit (Joan. v). » Portat vero clausum quia vi- deiicetantequamAgnusocciBUsaperuissetsignacula septem, clausum erat in libro legis sacramentum ejus passionis (Apoc, v).

CAPUT XXIX. De incenso, Ingressus ergosacerdos.ubi sanctoaltari assistit, tburibulum ei qui incen8umadoIeat,datur in manu* Nam pr»diclus«angelu8,»fticutinalia periochaApo* calypseoslegimus, » stetit juxtaaram.babensthuri. buium aureum in manu BiiBi(Apoc, vin), » dum in conspeclu Ecolesiae se ostendit Dei Filius, babens immaculatum corpus, quod et implevit igne, quia p corporaliter in ipso septiformis Spiritus sancti gra- tia requievit (Col, u). Interim cborns concinit ITyrttf 6/eyjoit,quod8igniGcatomne8 universales EcclesiaB preces, qu8B Bunt incensa vera, de quibus ibidem dicitur : « Data sunt ei incensa multa, ut daret de orationibussanctorumomniumsuperaltareaureum, quod est ante thronum Oei (Apoc. viii). »

CAPUT XXX. De u Gloria in exceUis, » Mox sequitur hymnus Gloria in exceUit^ quem ab ore angelorum Ecclesia sancta rapuit. Hio hym* nus el angelurum est et homioum. Primum autem angelorum congratulantium quod nato Domino ac- censa Jam esset lucerna clarissima (^tu;. n), cum qua sine dubio perditam drachmam inventura esset eterna Bspientia (Luc, xv). Inde est, quod jam D pneoccupantes dicunt : « Et in terra paxhominibus bonai voluntatis (Luc, ii), » quia pacem nemo om- nium, qui sunt in ccelo, velqui subtus terram {Apoe. v), poterat facere inter Deum et bomines hic factor omnium Deus, propter homines homo factus, jam- jam facturuB esset in carne sua, solnto pariete ini- micitiarum (Ephet, ii).

CAPUT XXXI.

De coUecta,

Quae post h(ec sequuntur orationes, a Bacerdote

salutationepraemidsa, per quam altenti fiant audilo-

res, secundum orationes diountur ipsius Domini,

cujus tota vita continua pro nobis et perpes, oratio

fuit qus et designatur in Apocalypsi per fumum

aromatum, qui ascendit in conspeclu Dei de manu

angeli (Apoc, viii). Uomo namque verus, passioni

propter nos destinatus cujus illa vox est : « Holo-

caustumpro peccato non postulasti, tunc dixi : Kcoe

venio (Ptal. xxxix),» semper unitum sibi pro nobis

orabatVerbum Domini, Patremqoe etSpiritum san*

clum et ut ait Apostolus, in diebus carnis busb

preces Bupplicationesque ad Dominum, qui ealvum

illum posset facere a irorte, cum clamore validoet

lacrymis olTerens, exauditus est pro sua reverentia

(Hebr, v). » Quam ejus orationem bene psalmus

aeptimus innuit, cujus tituius inscribitur: Ptalmus

ipse Davidf quem cantavil Domino pro verbit Cuti,

id e8tiGtbyopis,8cilicet malitosi populi, qui jam cum

Herode vel poat Herodem iilum persecuti sunt et

maxime Pharisfiorum (Luc, xm), qui ut mali agri-

coiffi vineffi Domini dixerunt : « Hic est hsres, venite,

occidamu8eum,etnostraerit haereditas (A/a/t/i.xxi).)»

Quod autem in flne orationis Bubjungitur : Per Do-

minum nottrum, eo respectu fit, quod Dominus

DOBterJeBusChristns, mediator est Dei ethominum,

et impossibile est «etema Dei beneficia per aliam

viam decurrere ad nos quara per ipsum.Peripsum

ergo petimus et impetramus, aicut sffipe per me-

diantem criBtalli lapidem Bubjectam escam, a lon-

ginquo eole coeloBtem mutuamue ignem. Huo usque

mi888BinitiumquoddiciturintroitU8,commemoranB

nobis introitum Salvatoris in hunc mundum, id est

a nativitate ejus usque ad Joannis prcedicationem

quando baptizatus ipee et orane quadraginladierum

Jejunium celebravii (Matth, iv).

CAPUT XXXII,

De epistota,

Eipistola personam gerens legis et prophetarum

prsecursioniBdebitumagitofficiuroantesanotumCbi-

ati Evangelium. Lex enim per manum Mosi infan-

lem Dei popolum, velut psdagogus, custodiendum

suscipieoB, futurum Cbristi adventum exspectare

docuit, et per 14 os digitumque Joannis, jam prte-

sentem ChriBtum eidem aiumno suo jam adulto,ut

eum eequeretur, indicavit (Matth, iii; Joan. in).

Prfficessit namque lex evangelium,8icut virga Spiri-

tum manBuetudiniB, eicut timor charitatem sicut

initium perfectionem, eicut dominantiB preeceptum

praeceditamantiBOonBilium.EpiBtola vero vox legis

eBt,8uam in Joannem imperfectionem profitentis, et

ad perfectionem evangelicam buos auditores trans-

mitteniiB. Quamvie autem esepe de apoatoiicis bu-

matur litteriB, tamen in eo gradu eet, ac si semper

de lege sit et prophetis. Semper enim moralitatem

vitamque activam magis quam contemplativffi Bubii-

mitatem, quse in Evangelio radiat, apostolica quo*

que lectio inetruit et diBpeneat. Epistola vero Grse-

ce, latine dicilur tupermittio^ vel tupererogatio,

Quod nomen bene congruit litteris apostolicis ; quia

videiicet Evangelio Christi supererogatae sunt. Si-

quidem ordo apostolicus, stabuIariuB ille est, cui

29

DE DIVINIS OPFICIIS. — LIB. I.

30

D08ter SamaritanuB, id estcustos, Doxninus noeler Jeaus Ghristus, hominem illum» quem latronibus despoliatum» volneratum, et semivivum relictum invenerat, commisit.Proferens duosdenarios, id est legem et prophetas, et dicens ei : « Guram illius babe,et qaodcunque 8uperererogaveri8,ego,cum re- diero, reddam tibi {Luc. x). » Bene ergo litter», quas apostoli Evangelio Gbribti superogaverunt, epistol® appellatffi sunt. DifTerunt autem pene pari- ter, ut lex aut prophetae, a majestate sancti Evan- gcVu, quia vJdeiicet pariter de moribus tractant. Bt Evangelii sacramenta illiventura denuntiant,hi jam praeterttacommeniorant. Igitur, uteupra dictum est, morale legis officium agit epistola, taotum distans ab eo quodin officiomissaB pnecedit saDctoevauge-' lio qoantum servus a Domino, praco a judioe, iega-* tus ab eo qui misit illum. Quapropter cum legitur, non injuria seddmus; oumautem sanctum evange- lium audjmus, demissisreverenter aspectibus, sicul Domino nostro assistimus. In eslquod sanctum praBvenit Evangelium, Baptist» Joannis imitatur officium; qui praBvaricatoree legis corrigen8,et mores eorcm evangelicae fldei suscipiendae praeparans (Lut. III ; Mailh. iii), implebat quod de illo dixerat angelus : « Ipse praeibit ante Dominum in spiritu et viriute Beliae, parare Dominum plebem perfectam (Luc. i). »

GAPUT XXXllF.

De manipulo. Manipulus quem io bracbio sinistro gestat sub- diaconus, dextro vacante, ut expeditum sit ad ad* ministrandum, illud nobisinnuit, quod si timentes securim judicii apterni ; qu« jam ad radices arbp- rum poaita est, ut omnis arbor, qua non facit fructum bonum, excidatur, ct in ignem mittatur (Matth. ui), praedictam poenitentiam susceperimus, ei dignos poenitentiae fructus fecerimus, manipulos justitiaBreportabimusJuxtaillud : « Euntesfbantet flebant, mittentes semina sua. Venientes autem ve- nient cum exsuUatione, portanies manipulos suos (Pia/.cxxv). Fimbriae vero manipuli, vel stolae, vel cujuslibet sacrffi vestis perseveranliam sigoiflcant eorumdem bonorum operum, vel completionem mo- rum,quiaflmbriaestulteriorpar8vesti8.Hisflmbriis gloriosa io psalmocircumamicta estfllia regi8(Pia/. xLiv), sicut talari tunica fllius accrescens et decorus erat inter fratres suos Joseph (Gen, xxxvii). CAPUT XXXIV.

De graduali. Gradualeadpoenitentiffirespicitlamenturo,cantus asper et gravis adeo ut illud excellentibus ofTerre vocibus nec usus necdecus sit. Signiflcat enim non Jam reqoiem remuneratorum, sed laborem operan- tium Propter quod diebus post Pentecostm deofll- cio tollitur. quia videlicet dies illi futurum in regno Dei foHcem sanct» Ecclesi» statum eigniflcant, quando jam area Christi ventilabro, quod est in manu ejus, purgata erit, nullumque ex residuis granisjam timebit,quod ab horreo dominico debeat

A in ignem palearuminexstinguibilem proj ici (ilfa//A. ni ; Luc. iii). Attameo in primaPaschffi hebdomada cantariconsu6vit,cuJu8 consuetudinis causasuome- liuslocoreddetur. Diciturautemgradualeagradibus humilitatis utpote illi conveniens, qui neodum ascendit de virtute in virtutem, sed in convalle plorationis positu8,Jamlamen asccnsiones incorde suo disposuit (Psal. xliii). Quarum ratio cum in roultis inveniatur locis in mysticis maxiroe quin- decim graduum canlicis distincta est. EJusmodi a^cpn^oris initium et perfectionem cantor innuens, a?4*grddunQ* sieVias •conVlftii,' gl inferior eo stare codsli^ViC, qu^^subsequens dlleltlia conoinit.

CAPUT XXXV. ..-:... .. '^Ue-alleittCa.*''

|v Allel^id Latinffi' lingd» peregrlnufm nomen est, cujusmy8terium,velutquoddamgaudiistiIlicidium, de divitiis supernffi Hierusalem,primum in mentem patriarcharum et prophetarum, post inapostolorum ora plenius per Spiritum sanctum delapsum est. Signiflcat enim ffiternum angelorum et beatarum animarum convivium, quod est semper laudare Domiuum, et prffisentis semperque videndi vultus Dei, novum sine flne cantare miraculum. Ad hoc vitsprffisentisinopiamnullatenusaspiraremeretur, soire autem ubi sit et prapgustare illud gaadio spei, sitire et esurire quod gustaveris, hec illa,quffi di- citur, sanctorum in hac vita perfectio est.Quapro- pler interpretatum hoc Hebraicum nomen remansit, ut peregrinum ab hac vita gaudium, peregrinum nihilominus signaret, potius quam exprimeret vo-

C cabulum.Quoniamigiturfuturffi beatitudinis,quasi proprium est vocabulum, jure eo tempore magis frequentatur, quo resurgens Dominus, cjusdem bea- titudinis spem nobis propinavit et promissum. Ut autem aliis quoque temporibus ad missam caneretur, olim Romanffi Ecclesiffi consuetudo non erat, sed a B. Gregorio instiiutum, imo restitutum est. Nam- que a tempore Damasi papffi, cum prius fuissetea- dem consuetudo, defecerat. Denique oum de hoc et de aliis nonnuUia quosdam murmurare seniiret, tanquam constanter Ecclesiffi conauetudines seque- retur,non dedignatus est rationem reddere,dicens: « Nos in nullo horum aliam Ecclesiam secuti su- mus. » Nam ut alleluia hic diceretur,de Hierosoly- morum EcocIesia,ex beati Hieronymi traditione tem-

n pore beatffimemoriffiDamasipapffitraditur Iractum. Et ideo in hac nragis sede alleluia consuetudinem amputavimus, quffi hic a Grfficis fueral tradita.Ga- nitur ergo a//Wuea postgraduale, canticum Istitiae, post luctnm poenitentiffi,et8ummopere nitentesex- primero magnitudinem consolationis,quae reposita eet illis, qui nunc lugent, jubilamus magis quam canimuSyUnamqaebrevem dignisermonis eyllabam 15 in plures neumas, vel neumHrum distinctiones protrahimn?, ut jucundo auditu mens attonita re- pleatur, et rapiatnr illuc, ubi « sancti exsultn- bunt in gloria, laetabuntur in cubilibus euis (Ptal. cxLiv).

31

RDPfclRTI ABBATIS TUITIENSIS

32

CAPUT XXXVI. De Evangelio. Hactenus seorsum fiedebat sacerdoe, malarum viclor cogilationum, dominique victoriam gedendo signifieans, cui vioto tentatore,sedenti et imperaoti minislrabant angeli, siout scriptum est : « Reliquit eum tentator, et accesserunt angeli el ministrabant ei (Matth. iv). » Surgit tandem ad altare accedens, ita ut opportune veoiat nobis in mentem Dominus Jesus, praeparata sibi per Joannem via ad corda hominum, de deserto ^rediens, .yt.djfea^ ip9e,.et discipulos suos elf^^^.mUta^ a|*j){^1panjiiita: Mittit namque sfmerthDr& •diftfidhVdi Vf legVncfum* sanctum evangelium,^etilap^an^o b^QdiAtian^aiB,^ quod subdiacono pri^epfed^iaaiietturitQoh ifecjieat.' Legem ;enim *ti irfophetkrf Yiavltfibilis^invisWilfter misit ; apostolos autem et evangelistas, quorum diaconuspersonam gerit, visibilisfactu8,etsanctam Ecclesiam, sponsam videlicet suam osculans osculo oris sui {Cant. iv), visibililer misit et docuit. Accipit diaconus textum sancti Evangelii,quod bajulans ad lcctricium, efficitur pesChristi. Praecedunt cerofe- rarii cum tburibulo^ perquffi significantur gaudium et bona opinio. Gaudium enim semper est in bono nuntio. BonsB quoque opinionis se esse noverunt qui hoo bonum portantnunlium,quiet confidenter dicunt, « Gbristi bonus odor sumus Deo in omni loco (II Cor. ii). » Quapropter incensum bonsB opinionis signum, iocum ipsum aspergit in quo legendom est evangelium. Qui locus si sit dies feslivup, quando solet convenire populus, eminen- tior est, ut ex ipso slatu commoncatur diaoonus, quod is qui sursum ad Dominum desidem invitat populum,8taredebeatin monte virtutum Juxtaillud: « Supra monlem excelsum ascende tu, qui evange- lizas Siouy exalta in fortitudine vocem tuam, qai evangelizas Bierusalem (Isa. xl). » Quam ejus for- titudinem et stola prcedicat, qus super humerum posita, inde usque ad euccinclionem lumborum deducitur, quod fortitadinem|ad vocem exaltandam tunc habeat, si fortis sit ad operandum,et succin- ctus contra pugnas libidinum, evangelica namque przEdicatio qua est t fons hortorum, puteus aqna- rum viventium (Can(.iv),» nonfluit impetu aliunde, nisi de Libano, id est de eorde casto et de ore candido, quia sordes vitiorum, dum conscientiam coarctant, os quoque angustant, ne aqus vivae cum impetu fluant. Quod dalmaticam non nisi festis diebus induit, hoc significat, quod rationem subli- mium Bacramentorum,non nisi postquam gloriflca- tus est Dominus Jesus, etSpiritus sanctus advenit, discipuli portarepotuerunt.Namtunicam ojusmodi

A ^ auctoritatebeali Hieronymi, rationem signiflcare sublimium supra diximus. Est autem clausa circa collum, ut pectus sit opertum, quia,8icut ait Apo- stolus, Evangelium in his qui pereunt, est opertum (11 Cor. iv). Pnecedit subdiaconus diaconum, por- tans qnem Evangelio substernat pulvillum, quia videlicel ad omne quod loquitur Evangelium, lex oompetens suggcrit teslimonium. Summa vero re- vcrentia debetur ad audiendum Evangelium, quod maximeest VerbumDei,quam diaconus primavoce

..•quam emittit, satis venerabililer exigit, dicendo :

''ZDominus vo^tsctim.Gujus enim melius quam Domini

prssentia reverentes et religiosi auditores petitum

^•^Qb^nt praeetare silentium? Attenti ergo et benevoli

'/ i^vi iliico, et eo cordibus conversi ct vultibus,

n respondent : Et cum spiritu tuo. Statim dociles quoque reddit, dicendo: Sequentia sanctiEvangelii. Hoc autem dicimus, non quod majestas Evangelii dignata sit unquam regulis oratorum subjici, sed quia quod in hominibus facere nititurstudiumelo- quenti8),[hoo in Ecolesiasua melius perflcitsumna natura sapientiffi.n Nam, ut aitbeatus Augustinus, eloquentia sapientiffi comes est, et quocunque do- mina h«o progreditur, illa ut ejus anciJia subse- quilur. » Respondemus, Gtoria tibi^ Domine, glori- flcantes Dominum,quod misit nobisverbum salutis jnxta iilud quod in Actibus apostoloram legimus • <c Et glorifloaverunt Dominum, dicentes : Ergo et gentibus Deus pccnitentiam ad vitam dedit {Act, xi). »

CAPUT XXXVIL

C idem de Evangelio.

Sanctum Evangelinm principale est omnium qu® dicuntur ad miss» offlciam. Sicntenim caput prseminet corpori, et illi cflstera membra subser- viunt, sio Evangelium tori officio prseeminet et omnia qu« ibi leguntur vel canunlur, intellectuali ratione illi consentiunt. Exempli gratia : Dominica prima Adventus Domini Ihoo Evangelium legitur : Cum appropinquasset Dominus Jesus Hierosoly- mam {Matlh. xxi), etc. Ut intelligamus quoiJiodo huic evangelicse lectioni csetera membra consonent officii, quaeramus primo, in quo eadem lectio con- gruattempori. Adhocbrevi argumentatione hoo modo reapondendum est. Idcirco advenit Dei Filius, ut genus humanum a diaboio peocatorum vinculis

Q coUigatum miseratus absolveret, et in coelestem Hierusalem, unde homo captivus abductus fuerat ▼ias suas dooendOypiaoidusassessorcordiumredu- eeret. Hoc autem prccul dubio roysticus Evangelii ejusdem continet inlellectus.

33

DE D1VINI3 OPFICIIS. — LIB. II.

34

LIBER SEGUNDUS

le CAPUT PRIMUM, De symbolo « Credo in unum deum. » Leoto evaDgelio» mujorequaBsequunturegeQtin- ientioDey quia viiielicct majora contiDent salutis nostrflB sacramenla. Sicut enim, post passionem Domini, majora quam ante char^smatum dona gra- tta largiente efTusa sunl, sic post evangelii leotio- nem majora sacramenta ordinala sunl. Tanc ergo, si sit dies Dominica, vel aliqua condigna festivitate decorata, cantatur symbolum, quod est : Credo m unum Deum. Maxime enlm Dominic» rosurrcctio- nis, vel Pentecostes sacramenlum respicit hoc Hdei tripudium, quando nova sobolesEcoIesiae vitalis fon- tis ingressura lavacrum, reddcbal ejus, quam cate- chizata didicerat, symbolum [add, Gdei]. Hoc igi-

A Dei Verbum, vernm Dei Pilium, sancta Ecclesia catbolica oITert Grcatori suo, credens corde, et ore confltens {Rom. s), pariterquo manibus panem et finum, sicut sibi tradidit ipse Salvator olFerens {Matlh. XXVI ; Luc. xxii). Nam pro quota suorum parte beneficiorum gratias ageretEcclesiaCreatori, Salvatori, et illumioatori suo, si nibilaliudeiquam panem et vinum ofTerret ? Solum denique terrenum oorpus hujusmodi fruclibus aliler et sustentatur 7 Etiam auicquam crevisset Ecclesia lempusque nu- ptiarum attigisscl, antequam conjuncta viro suo niium cx eoBu«cepis8et,qaeminaoceptabiIesacrifl- oium oITerre possel non erat sacriflcium ejus adeo vacuum, ut nibii praeter id quod vidsbatur in se contineret. Ilabebat namque causas invisibilespro-

tur concentu bene ct consone chorus catholicus ^ pter quas invisibiles bostiasoirerret.videiicetopera

doclrinae respondet evangelicce, et ne dicat ei puer electus, CGBlestis' cantilen» doclor, jucundus musi- cus : « Cantavimus vobis, et non saltastis {Maith. xi), » cantando et alacri mente saltando ostendit qaambenesuavemcantilensBejusmodumretinuerit. Interim subdiaconusapertumcircumfert Evangelii librum, omnibusreligiosoosculosalatandum,quf^m ad introilum portaverat clausum, quia post praedi- cationem Cbristi cmpil lexcrcdentibus.quamanlea gestabat clausam, npcrtam ostendere fldem evan- gelicam.

CAPUT II. De offerenda. Post symbolum oantatur olTcrenda. OfTerenda cantus est Ecclceie, nomen hoc habens ab o9e- rendo tractom, co quod tune caniturquandoomni- C polenli Creatori nostro i ncorruptum laudis ofTerimus vcl prsparamus sacrificium ( Psal. xciv ). Hic magid ac m&gis apcriendnm fldei ostium et animss triclinia poncndasunt, utingrediaiurveritatisopus, quo panis et vinum inverum corpuset sanguincm Domini transferuntnr, ne efQciantur sicut Achis (/ Reg, xxi) ille de quo supra dictum est. Multi namque fldei oculos non habentes, in sancto Sacri- ficiopraeterpancmetvinum nibilampliusintuenies, cam diceretur eis : Corpus et sanguis Domini est, marmuraveruntdiccntc8,quomodoe8t?Latuitenim eos, quas voccs suas soptem tonitrua locuta sint, com clamasset angclus ille fortis voce magna,Mquem- admodum cum leorugit(/4po{r.x),»etquodilloevoccs

Dei memoria digna, verbi gratia, manum quamex- tendit Dominussuper primogenita iGgypti, transiens super tabernacula Israel signata sanguino agni, transiens et salvans, protegens et liberans, trans- itumque Israel permartRubrum, etsubmersionem Pbaraonis et exercitus ejus et curruum, offileraquc Dei magnalia (Exod,xv), Hapc autemomniaumbrflB (uturorum erant, qu® in flgura contingebant iliis. Igitur et ipsa sacrificia, qum propter has flebant causas, sancta quidem, sed sanotiorum umbrae, bona quidem, sed meliorum erant flguraB. Quales caus», tales et causarummemori». Nonergosolum panem et vinum, quse corporaliter videntur, sed et quod non nisi fidei oculis aspicitur, Verbum Dei, Filium Dei ofTert sancta Ecolesia, novum et verum immolans sacriflcium, quia jam concipit, corde credendo ad Justitiam Jamque parjt,orecon- fitendo ad salutem {Rom,x). Ipsa enim est mulier illa mBgna^quae in Apooalypsi visa est amictasole, scilicet Christo, quem induil in baptismo, lunam habens sub pedibus {Apoc. xii), videlicet omnia mu- tabiiia calcans. Luna enim mutabilis est {Eccli. xxvii), atque ideo inutabilem mundum designat, et in capite suo gcstans coronam stellarum duo- decim, id est chorum duodecim apostolorom, qui in cjus initio proefulserunt, et in utero baboDS, et clamabat parturiens, et cruciatur ut par.nt. Hujus in utero babentis, clamantis et parturien- tis salubrem oruciatum, oflerend», de qua loqui- mur, gravis et grandisonus imitatur cantua ; quas

qoidquam attineantad mjsterium sacriflcii juxta D neumisdistentafrequentibuSjetsuisfecundaversibus

Psalmistam dicentem : « Circuibo et immolabo in tabernaculo ejos hostiam vociferationis^P^a/.xxvi; i/ Cor. iv). n Nos autem credimus propter quod et loqoimur,quiaquidquidangelusilleclamavitmagno clamore Evangelii stcrni {Apoc. xiv),quidquid post clamorero ejus, Ecclesiffi suee locutus csl Spiritus sanctus, donorum suorum scpliformi tonitru, verum

quatomvislonga jubilatione noo valet satis expri* mere 11 quod slgniflcat. Ne ergo dicas in corde too : « Quis ascendit in coBlum, hoc est Cbristum inde deducere {Rom. x),» ut is qui in se rcsurgens ex mortuis jam noumorilor^adbucpersacrialtaris hostiam in suo mysterio pro noblsiterom immoletur. Propeest enim verbum in ore tuo etincordetuo^Oru^

35

UUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

36

vi), hoo esl, « verbum riJei quod prffidioamus, inquit A Bacerdolis* Vel quod apud diligenliores flt, in ipso

Apostolus (Rom, x). » QuoDiani ergo prope est in ore tuo, et in cordetuo Verbum Dei, Verbum orucis Christus Oominus, si hujus vcrbi (lumen superpa- nem et vinum effuderis, el oriJine,quittbip80 8ta- tutus e&t, veritatem bujus verbi protuleris, statim de eancto altari paiiem ipsumetvinum in corpuset sanpuinem8uumtran8rereodo8uscipit,eHdemvirtute, eadem potentia vel gratia, qua nostram de Maria virgine carnem suscipere potuit,quomodo voluit.Nec duo corpora dicuntur aut8unt,hocquoddealtari,et illud quod acceptum est de utero Virginis, quia vi. delicetunumidemqueVerbum,unu8idemqueDeu8, Bursum est in carne, bic in pane. Alioquin et ille panis, quem beri aaorincavimus, etillequemhodie

componat altari. Lez enim, quam persubdiaconuoi

si^niGcari jam diximus, sacrificium nostr» salutia

tantum praeOguravitio Melchisedecb; ^edper evan-

gelicum traditiudem ad altare, hocest^adsolemnem

ritum KcclesiaB pervenil (Psal. cix ; Hebr. vn).

CAPUT IV.

De silenlio post oflerandam,

Post basc jam sacerdos silentii solitudinoirexpe*

tit, instanlememorid DominicflepassioniSyConversua

ad altare, concentu churi flnito et omni Ecclcsia

conticescenle. Hoc autem signiQcat illud quod Do-

minusnosterjamnonpalamambulabatapudJudsos,

oum cogitarent euminterficere, «sed abiitinregio-

nem juxta desertum in oivitalem, qua dicitur Ef-

vel oras8acriiicabimus,plurasuntcorpora>ncorecie ^ frem,etibimorabaturoumdi8cipuli88ui8 (Joan, xi).

j:.: «..-_: -uw^^i^-: rk — i^\ ,««1;.,-«.,« CoUegerunt ergo pontifices, et pharisaei consiliam,

dicentes : « Quid facimu8?videtisquianihiiprofloi- mas. Eoce mundus totua posl illum abit. Et pro- phetavit unus ex illis, nomine Gaiphas, pontifex anni illius, quod expedit, ut unui homo moriatur pro gente, etabillodiecogitaveruni,utinterfioerent eum (Joan, xii). » Hoo ipsum autem amysterio noo vacat. Non enimlimore passionis se abscondit^qui ad hoo venit, ut pateretur, sed hoc prffitendebat foris, quod intusagebaturinillorumoordibas. Nam vere abiturus erat in regionem gentium pedibas evangeiizantium, quserantjuxtadesertum illorum, quibus jam tunc dicebat: « £cce relinquelur vobis domus vestra deserta (Mallh. xxiii), • non in ipsum desertum, quod erat illi increduiitas Judsorum.

dicimus offerri ab Eccleria corpus Domini,meliu8que diceremus corpora, quiaquotidiepenetotofferuntur panes, quot habenturinEoolesiasaoerdotes^Bedhoo prohibet causa, convincit ratio, religio respuit. Unitas enim Verbi unitatem effloit saoriflcii. Simili- ter eniro unum Verbum, et olim carnem de Maria virgiae sumpsit^ et nunc de aitari salutarem hostiam accipit ; igitur unum corpus est, et quod de Maria genitum in cruoe pependit, et in sancto altari obla- tum, quotidie nobis ipsam innovat passionem Do- mini. Cum autem Ecclesia qaoque corpus sitCbristi, propter ejusdem Verbi, vel spiritusunitatem ; nam eumdem spiritum Gbristi idemque in se manens habet Verbum Dei quod univit seee carni do carno Mariae virginis, sciendum est quod non tantum de

Verbo Dei, sacraB bostiffi accedit, quantam habet ^ Sacerdos ergo in silentio stans, et silenter super

gratiam ejusdem Verbi unus quilibet sacerdos,qui ad Baoriflcandum assistil. UnuBquisqueeoim suam diviBivara habet graiiam, vei donationem Verbi aut tipiritus sancti. In saoram autem hostiam tanta se plenitudo divinitatis infundit,quanta inMaria3/ir- ginis uterum descendit, quanta in oorpus EcclesisB per gratiarum divisiones sese distribuit. Nam quo- modo deifer panis ille non de uno, sed de multiB conflcitur granis, et vinum illud sacrosanctumnon de uno, sed de multis confluxit acinis, sio nimirum non tantum habetVerbiDei, quantaestgratiaunius hominis, sed quanta est plenitudo totius corporis Ghristi, quod est Ecclesia (tphes.i), qun de multis hominibus consistit, qusque per unumquemlibet

oblata dicens orationem,8anctum prsparat saorifl- cium, quiaDominudno8ter,etiamoum seabsconde- ret,nec palam apud Judaeos ambularei,8alutare oobis passioniB suae meditabatursacramentum.Quia vero proximo jam Pascha, cum multi ascendiseent in Uierosolymam otsanctiflcarentseipsoB antePascha, et requirerenl eum dicentes : « Quid putatis ; quia non fcnit ad diem festum ? Dederant autem pontifl- oes, et pbarisflei mandalum, ut si quis cognoverii ubi sit, indicet, ut apprehendanteum. VenitDomi- nu8 Jesus Bethaniam acte sex dies PascbaB, ubi fueratLazarusmortuu8,quem6Uscitavit,et fecerunt coenam ibi,etMartha miaistrabat,quiatunciterum ambulabat palam, ita ut Lazarus esset unusexdis-

catbolicapfldeihominem universaadsanctumaltare D cumbentibus oum eo (Joan, xi, xii). » Levat iterum

in loco,veltemporequolibetassistit.Sed jaro ooBptum ordinem prosequamur, et qualiter hso flant, non aicul supradictus Achis, qui seroper dicit, quomodo est (i Reg, xxi), sed sicut verus Abimelech, id est patris mei regnum, cui vere dioitur : « Regnum Dei intra vas est (Luc, xvii), » quantum possurous, ad- mota flde speculemur.

GAPUT IIL

Uem de oblalione,

Gum concentu memorato, Buscepta sacra panisei

vini oblatio, sic ad sanctum altarepervenit,ut8ub-

diaconus ad diaconum» diaoonusadmanusperferat

sacerdos vocem suam dioendo : Per omnia ssecula sxctUorum, Dioturusque rem attentione dignam, prflBmittit salutationem, optans nos quoque talea esse, oum quibus manere Dominus, et apud quos oonvivium laceredignetur. In mente enim tuno ha- bere debet Ecclesia mulierem illamformosam, quas attulitad convivium illud«alaba&trum unguenti nar- di pistici pretiosi, et effudit super caput ipsius re- cumbentis (Joan, xii), » et audire, quod dicere in- oipit saoerdos : Sursum corda Habemus ad Domi* num, ut et ipsa, sicut veremalierungueotaria,8ur- sum ad ipsam divinitatem Fiiii Deilevetcorsuum,

37

DE DIVINIS OFPICIIS. — LIB. II.

38

ei illud caput ffiqaaleDcoPatri ndocoDtingena^un- gaento perungat catholicaB conressionis, quamsa- cerdos subsequendo canit.Gratias enim «{^ere debe- inu8 omnipotenti Deo nostro per Chrislum bomi- num nostrum, oredendo et ocnfUendo quod per ip- 8um majeslalem ejus laudant Angeli, adorant domi' naliones^ Iremuni potestaies, eto. Nimirum boccBt, divinitatis ejus arcanumcontingere principium, et odoriferum super caput ejus efTuudere pietalisun- gueotum. Hoc unguentum ex medulia pigmenti confectum est evangelici, scilicet ex eo quod Joan • nes ait de Yerbo, quod « in principio erat Deus Ift apod Deum. Omnia per ipsum facta eunt et sine ipsofactum est oihil (Joan. i).i Hujus nunc odore domus Eeclesice repleta est, aed musce morientes perdideruQt ejus Kuavitatem (Eccte, x), videlicet omnes baeretici sordibus obvoluti,quo8 erroris ster- cora fetore pascunt, et verba f eritaiis bono odore iDterficiunt.Igitursacerdosposi interjectumyUt di- ctum esl, silenlium, quasi posiDomini lalibulumy vocem Ievan8,ip8umpalam venientem inBethaniamy palamcoQfivantem,etuDgaeotodeiibQlumqQodam- modo repra sentai. Ei illam sacr» confesaionis uo- ctlooem sio determiaat mulier illa magna, qus est «anota Scclesia, ut cum angelis et pueris, qui in crastinum obviaverunt Domino canenteSyramosque palmarum sublevantes {Siatih. xxii),decantet buno devoti peotoris bymnum : Sanclus^sanctus^ sanctus^ Dominus Deus Sabaolh (Isa, vi)yeic. Ubi enim diciiur. Hosanna m xcelsis, Benedictus quivenitin nomine Domini, praedictum pias confessionis unguenium dimittitjUt non solum caput, sed et pedes onguat Domini, passionis morialis hominis fideliter respi- ciens, ad quam cum prsdiciis turbae multa laudi- buB beoedictus advenii.

CAPUT V. De secreta. Posilaiam popnliacclanationem sequiturhisloria aecreti m(Brori8,et profundi causa silentii. Seoreta namque memoriaDominicaepassionis est,quam diu chorosilentium indicil,qus per hebdomadam ante pasobalem ordinehoc cucurrit.Eadem die,qua lau- dea acclamals sunt ipsi Pilio David, decima luna, quaado inferebaturin domos Judaeorum typicusille paschalis agnus (Exod, xii),in^ressnBe8l hio Agnus Dei civilalem IHerusalem, et nequissimis ianistis obsessus, mullis insidiis quaerebaiur ad mortem, traditus a Deo Pdlre, « qui proprio Filio suo oon pepercit, sed pronobis omnibustradiditiilum(/{om. vni), » tradiiub nihilominus a semeiipso qula (dile- xit Dos, et iradidii semctipsum pro nobis {Ephes» v). » Secunda feria et tertia nihil proGciunt (Joan. xii), dum eum contingere non audent populi meto {Malth. XXVI ; Luc. xxi), qui circa illum multus ad. que audiendumillum totus erat.QuartaferiaJudaB nnus ex duodectm,a diabolo supplantatuB,vendidit illum Pbarissis et tradere &popondit, ut caporent eum sine iurbis (^Var^;. xiv) . Peria quinta jam agone propinquo, iestamentum suum scribit hseredibus

A 8UJ8, consignans els thesaurum corporiaelsangui- nis sui (Ltf^. xxii).Fiadem nocte oapitur, ligatur, et iIluditur(iftW.). Feria sexU cruciflgitur, primo lin- guis Judasorum, post manibus gentilium, tandem hora nona factoterraemoiu lradiditapiritum(W./ri^. xxvii ; Marc. xv ; Luc. xxni). Sabbato quievil Iq sepuIcro.PrimaSabbati resurgoosa mortuiF,pacem discipulis.pacem orani mundoannuuiiavii (Matih. xxviii; Joan. xx). Horum omnium forma faciesque vera^itasecreto reprffiseiUaiurin canone.eorumque procursu,etverevivo fiumine super panem et vinum confluenie, tam veram divinitalem, foramque hu* manitatem Cbrisii in coelo sedeniis et rcgnantis excipimus,quam veram substantiam ignis a sole supposita crysidlli spbaera exigua, fere quotidie

2 mutuare possumus. Hoc sole operantur manus Chrisii, tornaiiles aureffl,plen«hyacinihi8(Cfln<.v), ejus, qui dixit : « Sine me nihil poiestis facere {Joan. XV.)» Manus, inquam, Christi hoo operantur per manus sacerdotis^qusmanibussuisoonfortaiae Bunt, maxime, quia ut hocoperaricum ipso et per ipsum et in ipso possint, oleo sancio pro clavis passionis ejus signatae sunt. Igitur singula eorum qu» supra digesta 8unl,quibus io lo3i£ commemo- reniur io canone, laboriosum non est iovestigare^ preseriim cum qusdani ex ipsis per se satis evi* denter appareant.

CAPUT VI. Te igitur. Ab initio canonis, quodest : Teigiiur clemenlissi' me Pater^ usque ad eum looum, qui pridie quam

^ paierefttr,quatuor dierum rationes adnoiantur,quo- rum in primo veru8AgQUS,a Deo Patre vel aseipso, ut dictum est, iradiias (Rom. viii ; Ephes. v),illatus est in domos Israel, veniens in civitatem Qierusa- lem. Quffi illatio vel traditio trina erocis flgura si- gnatur, dicendo uti accepia habeas hxc dona^ haec munera^ hsec sancta saerificia iltibata. lu quarto au* tem a Juda traditus et vendiius est quae vendiiio vel traditio Item iribuscrucibusinsigniturdicendo benediciam^ ascriptam^ ralam, Illic Ecclesia, qus prius prae nimia paupertaie non habeos bostiam, quam offerret, dicebat : « Quid reiribuam Domino pro omnibus qu» retribuii m'\hi(Psal, cxv),» gralias agit sanciffl Trinitati, quod meruit calicem salutaris acoipere, etnoraen ejus invocare. Hjsc dona^ inquit,

D hxc munera. Eadem sacriOcia dona sunt, munera eunt : Dona quia nobis ab ipso dati ; monera, quia a nobis illi oblaia.Donum enim est quod a superio- re datur; munus quod ab inferiore. Illic, inquam jam in prima actione commemoraiio omnium flt, quorum idem 8acrificium,quique illi verasimiliiu- dine conveniunt, ineo quod cum sint multi^sic per unam fldem unumqne spiriium,in unum corpus Bc- clesise sunt conjunciiquomodo panis ille de multis confectus est granis, et vinum illud de multis con- fluxit acinis.Hi autem sunt, non solum apostoli et mariyres,sed et omnes fldelo8,iliorum meriiis spe- rantes, hoc sibi proflcere ad salutem, quibus jam

39

RUPEIITI ABBATIS lUlTlEtNSlS

40

proflcit adhonorem. Igitur quomodo [qQoniam] et A saoriflcat roodo mirabili secundum ordinem euumy

Bcriptum est : Alienigena non vesceiur ex eis, quo.

niam sancta sunt {Exod. xxix); solum illumsssa-

mimus ad esum bujus Agni qui nostrae coojunctns

est domui (LevU. xzii),scilicetomnem domesticum

fidei (Gal. vi}, a principe usque ad plebeium, ab

apostolo usque ad publioanum«

CAPUT VII.

Hanc igilur oblaiionem.

In orationis lomo sequenti, sio sacram oblatio-

nem, quomodo diligentem publicsB salutis legatio-

nem benedictam^ ascriptamy raiam^ raiionabiiemque

fore deposcimus. Legatio namque est regis ejus,

« qui cum decem millibus non vaiens occurrereei,

qui cum viginti miilibus venit ad se^mittens rogat

secundum coslestis sacriGcii ritum,accipiens panem in sanotes ao venerabiles manus suas, et dicens : t Hoo est corpus meum, » acclpiens praBcIarum ca- licem vini, et dicens : c Hic est calix sanguinis mei (Malth. xxvi). » Quid ergo? 8ilebimus,et silen- tio nostro videbimur consentientesesse his,quorom polluta labia non tetigit Seraphim rubenli calculo {Ua. vi), quem attulil de altari, et dicunt somper : Quomodo est? quomods est? Imo clamemus.Bt ne desit quid clamemus.pulsemusetostinm amici,qui ires panes commodare consuevit {Luc, u), id est fldem,spem,cbaritatem, qua in boc maximo nego- tio necossaria sunl. Patitur enim nos^non contradi- centes, sed nosse cupientes. Igitur ne omnino ne-

ea quffi paois sunt (Luc. xiv). » Nam quia de solis n sciamus quomodo est, libet nunc intueri in ordine

faclis justiGcari non valemus coram 1110« qui non solum de factis» sed et de cogitalionibus rationem exacturus,quasi cum duplici venit exercitu,prssen- tissacriflcii legationem mittentes, rogamus ea qu» pacis sunt. Magn® autem laudis est,sio legationem banc peragere, ut ab illo, cui mittitur, mereatur benedici eloquium Ecclesiae, sicut benedixit David sapientiAbigail,dicGns:«BenedictU8DominusDeus Israel, et benedictum eloquium tuum et benediota tu qus prohibuistimehodie,neiremad8anguinem, et ulciscerer de manu mea (/ Reg. xxv). » Ablgail namque,quod interprctatur jatris mei exMultaiiOy scilicet sanctaEcclesia, quondam uxor Nabal, id est stulti, videlicet diaboli, legatieoe prffisentis

tam admirabilis^sacriOcii tria,qus in opere cujus- libet auctoris egregii requirere consuevimus, id est materiam, intentionem, causamque finalem sive utilitatem.Quscum singula nobis,fidei manu pul- santibus, gratiffi clavicula seoretarius veritatis ape- ruit, ii et si nondum facie ad faciem, saltem per speculum et in (snigmale» fidebimus, quomodo est {11 Cor. xiii). »

CAPUT IX.

Maieria.

Materia vel substantia sacrificii, quod erat tunc,

et nunc est in manibos poniificis nostri,non simpla

est, sicut ncc pontifex ipsesolius divio» vel solius

humanffi^substantiffi est. Est enim tam in pontifice

sacrificii, prffivenit Verbum David, id cst manu ^ quam in sacrificio divinasubslanlia,ost et terrena.

fnpiAm vol HAQi/lAroKitom P.hriatiim. nnprprantom ti •_ .. i ._. u s _^ -. 1:1-- —^i

forlem vel desiderabilem Gbristum, pcrferentem 19 pcreecutiones Saul, id est, in passionem mor- tis agonizantem, rogalque pacem, ne se ulciscatur manu sua propter Btultum Nabal ita, ut ipsa quo- que cum illo ffiterna damnaiione pereat. QuaBquo- niam absque consilio vel conscientia stulti illius festinat, et pricmissa munera oratione subsequitur et adoransloquitursapienlerquae pacis sunt, obla- iionem perficit benedictam, dum benedicitur elo* quium ejus, et ascriptam,dum nulla oblivione de- letur; et ratam, dum data remissio peccatorum, nulla ulterius senientiffi mulatione convellilur.

CAPUT Vlil.

Qui prtdie quam pateretur^usque : in mei memoriam

facite

Terrcna in utroque esl, id quod corporaliter vcl localitcr videri potest : divina in uiroque, verbum invisibilo est « quod in principio erat Deus apud Dcuro.B Nam cum diceretidem magnus pontifex pa- ncm et vinum tcnens, « hoc estcorpus meum,hic est sanguis meus,» voxeratVerbi IncarnaIi,voxffilerni principii, verbum antiqui consilii. Verbum quod humanam acceperat naturam, id esl in carne ma- nens, panis et vini accipiebat substaniiam vita me- dia, pancm cum suacarne,vinumcum suo jungebat sanguino. Quemadmodum in corporeis sensibus menti et corpulenlo aeri medialinguaintervenit,el utrumque conjuogens unum sermonem efficit, quo in aures dimisso, id quod audibile est, cito absumi- tur ct irangit : sensusautem sermonis et indicenie

Miraculum tantffi nd^yiiaiis integrescit, et quid- D et in eo qui audit,integer permanet et inconsum-

quid dicere conamur,coIlatu8 cum re sermo, vix ul- lius apparei CEse momenti. Nam maxime, oum ad 8ummi sacramenii vcrlicem, cum ad ipsam per- ventum estsanciisacrificii mentem,disparet sermo, lingua deficit,otincircumcisalabiamentem nibilo- minus incircurocisam in suis ccepiis, temeritalis, impudentiffi, coarguunt. c Quis enim novii ordinem coBli,autponet raiionesejusinterra?»(Jo6.xxxviii.) Ordo namquecGcli prffiseniiexcapiiulonobisefrulsit, cujus claritalem ferre non valuitsspe nominaius ei nominandus Achis (/ Heg. xxi).Abiiaru8 bino in Bacrarium cceli pontifexsummusper viampassionis

ptus. Sic Verbum Patris, carni et sanguini, quem de uiero Virginis assumpserat,et pani ac vino,quod de aliari assumpsit, medium ioterveniens, unum sacrificium ef ficit,quod cum in ora fidelium sacerdos disiribuit, panis et vioum absumiiur et transii. Parius autem Yirginis cum unito sibi Verbo Pairis, et in cqdIo ei in hominibus inieger pcrmaneteiin- conFumpius. Sed in illum, in quo fides non cst, prieier visibilcsspecies panis et vini,nihil de sacri- ficio pcrvenit. Quemadmodum asinus ad lyram, cum irrationales aures arrigit, sonum quidem au- dit, sed modum caniilenaQ non percepit. Tdles com-

41

DE DIVINIS OFPICIIS- — LIB. II

42

parantar JudaBis vel patribus eorum, de quibus Do- A

minus : a Patres, inquit, vestri manducaveruot

manna et mortui sunt {Joan, vi. » Qui autem cum

flde accipiuntyilli oomparantur, de quibus Aposlo-

Io8 : t Patres nostri, inqoit, omnes eamdem escam

spiritualem maoducaverunt, etomnes eumdempo-

tum spiritualem biherunt(/Cor.x). » Nam alii per in-

credulitatem patres sunt Judadorum et bsereticorum,

alii per Gdem Patres apostolorum alque credentiura.

Panis ergo invisibilis, qui de coelo descendit, vita

est. Panis visibilis, qui de terra crevit, unus tamen

panis est, quomodo qui de cmlo descendit, et qui

conceptos et natus est de utero Virginis, Ghristus

unus est. Quaproptor qui visibilem panem sacriGcii

comedit, et invisibilem a corde siuo non credendo

repellit, Gbristum occidit, quia vitam a viviGcato

sejungit, et dentibus suis mortuum laniat corpus

sacriGcii, atque per hoc reus est corporis et sangui-

nis Domioi (/Cor. xi). Sed dicit adversarius : Viveos

el sensibilis in corpore suo mobilisque est Deus et

homo Ghristos. Corpus autem sacriGcii vitam non

habet, sensum non habet, mobile non est. Uoc as-

sumpto concludit sic : « Gorpus igitur Domini non

est, Ghrislus non est. » Ad hsc, inquam, obsecro

te, quam in oorpore Domini vilam requiris?Est

enim vita enimalis, est ct vita ^piritualis. Animalis

vita quinque sensibus fungitur, visu, auditu, gustu,

odoratu et tactu. Haec vita animalis est, carnalis

est, caro est : « Dominus autem dicit, quia caro

non prodest quidquam (Joan, vii). » Si enim Judsi

carnem quam cruciGxeruot, concidere et devorare

sicut carnem agni maluissent aut potuissent inle- C

gram vivamque absorbere, sicat cetus maris viven-

lem absorbuit Jonam (Jon, ii),nihil illis profuisset,

imo majori sacrilegio conscientias suas poUuissent.

Animalis igitur vita, quia caro est, si in corpore

Oomini adesset, nihil nobis prodesset, ac propter

boc illam requirere superfluum est. Nam quid coe-

lestis bomo per sacriGcium cceleste hoc administra-

ret quod aobis non deerat ? Non enim prudenti»

ejusest, curiositatem nostram non necessariis pa-

scere miraculis. Quaerebat hoc curiosus Herodes,

quandoeratexmultotemporecupiensJesumvidere,

quia sperabat signum aliquod ab eo Geri (Lu^;. xziu).

Quod quia non fecit, sprevit illum, et remisit indu-

lum veste alba. Solam ergo vitam spiritualem in

sacrlGcio nobis administraresapientiamejus dece- D

bat. Et nostraB necessitati expediebat^quaBestsan-

ctiGcatio et benedictio, misericordia et veritas, ju-

Btitia et pax. U®o autem ejus vila spiritualis sic est

in corpore lacriGcii, absque vitaejus animali, quo-

modo lux solis absqoe %0 calore ejus in corpore

lonas nobis repraBsentatur. Igitur his pariter ex

rebussacrlGcium nobis constituitpontifexsummus,

quibus tolus homo vegetatur, id est ex Verbo Dei,

in quo vivit homo (Deut. viii), et ex terraB fructibus,

qoibus solnm vivit corpus, his duntaxat qui omnium

primi sunt. Panis enim eorum, qnm ad esum, vi-

num eorum, quae ad potnm pertinent, primum est.

Patrol. CLXX.

CAPUT X. Intenlio, Inteciioaem tanti operis, purissimum oculum tam luoidi corporis dum quarimus, noster quoque sim- plex oculus, et lucidum debet esse nostrum corpus, id est, ut ducamur discendi voto, non contradioendi proposito Ubiergo inveniemus admirabilem hujus pulchritudinis oculum, scilicet quo tendat tantum tam pulchri operia sacramentum ? In capite ipso, in eodem, quod sonuit nobis, verbo veritatis. Ait enim : « Uddc qootiescumque feceritis, in mei memoriam facietis. Qui habet aures audiendi (Matth, xxvi), » sic accipit hoc dictum, sicut lacrymabilem morien- tis pro Gliis patris affectum, sicut german» pietatis eloquium, sicut prseacutum vuIniGca) cbaritatisspi- culum. <c Quia venerat ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, » quia verum erat quod dicebat disoipulis, « quo ego vado, vos non potestis venire {Joan. xiii). » Et Petro dicenti : « Domine, quo vadis ? Quo ego vado, inquit, non potes me sequi {ibi,) ; » quia, inquam, non poterat eum tunc se- qui, hasreditatem illis competentem scribens, visi- bilem sui memoriam commendabat. Non enim Scri- pturarum solam commonitionem ad hoc sufGcere Judicabat. Obliviosum namque et ex magna parte indocilem 89grotum,8cilicet genus humanum curan- dum susceperat. Ecce videmus ejus, qu8Q in sacris Scripturis est, medicinalis disciplinae difGcultatem. Quota enim pars nostri capit illam, quae in sancto Evangelio fragVattam optimis uoguentis,antidotum illud quod « in principio erat Yerbum, » Deus apud Deum, per quod omnia facta sunt, quodque caro faclum est ? {Joan, i.) Nam illud qutdem rUminare, medela est probatissima, et dulois faucibus amantis animsBfSed tantuscibus valde paucorum est. Praste- rea meditatio hadc solius mentis pabulom est, solius aoimad sanctiGcalio est. At ille utrumque nostrum corpus et animam sibi astringere ardebat,utrumque inGrmum, imo utrumque mortuum, immortalitatis medicamento sanare properabat. Magnaigiturcha- ritatis arte pigmenta sua Dei sapientia composuit, quibus lethargicam magniaegroti mentem, renova- ta quotidie suas salutis oommemoratione, peroelle- ret, et infantilium edentulam plebem animarum, quffiVerbiantiquiet (BterniprincipiiBolidum nonpo- terat terere et ruminare cibuui dulcissimo hooliqua- mine confeolo, Verbi ejosdem Divinitatem, in panisv et vini sacramento sorbilare consuefaceret. Aufera ccetu Ecclesis quotidianas Salvatoris nostri bujus- modi exsequias, etvide quem merito dicat ipseSal- vdtor, « quae utilitas in sanguine meo ? » {Psal. xxix.) Refrigescente enim ea quae hoo modo uuno ubique calet, ejus memoria, refrigescet universa charitas, muta erit Gdes, olaudicabit spes, contescet magnus ille clamor sanguinis justi Abel {Gen, iv), qui per traditum tanti sacriGoii ritum quotidie reparat vo- cem, quotidie laxat os bibentis, etvociferantister- rsB, scilicet Ecclesi», malediclum coarguens Cain, et maturam indigne fusi sanguinis vindictam repo-

2

43

RUPERTI ABBATIS TUITIBNSIg

41

scADs. Galente ergo memoria tam celebri, charitas ^. lumba, Boilieet Eoclesia; in qaibus tuaccertiuani-

Cbristi concaleecit, perstat super fundameDtum fiuum ffiditioium ficlei, spes quotidiana peooatorum remiseione reviviecit {Matih. xxiv).

CAPUT XI. UUlitas, Utilitas baBC est in virtute bujus sacramenti, quod ejus ope flt possibiie bis, qui in terra Bunt, in cob- lum ascendere. Aliter namque illud possibile non est ; ait enim Salvalor : « Nemo ascendit io ccBlum, nisi FiliuB bominis qui est m cgbIo (Joan, v). » Uni et soii qui descendit de coelo, Filio bominis, quia una persona est cum Fiho Dei, cum Verbo Patris, quod de ccelo descendit, et do corde Palris in ute- rum venit Virginis, uni, inquam, et soli Filio Dei Fi-

diGcat, cum intra verba prffidicla, vel quinque cru- cis signacula, quinque dilecti sui plagas, videlicet duas manuum totidemque pedum, unam lateriB, Qda tenet et contemplatur memoria.

M CAPUT XIII.

Sicuti accepta habere dignatus e$ munera Abel, et rettqm,

Sicut aimilitudinis est, non quantitatis. Multo enim acceptius boc sacrincium est Deo, quam quod obtulit Abel, quod obtulit Abrabam, quod obtuHt Melcbisedec. Valet namqueamplius res, quam um- bra; veritas,quam Hgura. Ipsam ergo similitudinem desideremus magis quam acceptionis quantitatem. Similes oCTerendo sumus Abel, si recte oflerentes.

lioque hominis^tanquam suocapiti cuncta membra B nibilominus recte dividimus : quod quia Cain non

corporis adnectuntur (Coloss, ii), omnes qui in flde hujus sacramenti, in pleniludine hujus charitatis Bunt recepti, et sic unum corpus, una persona, unus Cbrislus, caput cnm suis membris in cmlum ascen- dit (Ephes, v), dicitque gratulabundus gloriosam Deo aesignans Ecclesiam : c Hoc nunc osex ossibus meis et caro de carne mea [Gen. ii). • Bt ostendens se alque illam in persons convenisse unitatem, et erunt, inquit, duo in carne una. Magnum bocsacra- mentum est. Caro Cbristi, quae ante passionem so- lius erat caro Verbi Dei, per passionem ita crevit, adeo dilatata est, ita mundum universum implevit, ut omnes electos, qui fuerunt ab initio mundi, vel futuri sunt usque ad ultimum electum in flne sffi-

fecit, peccavit (Qen, iv). Sua namque cui debebat, Deo recte obtulit, sed seipsum sibi retinens, et cor 8uum Deo aufereos, male divisit. Abel vero intus in corde suo Bacriflcium justitise obtulit^ quia non seipsum sibi retinuit,sed Deo subdidit, ac propter hoc ad exteriora ejus munera Dominus placide re- spezit. Similiter Abrabam, egregia fide totum se prius oflerabat, et propter boc cum ofTerret sua, placidas oCTerebat bostias (Gen. xxii). Quod ut sci- remus etimitaremur nos, patrios ab illoDeus affe- ctus exegit, et immolari [adde fllium] sibi Jussit, slatimque proroptum ejus aniraum invenit, imo nobis ostendil. Melcbisedech quoque nisi seipsum prius obtulisset, et in sublime altare Dei cor suum

culi, nova conspersione hujus sacramenti,inunam p deposuisset, non potuisset prasvidere causas, q

Ecclesiam faeiatDeum ethomines sternalitercopu lari. Caro illa unum erat granum frumenti, quod antequam cadens in terram mortuum fuisset, nunc postquam mortuum est, crescil in altari, fructiflcat in manibus et corporibus nostris, et aseendente magno et divite domino messis, terram fractife- ram, in qua crevit, secum vehit in borrea ccBli (Joan, xv).

CAPUT XII.

Vnde et memor es, Domine ; usque^ et caticem salutis perpetuse. Quoniam ergotantaest commendatffi utiHtaame- moriae, tria sibi beata Eoclesia deinceps ejusdem memoriffi proponit insignia, soilioet tam beatam passionem, neo non et ab inferis resnrrectionem, sed

ua- rum intuitu panis et vini sacriflcium Bine exemplo prius obtullt (Gen, xiv). Itaque et nos, sl assistentes ad offerendum recte, ut dictum est, dividimus, id est,priu8no8ipsosofferentes,arietinam spiritus pro- pter viam,taurinamqueferitatem,hircinamque libi- dinem jugulantes, mortificamus, Juxta illud quod in psalmo canimus : « Holocausta medullata offe- ram tibi cum incenso arietum, offeram tibi bovea oum bircis (Fsal, lxv) ; t recte divisimus, et idcirco, sicut n^unera Abel, sicutsacriljcium Abrahae, sicut Melchisedech immaculatam bostiam, nostra s&crl- flcia Dominus accapta babere dignalur. Et juxla consequentem orationem, Jubet bffic per manus sancti angeli sui perferri in sublime altare suum, et in conspectu divins majestatis suqb inlocaliter

etincoBioBglorioBamaBcensionem.Quorumprimum Datque inviaibiliter. Ubique enim est majestas in

EoJesiaB vulnerat oharitatem, alterum oonfortatfi- dem, tertium Istifioat spero. Ubi eniro dicens, ho- Btiam purara, bostiam sanotam, boatiam immaoula- tam, panem saootum vit» ffiteroe, et calieemsalu- tis peppetu89, quinarium oruois signaoulum paniset vini imprimit Bubstantiffi, Christo sedenti ad dexte- ram Patris veraeiter, ut diotum est, concorporatae, eruditum contemplatorem rerum ad illam beatam passionem mittit. Nam abhioo uequedum eorporale desuper auferat, pendendis in oruoe spirat agon, et paesio Domini. H»o ergo auni illa viventis petr» foramina, in quibus formoeaestelimmaculata co-

localis et invisibilis, ubique sublime altare ejus, quod est Bcclesiae oatholicae fldes.

GAPUT XIV. Nobis quoqui peecatoribus.

Moris est pierisque Bcclesiis, oum ad id ventum est; « Nobis quoque peccaloribus famulis tuis, » paululum expressa voce silentium rumpere. Nam- que in iiio Dominice passionis articulo subveni- re nobis debet in mentem latronis confessio (Luc. xxui), simulque responsio Domini de tdbu- nalicruciB, illum paradiso adjudicantiB.

48

DB DIYINIS OFPICIIS. - LIB. U.

40

CAPUT XV.

Per quem hxc omnia, Domine, $emper bona creas.

K (Joan. xxu; Luc, zxiv). » iQterim tenens corpus

Tandem dam Iribus illis crucibu8,quibus, edicit 8aoerdos,<( per quem haeo omnia, Domine, semper bona creas, sanoUncas, vivinoas,beuedici8,»passio Domini consammatur, et illud noSis oommemora- tur, quod clamans voce magna emisit spiritum {Maith. XXVII. Quapropter statim corporale aufer- tur, quia velum templi soissum esl, imo quia qusB de illo scripta eraQt,baotenu8 eUut a et operta fue- rant,el erat verbum absoonditum ab eis, quidquid ipse de passione sua prsdixerat, nuno autem ubi conaummatum (Luc. xxviii), etiam revelatum est. Quodqae disoooperto calioe trinum de hostiasuper calice pingitur crucis signaoulum, dicendo: « Per n ipsam,et cum ipso^et in ipso,» coQtessiQnem expri- mit cum voce centurioais, qui viso terrsemotu, et his qusfiebant,clamavit voce magna :» Vere Filius Dei erat iste (Maitk, ixvii). » Du» vero oruces, qus pinguntur in latere calicis, dicendo, omnis hoQor et gloria, sacramenta nobis sanguinis et aquae repraisentant, quas patetacto latere Domini lancea miiiti8,et redemptioQcm saiutis nostrsepro- fluxeruQt. TuQC accedit diaoonus, et exaltatum parumpersacritlcium de altari revereQter,tam ipse quam sacerdos iterum depoait, quia venlt Joseph ab Ari mathsacum ceQturione,et Nicodemus quoque et impetratum a Pilato corpas Jesu deponentes sepelierunt. Sepelierunt, inquam, quod nobis in eo significatur qnod calix iterum corporali ooope-

DomiQi, quia cojcnitus est in fractione panis, iT\n

partita fractura suam sanct® Trinitati assignat

bostiam, partioulamque unam, qusB personam

IndinuatFilii, sacro sanguini demissam immergit,

CAPOT XVII.

Agnus Deiy qui tollis.

Statim adgloriam aacensionis memoria gaudentis

Ecclesis transcurrit, dicendo : t Agnus Dei, qui

tollis peccata mundi, miserere nobis.Qui sedes ad

dexteramDei Patrii^miserere nobis, » Ad dandam

enim poBnitentiam.et remissionempeccatorum Deus

illum suscitavit (Hebr. x ; Act.y), et principem et

salvatorem exaltavit.

M CAPUTXVIH. De communione. TuQC religiosa consuetudine legatum nobis a sacerdote damus etaccipimus invicem pacis oscu- lum, gaudentes atque hoc commemorantes, quia « reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus (Rom. v),» nosque colligari debere signantes osculo pacis (Ephes. ix), quod esl vinoulum perfectioois (Coloss. V). Canius, quem communionem dicimus, quem post cibum salutarem canimus, gratiarum actio est, juxta illud : « Edent pauperes et satura- buntur, et laudabunt Dominum,qui requirunt eum (Psal. xxi). »

CAPUTXIX. De coUecta. Golleeta, qusB dicuntur ad complendum, oratio-

, ,' , - ^ " nes sedentis in cobIo oapiiis nostri Jesu Christi

orationem dici constitQit,incongruum esse astruens, ut cum super Eucharistiam oralio dloereturquam scboiasticus composuit^ipsa oratio non diceretur, quam per se ipse Dominus noster dictitavit. Quod cum a Graecis acoepisse videretur, in hoc tamen dififerre voluit,ut cum apud Qra^cos ab omni populo dicatnr, apud nos a solo ss^erdote oimtetur, Tuno ergo quia Je8us,ut dioium est,olami^Qi vooemagoa tradidit apiritum, centurioclamitvit dioant : « Ver» Filiua Pei erat iste, » et mulii^res lameatab^QtMr fleates Dominum, levi^t sacerdos vooemi diceodo ; f Per omniaaaBoula snculprum,» etDomiqioam or»* tloQem. Sioiiliter chorus reapondendo, imitADtei paucos fideles, qui oontrito atooafraQtp oorde lu^

8igQaQt,qui mortuus est, inquit Apostolus, imo qui et resurrexit (Rom. xiv), qui est iu dextera Dei, qui etiam interpellat pro Qobis. laterpellat enim pro nobis pontifexsummuitquia nosperidquod noetri e8t8ij)ili8reconoilifi^t,etperidquod Patri est aequa- lie, i^bsoWit.

CAPUTXX. Ue « Benedicamus Domino. » Ultimam partieulam diaconus adyicit, id est, tt Beaedioamus Domino,» et hoc dioto populum ex- citat adagendas Deo gratias proacceptisbenefloiis, quia profeoto Redemptoread dexteram Patrisseden- te et inteppellante pro nobiSjperseverant ejus apo-

_.L L T^ ' t L' j A, , Btoli, dicentes nobis, t Semper frratias aeite, sine

gebant Dominum, veluti quoqdiim oocisum Abe) n u» ' icinnn «.•♦-. /p^a- t ti \ ai ..,.- */• 1- i M. . ^ U iBtermissioQe orate (EpAef. v; J T^m. v). » Si au*

iQvidi furore fratris maligqo, peuci pi^reiitei im. ,^^ a.u^nifo. .uJ. -;» ;. \u^a ..^1. «.. patienti dolore et inooqsuetQ eordii dolore lai

meotati sunt. Post boo iterum breve lileQlium Gt, sabbatum respicieDs, quo DominQi in lepttloro quievit.

CAPUT XVI. Pax Domini sU eemfer vobiscum.

Tuncrursns elevatio voeis bonum signiOcat nun- tinmDominica reaarreetionis, dicente sacerdote : « Paz Domini sit lemper vobiscum. » Qaod nobis iilnd oommendat, quia Dominus noster stans in medio discipulorum suorum, dixit eis : « Paxvobis

tem solemnitas aliqua sif, ia illod tempus respi- oieni, quo nostr» salutis missio oelebrata est, et diaoonus dalmatiea indulus, perfectionem designat futursB beatitudinis, tunc dicit : « Ite missa est. » HaBcenim populi solemnis dimissio est, reverenda modalantisenuntiationenitensreidignitatomexpri- mere, et quasi extrema manu in abeuntis populi cordibus memoriam ejus stabilire.Hoo autem sa- orosanotum altaris mysterium idcircomissadicitur, quia ad plaoationem et solutlonem inimicitiarum (Ephes. v), quae erant inter Deum et homines, sola valens et idonea missio est.

47

RUPBRTl ABBATIS TUITIENSIS

48

CAPUT XXI. Quomodo vel a quibus missx of/icium ordinatum siL Olim non tanto exterioris apparatu decoris mis- saram solemnia oeiebrabantar, nec ab ano qao- libet hado omnis religiosi obsequii gloria consum- mata et perpolita eat.Pontinces quippe sacriySplen* didaRomanse sedis luminaria.siout diversis tempo- ribus afTulserunt, ita paulatim studii sui claritate, venustatem bujus salutaris offlcii perfecerunt, Et sicut traditum a Domino per Moysem sacriflcii ve- teris ordinem, praBcipae David et Salomon (/f/ Reg. vii), sacerdotum et levitarum ministerio (/ Par, xxiii), cantorum mnltipiici numero, psalmo- rum divinorum tripudio, templi vel altaris illustri gloria,sacrorumque multitudine vasorum^ splendi- dius ampliflcaverunt ; sic traditum a Domino mi- ral)ilem novi sacriflcii ritum,per primos apostolos sancta Homana Ecclesia suscipiens, religiosa flde amplexata est, fldeli cura conservavit, diiigenti apparatu exornavit. Quae ergo quique eorum con • tulerint, jam dioemus, magis secuodum ordinem illoram,qu6e ordinata sunt,quam eorum, qui ordi- naverunt.

INSTITUTIO COELBSTINI PAPiE.

Coeleslinu3,papa quadragesimus primus, consti- tuerat,utpsalmi David centum quinquaginta ante sacriflcium canerentur antipbonatim exomnibus, quod ante non flebat, sed tantum epislola et evan- gelium recitabantur. Ex boc institutio excerpti de psalmis introitus,graduaIia,o£rertoria|Commu niones cum roodulatione ad missam in Eoclesia Romana cantari coeperunt.

QRBGORII.

Qregorius, LXi (3), Anliphonarium regulariler centonizavit et eompilavit, « Kjrie eleison » a olero ad missas cantari pneoepit quod apud Graecosab omni populocantabatur.Alieluia extra Pentecosten ad missas dici fecit. In canone tria verba bostias su- peraddidit, « diesquenostros In tua pace disponas, ao aeterna damnatione nos eripi, et in eleotorum tuorum jubeas gregenumerari.»Orationem quoque Dominicam post canoneia super bostiam censuit reoitari.

SYMMACHI.

Symmachus, XLIX, constituit omni die Domi- nico,vel natalitiis martyrum, » Gloria in exoelsis » ad missas cantari : quem hymnum Telespborus papa, a beato Petro VII, nocte tantum natalis Do- mini ad missas^a se in ipsa aoote constitutas, oan- tari iostiluit, et in eo ad angelorum verba, qus sequuntur, adjeoit.

QBLASII.

Gelasius,XLVII,tractus et hymnos composuit, et sacramentorum prffifationes cauto et elimato ser- mone dictavit.

INNOCENTIT.

Innocentius, XXXVIH, pacis osculum ante com- munionem dari decrevit. (3) Id est a B. Petro papa sexagesimus primus.

fi

i LEONIS.

LeOjXLIII, qui in homiliis declamandis multum valuit,addidit in oanone : « sanctum sacriflcium, immaculatam hostiam.

DAMASI.

Dama8Us,X.\XV, « Gredo in unum Deum, eantari instituit^ex decreto sanct» juniversalis synodi, acL episcopis Gonslantinopoli celebrate.

ALEXANDRI.

Alexander VI ad consecrationem Eucharistis in8tituit,quod sicut de iaterecruciflxi DomiaiefQu- xit sanguis et aqua {Joan. xt ix), itaaqua vino mi- sceatur in ipsa consecratione:aeo vinum sine aquBt neo aquam sine vino debere offerri, decernens.

SIXTI,

Sixtus,VII,hymnum,« SanctU8,Sanctus,8anctus » oantari instituit.

SERGII.

Sergius, LXXX, ultimum hoc instituit, ut inter communicandum, • Agnus Dei » a clero can- tetur. Sic studiosa divinas legis Ecclesia Roma- na pauldtim protulit dd thesauro suo nova pie- tatis moaumenta, et quoddam velut ex auro lapidibusque pretiosis religiosi officii sancto sa- oriflcio!tS fabrefecit diadema.Non quidem sanctiua hinc est quam erat prius [adde quando] ad sola verba Domini solamquo Dominicamoralionem con- secrabatur,sei maxime decuit ut fldes,quffi adhuo erat illo tempore rudi8,et ut ait quidamtam dootus

Q quam fidelis,agresti turbida oultu, nuda bumeros,

intonsa comas, exerta lacertos, ubi ornari poluit,

maxime inhaoparte, tanquam in capite suo,deau-

raretur, et earum rerum quas superius diots sunt,

veneranda simiiitudine fulgeret.

CAPUT XXII.

De axymo.

Gursaneta Romana Ecclesia nunquim in sacri-

ficio fermentum admiserit, non otiose qufiritur

nec inutiliter scitur, maxime quia consuetudini

huic tota baotenus GrflBoia refragatur. Nam de fer-

mento GrsBci immolant, et nescio qua auctoritate

8uffragante(qae prooul dubio de anthenticis nun-

quam profecta est Scripturis), tam legalem quam

evangelicamRomanseEcclesifficonsuetudin^mnimis

(]j pertinaciterabhorrent.Veris persffiperationibussu- perati 8ant,|8edGonstantinopolitan« sedis arrogan- tia multarum haresum genitrix, cedere dedignata est.LeOylX bc^us nominis papa,<iB.Petro GXLYIII, per Epistolam ad imperatorum Gonstantinum scri- plam, animumejus consilians, apocrisiarios suos Hunibertum Silv» candid» episcopum, et Petrum Amalitanorum arohiepiscopum,Fridericum quoque VII levitam et canoellarium,Gon8tantinopolim diri- gens, multas Grffioorum coafutavit bsreses, qui inter caetera Latiaos vocabant AzymitaH,eteos nimis persequentes, eorum ecclesias claudebant, et Mi-

49

DE DIVINIS OFPICIIS. LIB. H.

50

chaelem patriaroham.agratia et palatioimperatoris A ofTertar et consecratur, sed in eo quod de multis,

remotum,excommoQioationi8gladio perousBit.Tan- tis aotem bffiresibus Fermentata est Grfficia,ut mi- rum videri nondebeatbocquodde fermento immo- lat. Tantffi econtra einceritatis semper fuit sancta EomanaBccle8ia,utcui deest Scripturarum notilia, vel argumentandi faculta8,8ola ilii de azymo cootra Graecos eufficere debeat ejus aoctoritas.Nam Con- stantioopolitana non solum bffiretico8,8ed etbffire* siarcbas protulit multos. Romana vero Ecclesia* saperapostolicffi fideipetramaltius fundata,firmiter stetit, et tam Graeciffi quam totius orbis bffireticos semper confutavit,el de exceUo fidei tribunali dala sententia judicavit. Scripturarum tamen sufiragia deesse non debent^ne ullam tam sincera auctoritas

ut dictum esl, granis conficitur. Nam in eo quod consecratur^nec ipsum individuum corpus Domini significat, eed est transfusio in se Dei Verbo per fidem passionis, resurreotiodis et ascensionis Do- mini. Dominus enim non boc sigoificat, sed, t boc est corpus meum, » inquit. Infirma ergo et merito contemptibilis est supradictafermenti ratio.Atvero azyma tam ex evangelica quam ex legali auctoritate profeota sunt.NamDominuset in lege,ubi typicum pascbaesacrificiummandavit, fermentum abjicijus- sit {Exod.xn ; DetU. xvi},et in Evangelio, ubi novum sacrificium primus celebravit, azyma nibilominus ipse oonsecravit. Et ne forte aliter suQpiceris, fer- mentum in domibus Israel tunc non inveniebatur.

videatur passa esse jacturam. Quffi certius atque ^ lege enim Dominisancitum erat.Dumergoa vetere

commodius peterentur, si vel 8crif)to vel auctore cerlo constaret,quid ratioois super formentato sibi ▼ideantur babere Grsci. Nam Romanae Ecclesi» coQBuetudo legalibus,prophetici8,evangelici8 atque apostolicis rationibus consona est. Ferunt tamen quidam, banc a Grffiois fermentati se audivisse ra- tionem, eoquod Maria prffignans de Spiritu sanclo facta fuerit, atque ideo per fermentatum signari rccte Dominioamincarnationem.etmanifestum vir- ginei ventris tumorem.Quicunque ezeis buio inni- tootur rationi, longius a sanffi doctrinffi regula ab8ant,quam sinullasomninosupradictffirei causas redderent. Qoid enim ideo fermentatum ofTerunt, ot imprffignatom ettumidumMariae significentute- rum ? Nempe bocrespectu panem sacrificii Mariam, vitium autem panis,id est fermentumCbristum ejus filium esse Tolunt.Hffic ralio duabus ex causis evi- dentibos, infirmata contemnitur. Primo, quia non Mariffi,8ed Cbristi 8oliu8,qui solus pro nobis cruci- fixus est, corpus offerre debemus. Seoundo, quia fermento,ut aliquid boni significari mereatur,nulla omnino sacrffi Scripturffide Veteri aul Novo Testa- arento auctoritas sufTragantur; pulobriu8 atqueratio- DabiliusmemoriamDominicffiincarnationisexsancto Evangelio recognoscimus.Namquod dixit Dominu8 de pane quem accepit, » boo est oorpus meum {Maith.xxvu), » qooties illa sacrosancla actione ite- ramns, incarnationcm ejus ita nobis reparamus.ut ad hoc non uterum beata» Mariffi, sed solam ejus fidom^per quam concepit, necessariam babeamus.

ad novum sacrificium proficiscens^azyma non reli- quit, sed azyma benedixit, fregit, dedit discipulis sais dicens, ihoc facite in meam oommemoratio- nem (Marc. xiv ; Luc. xxii), » nunquid de fermento quidquam dixit aut questus e8t,quod oogente con- suetudine legis fermentumsibidefuerit ?Imoquiin lege de azymis Jussit, in gratia quod contrarium erat, statuere non debuit. Notandum qoippe est.et animo memori retinendom, nollas antiquffi legis consuetudineSiConlrariis supervenientibus ex Evan- gelio decrelis, esse destruotas. Sed quffi abolitffi Bunt vel de8tructffi,melioribu8 non contrariis cesse- runl, ut circumcisio baptismo. Nam circumoisio bona quidem, sed baptiRmus melior. Neo mutabi- litate usos estDeus^dum bonoprffitulitmelios^prffi- sertim com bonumillud irritum fecisset illepopulus» sicut ipse Deus improperat illis per prophetam di- centem :«Btirritumfecistis pactummeum (Malach. ii)i » etc. Magis autem prffiputium oppositum vide- lur circumcisioniBcilioet uthabitusprivationi. Sed Dominus de praeputio nihil dixit, imo de utroque tacuit,c(qu]a circumcisio nibil e8t,prffiputium nibil est,ait Apostolu8,sed fides quffi per dilectionem opera- tur (Ga/a/.v). At verum azymum etferraentum ma- nifeslo opposita 8unt,utcontrariaimmediata.Igitur nondecebatDeum,uttanquameibimetcontraria>ab- jectoazyiDodefermentoprfficiperetdequoanteprobi" bucratdicens ; «Nonimmolabissuperfermenlo san- guinem bostiffi tuffi(£:ro4.xxin).» Approbatvero Deus azymum,non propter ipsum, sed propter id cujus

Est aulem ejus fidei signum allare visiblc, sicut D ^st signum.Significatquippe sacrificantibus nobis,

recte placet doctoribua Ecclesiffi. Igitur cum Dei Yerbnm perfidemEcclesiaedcscendens^panem acci- pit de signofidei, quod estaltare, renovatur nobis iilod quod idem Verbum Dei, per fidem Virginis descendensinnterum ejus,carnema88umpsit.Atque itainc&rnationem Dominicamnobis reparamu8,non Bicut fermentum in pane significante Mariam, sed sicut Dei Verbum in pano Cathoiicam significante ficcle8iam,in eo quodsicut unus ille panis de multis confectos estgraoie^sicEcclesia de muliis bomini- bus una consistit pcr liiei unitatcm. Significari autem pane illo dixi Ecclesiam, non in eo quod

otepulemur 94 pascbali convivio, « non in fermento malitiae et nequitiffi, sed in azymis sinceritatis et veritatis (/ Cor v;. » Nec ideo rei lam nccessariffi significatio haec rejicienda est, quia de legis anti- quffi cffiremoniis illam conslat esse profectam.Non enim cunctas legisantiquffi signifioativasconsuetu- dines abjecimus {Exod. xii). Adbuo quippe plena- riam lunae faciem consideramus, nec unquam in defectu ejus pascha celebramus, et quotidie thus aacrum Domino in odorem suavitatis adolemus, et ol6um unctionis sanctum apud nos est (Levit. ii ; ExoA. x),et pro tubis campanas babemus,et multa

Bl

RtJPERTI ABBATIS TmtlENSIS

5t

eJuBmodi (A'tim. x). Nam illa quAB signifloantuf, A. rior in vasis Bacri8,inapparatu altariset ministro-

quoniam bona sunt moralia, significaliones ipsae omnes quidem ]ectione,qua8dam vero actu quoque cetebramus,ut significala ipsa noslris 8en8ibui<,op- portune importune iogeraDtur.Qaishoc improbare audeat ? De gentibus quoque exemplo apostolorum atque doctorum, solemus auferre, si qua ab aliia probe dictavel factaeunt^et tanquam oaptivce mu- lieris ungues pilosque superfluos amputare (Deutk xxi), ut ab alienigena falsitate mundata sententia, thalamum veritatis digna sit inlroire. Nonne ergo familiariu8autju8tiu8antiquitatum8uarumremini« scitur Gcclesia ? quaein Ganticiscanticorum gloria- tur et dicit ; « Omnia poma nova et vetera, dilecle mi,8ervavi tibi {Cant.vu). » iKitur azyma non pro*

rum eju8,semper quidem sancta, sed pro dierum vel temporum diversarationeinterdum pplendidior est. Auro et argento, iHpidibus pretiosis, pro possd fldeliam singulis in locis 8piendet festiva devotio, quffi cum in saecolaribus ambitionis insignia sinl, in ecclesiasticisetdivinisrebuspietatisofncia sunt ; non quiaDeum,qui spiritus est, plus aurea quam lutea,plu8gemmata quam nuda delectent corpora ; sed quia homines, quod diligunt,cum Deo libenter offerunt, dilectione Dei, qua illud a se soparant, quidquid illud sit,Deo pretiosum efOciunt.Diligunt enimaurum quod maximeconcupiscentia carnisest, et concupiscentia oculorum (/ Joan, ii). Gum ergo illud offerunt non indigenti Deo,8icut David concG-

pter hoo abjiciendaerant.quiasignificalionisgrati» g pitam libavit aquamDomino,proculdubio sanctum

in antiqua lege tradita fueranl, quin potius ideo retinenda, quia quod 8ignificant,optimum, el huio tempori graii» magis congruum est. Significani enim id quod apostolica tuba probabiliter sentien- dum personat, videiicet ut inter Cbrislum, qui de massa peccatrice carnem sine peocato, tanq uam azy- mum assumpsit de fermentato,et Ghrislianum po- pulum ita nequitiaeet maliliffi nihil intersit^quomodo in azymo pane oum fermento, et aqua nihil veteris masseB aut alidns confectionis intervenit (/ Cor. v). Aqua namqoe populum significat Juxta illud : « Beati qui seminatis super aquas (/la.xzzii). » Frumento autem significari Ghri8tum,nullomeliu8 quamipso auctore probamu8,qni seipsum mortificandum infi- delitateJud(Borum>multiplicandumfidepopulorum,

et Deo placituift est quod ofTerunt (// Beg. xxni). Nimis reprebensibiliter sic ungerentur pedes luxu- riosorumetnequamhominum,quoo odosuperpedes Domini unguentumeffusumest,quod potuit venun- dari multo, et dari pauperibus (Matth. xxvi ; ioan, xii). Sed hoc ideo laudabiliter fecil Domino dcvota mulier quia Dominu8,cui non indigenti hoc factum est,in libra unguenti pistici libram appendit potius pietalis et fidei,et ideo pro odore.qui respersus est in unadomo,memoriam prsedicandse mulieris spirare fecitin toto mundo. Igitur dum auro,et lapidlbusy ao sericis vestibushonoratnrChristus in aliaris ap^ paratu, poterat et hoc dari pauperibus, sed non ideo Jure ornatus mense Domiai reprebenditur, cujus habitus,dum est incultu8,non sine cnlpa eo-

figuratepradicans :«Ni8i,inquit,granum frumenti C rum despicitur, qui illam ornare posse videntur.

cadens in terram mortuum fuerit,ip8um solum ma- net ; si autem mortuum fuerit, multum fruotum affert (Joan, xv). » Aqua frumento misfa sine fer- mento, simplices debere esse signifioat populos, Ghristo per fidem conjunctos.Gum ergo monimen- tum sitsinceritatis et veritatisejus^incpjus azymis nosepulari hortaturApostolus expurgato veteri fer- meuto (/ Cor. v), ut simuB nova conspersio, Jure inter utilia legis antiquae signa^reservata sunt azy- ma,auotore magno pontifice Ghristo, et per succe- denlem sibi beatum Petrum,Roman(B Ecclesiffi fide- liler delegata. Quse beata, quod in fundamento suo petram illam excepit, quam in suo veritas ore lau- davit et beatificavit (Matlh, xvi), lali stuctura su- per illam sedifioata est, ut cootra orones hsereses perstaret murus inexpugnabilis. Et quacunque mundi ex parte periclitata fide ad illam confugit, « mille clypeos ex ea, omnemque armaturam for- tium (CanMv), » qua se defenderet, pendentem et praeparatam invenit.

GAPUT XXIII. De omatu altaris vel tempU,

Sacrosanotum altaris ministerium idcirco,ut di- ctum est, missa dicilur, quia ad placationem ini- micitiarum,quse erant inter Deum et homines.sola valens etidoneamittitur legatio. Cujus divina ratio, quamvis assidui splendoris sit, cultus lamenexte-

Nam quodDominusper prophetamarguit populumy dicentem : «Mensa Domini contaminata est (Salach, i), » ideo facere videtur, quia sine oulpatunc erat qufld putabaturcontaminatio esse altaris.nuda pau- pertas. Reversus namque de Babylone populus, altare tantum fecerat fortuitis, ut ait Hleronymus, et impolitis lapidibus,absque templo,ab8que urbis edificiis, absque exstructione murorum, et puta- bant minorem eese cultum religionis quia templi ornatus deerat, neo intelligebant, omnipotenlem Deum non aurum gemmasque et hostiarum multi- tudinem queerere, eedofTerentium voluntatem.Ga- terum ubi opportunitas et opes non deerant,Domi- nus ipse aurcasibietargeutea fierimanJavitopcray D summa artificum industria (Exod, xxv, xxvi et xxvii). Nec statim nobis illud objiciatur ex dictis beati Hieronymi.Quod si haicex Veteri Testamento suscipimus, consequenter et victimarum ritum, et legem Sabbati,et his similia suscipere deberemus. Pugnat enim haeo ejos sententia,ne aurea vel ^em i^ala divini cultus ornamerita, velut necessari- requirantur. Nam scribens adversus Vigiiantium, ilemque ad Demetriadem virginem, eleemosynam quidem paaperum praefert^seddehujusmodi unus- quisque, inquit, in suo sensu abundet,non Jamno, non reprehendo (/fom.xiv).Sed et manifesta ratione oolligimu8,figurasejusmodi,qualesdecoo8tructione

53

DE DIVINIS OPPICllS. — LIB. II.

Si

taberDacali beatus Gregorius moraliter eKponit, prfleseotia veritatis non ita dl88ipari,ut non debeant etiatn nunc in exteriori oultu Ecolesias eimitl vei eadem ratione proponi ; ut in illo nobis eluceat) qualisinteriori8domueDei,quod8umu8no8)Ornatu8 H3se debeat. Quamvi8 enim auctor vetefum et no* varum figuratarum promissionum sacramentamu^ taverit^quia promissa perfeoit et denuniiationibue, nt ait magnue Leo^oessationem imposuit, quoniam deountiatus advenit, in preeceptistamen vel flguris moralibu9(/Cor.iii),nulla prioris teslam^.nli reproba- ta decre(a,l|{| sed evangelico magisterio multa sunt aucta. Diclis, factis, pulcbrius Evangelium quam lez, frequentius Cbri&tus quam prophetae, para- bolas vel allegoricas propdnit ^imilitudines, cujus m^gisteriura sequcnsEcclesia^rerum babltu visibl- lium, res imitatur invi8ibiies,non solum in eorum, dequibussupradictumeBt.ministrorumsacrocuitu, sed in casterorum quoque templi vel altarlsoi^natu. Nam si nuila significantur in bocquoque spiritua- Iia,cur pretiosa pallia, et holoserica dorsalia parfo' tibus appenduntur, et sacrosanctum Domini corpus lineo corporali superpositum obtegitur?Nam Juxta dignitatemejus,quod pretiosissimum babere posse- mus, merilo illi circumponeremus. Arcana ergo aliqua,quae9itu et inteliectu digna,cura bac disore- tione animadversa sunt.Nam corporale lineum, In quo DominiceB passionis celebramus memoriam, tribulationem ejus, et singularem designat in eo camis munditiam. Linnm quippe de terra natum, multis atttilum pressuris, ad nivei candoris bono- rem et levem subtilitatem pervenit.Grossum et in- glorium e terra consurgit.sed inter manus premen- tium opificum subtiliatur etcandegcit. Tribulatio- nem ergo Domini in lineo corporali advertimus. • Ascendit enim sicut virgultum et sicut radix de terra sftienti, non babens speciem neque decorem (I$a. LUi];»8ed propter muuditiam animse suaSy quam pro peccato nostro posuit, videbit semen longevum, et voluntas Domini injmanu ejus dire- cta. Quod diligentiores observant.ut duplex cofpo* ralesit^llnleaminasigniflcanscapilidDominiquibuB corpus ejus aroraatibus conditum involvtt Josepb {)iaith. xxiii ; Luc, xxin). Pallla vero, quoe ut dic- tum e8t,solemniter appenduntur templi parietibus futuram sanctas Ecclesis gloriam significant in re- gno Christi, quod nobis praesentea solemoitates commemoraot, « ubi exhibeblt sibi Christus glorio- sam sponeam, non habentem maculam vel rugam (Ephes, v). » Codices quoqueevangellci auroetar- gento, lapidibusque pretiosis non immerito deco- rantur, in quibusrulilat aurum coeleglis sapientiaB, nitet argentum fidelis eloquentiaB, fulgenl miracu- lorum preliosi lapide8,qnaB manus Cbristi tornatiles aureaB plenae hyacinlbiB operatae sunt. His atque aliia hujusmodi ornatibus loquitur quodanimodo rejiina, quae assistit a dexlris spociosi ac potentifl- simi regis, ut vestitum deauratum, et varietates, qulbus ip^a circumamicta est, omnemque gloriam

A eju8»qua9 est ab intusin fimbriis aurei8(P<al.xLiv)| id est, in perseverantia bonorum operum, recogite- mUd et ad memoriam revocemud, et admooiii de visibilibus, Invisibiles ornatus et repositam in coelii ejus gloriam avida mente speculemur. Tuqo bo- lemne est cantoribuS) sed et omni cboro psallen- tium, pretiosum de sacrario capere vestitum, et magnis vocibus atque ampliflcaiis cantibu8;Juouii« dum sacri sacrificii oelebrareConvivium.GaUsapo' stulat quiddam nostri ordinis, id esl monaohorum, non praBtorire proprium. Solemus enim in hujus^ modi festis omnes in albis slare vel procedere : qua veste novara sanctorum vitam designari superius expositum est. Tunc namque in contemplatione ejus novitatid positi sumus, de qua nos hortiitur

P Aposlolus dicens: « Ut quomodo surrexit Christua a mortuis pergloriara Patris, itaet nos in novitate vitae ambulemus {Rom. vi). » Itaque cum Bimus comae illlB, de quibus scriptum est : « ComaB ejus sicut elataB palmarum, nigrae quasi corvus {Cant. V), • quiaeoilioetoapiti nostro adhaerentes, humili conscientia nigri esse, et victo mundo sursum tendere debemus; tunc tamen quando commemo- raturejus sasculi status, quo cum filiis semper est sponsus, convenienter laetitiam prffiferentes, quoti- dianam salubris trislitiae nigredinem Iroto candore obducimus, juxta illud : « Non possuot filii sponsl lcgere, quamdiu cum illlsestsponsus (l/a((A. v). » Convenienter ergo in albis procedente8,simul etiam omnes a senibus usque ad infante8,manipulo8 por* tamus, qula videlicet in illa vita, quae per albas si-

C gnificatur, «propriam unusquisquemercedem acci- piet, secundum suum laborem (/ Cor. iii), »et « ve- nientes venient cum exaultatione, portantes mani- pulos 8U08 {Psat, cxxv). »

CAPUT XXIV. De cappis. Cappas quoque in majorlbus festis su perinduimus, ut amplius in Deogloriemur,aspiciente9iiifuturanl resurrectionem.quandoomnes electi, (quibus nunc post depositionem carnisin anima tantum remune- ratis,8\ngulffi stol» albaBdatae sunt (i4poc. vi).binas accipient stolas, scilicet requietn animarum, et re- suscitatorum gloriosaro immorialitatem corporum (/ Cor. xv). Quae cappae bene ab inleriori parte pa- lulae sunt, et omoino praeter solam necessariam fl-

D bulam inconsutae, quia profeclo immutata jam et

immortalia corporanullis animam obcludentangu-

sliis, corda non contegent, nec obsistent internaB

sanctffl Trinitatis contemplationi. Firabriis quoque

subter ornatae 8unt,quia nilnostr» tunc deerit per*

fectioni, sed quod nunc « ex parte cognoscimua et

cx parte prophetamu9,cognoscemus sicut etcogniti

sumu8,quia facie ad faciem videbimus (l Cor. xiii). »

CAPUT XXV.

Ue rasura capitum.

Verumtamen sic subornati, caput iniactum prae-

ferinius, et rasuram, quam coronam norainamus,

nuilo ornaraento contegimus. Non est enira plenum

55

RDPERTI ABBATIS TUITIENSIS

56

gaudium noslrum^quia non in re prffisentium, sed in spe gaudemus futuroruro. Idcirco autem rasi sumus, quia Qlii sumus Gore, id est calvi, scilicet Domini nostri Jesu Christi.qui in Galvariffi lococru- cifixus esl, dictumque estei, videlicet vero Eiisffio, a atultis el insensatis pueris cum illusione:« Ascen- de, calve, asccnde, calve {IV Reg. ii). » Rasls ergo capitibus antiquam Nazarseorum iegem immutavi- mus (Num. vi). Olim namque Nazarsi capillos nutriebant, nos econtra capillos decidimus, quia Nazarffiorum princeps Oominus Ghristus decalva- tus^ id estin loco Galvari», ubi damnatorum ca- pita abscindebantur, cruciflxus est. Dalila, id est paupercula et mentis inops sjnagoga, rasit oaput forlissimi Samson, id est solis nostri,et ira- didit in manus Phiiistinorum (Judi,:, xvi). At ille

A captus.quasi victus,eo8 qui se ceperant ticit, plu- resque bostium occidit mortuusqaamocciderat vi- vus.MortuusenimDoaiinusinfernumconfregit^mor- tem vicit.vitam reddidit.Nos, quamvis in supradi- ctis ornatibus de victoria ejus gaudeamus, tamen in rasura capitum decalvationem ejus per compas- sionem lugemuH.Hocaufem humilitatisinsignevo- camuscoronam, id est victoriam,quia(ideli8 illaOo- mini decalvatio, cujus bec rasura signum est, pro- cul dubioviotoriaest,lriumphuse8t,honor etgloria nostra esl.w Mihi autem absit gloriari, » ait Vas ele- ctionis,«ni8i in cruceDomini nostri Jesu Christi (Ga- lat, vi). » Sed nondum apparuithffic gloria qoiderit, habetque adhuc tristitiffi speciem, donec trislitia convertatur in gaudium, et gaudium nostrum ple- num sit (Joan, zvi).

LIBER TERTIUS.

DE ORDINE ECGLESIASTICO AB ADVENTU DOMINI.

«6 PR0L0GU8. B

Angustjoribus atque profundioribus enavigavit oratio,dumsuperiu6 sacramentum Dominici corpo- risetsanguinispertentans potius quamperlustraos, nuilum fidei passa est periculum, satisque confidit in Deo jam adulta vel exercitataflde, quia quoties- cunque per hoc profundum fuerit navigandum, nullumalicujusobicesaxiincurriinaufragium.Nuno juxlapropositum uostrum,ad ordinem anai,qui cir- caipsum agitur 8acramenlum,iogredientes,ip8um, quo regimur,8anctum poscimus Spiritum ut placida suifavorisauranostrumimplerevelum nondesinat, donec propositum opus ad optatfficonsuramationis portum perducat. Quod ab adventu Doraini incho- antes, primum cur illud lempus sic nuncupetur, vel quid hoc sif,'nificetur vocabulo,con8ulta causa- p rum ratione nosce doberaus.

«1 CAPUT PRIMUM. De Adventu. Tempus, quod Dominicffi nativitatia memoriam anlecedit, ideo adventus nuncupatur, quia totus ejus ecclesiasticus ordo juxta contemplationem ad- ventus Domini dispositus es t. Advenire autem Domi- uus recte dicitur,qui ubiqueest invisibili praegentia majestatis, dum assumpto eo quod visibileesl no- strum, visibus carnis visibilem se ostendit. Quod tuno factum est, quando Verbum, per quod omnia facta 8unl, quod erat in mundo, et mundus per ipsum factus est, sed mundus eum non cognovit, caro factum est, ut visibilitor habitaret in nobis {Joan, i) ; itemque futurum est.quando isqui nunc a dextris Dei 8edel,et licet nobiscum sit usque ad D consuramationem excuW (MaUh. xxiv) non aliud a88umendo,8edquod semel assumpsit nobisreprffi- eentando, el sicut ipse dixit : « Videbimus Filiura

hominis venientem in nubibus co8li,cum potestate magna et majestate^Ltic. xxi).»Illud igitur tempus, quod Dominicffi natifitatis memoriam antecedit,id- circoadventus nuncupatur, quia hsc quc dictasunt, partim praeterila, partim futura commemorantur. Namprima Dominica,primus adventus jam prster- itus quasi futurus in persona antiqus commemo- ratur Ecclcsiffi. Secunda et tertia Dominica, secun- dusadvenlusexspectanlibusetdesideranlibusjam- jam instare, propbeticis atque apostolicis tubis de- nuntiatur. Ideo vero secundus adventus duabus Dominicisdeclamatur,quia primumadvenlum sola, quffi prfficessit incarnationem Domini Kcclesia pro- missumexspectavitySecundumauleiDtamprfficedeni quam subsequens audivit, ilia propheticis tantum, hffic autem propheticis pariter atque apostolicis edocla prfficoniis. Quapropter in eecunda ex ipsia Dominicis propheticum personat ofOcium^quod est populus Sion. In tertio vero Apostolicum : « Gau* dete inDomino8emper(PAtYi;?p. ivj. a QuartaDomi- nica,quffi semper Dominici natalisdiem novissima respicitftempusillud commemorat,quo improegnato jam et tumido utero Virginis prope eratDominus, et calcianssedivinitas corrigiam illam suffi ligabat incarnationis (lHatth, iii), quam in Evangelio ejus- dem Dominics Joannes ae non eese dlgnum 8ol- vere profitelur (Joan. i).

CAPUT H. De prima Dominica adventus Domini. Quod hfficita 8int,ex ipsis earumdem Doniinica- rum palenler cognosci polesl ofticiis. Nam prima Dorainica non jam relributionem^sed initium justi- tiffi postulat humanum genus.Nec jam patriamat- tingit,sod ?iam sibi poslulat oslendi: Ait enim : « Via«< luas, Dotnine, demonstra mihi, et semitas

57

DE DIVINIS- LIB. — III.

58

tuas edoce me (PsaL xxiv). » Vox baeo veteris bo- miDis est, originalis peccati vinculis aiiigati, et in suam coslestem patriam nescientis redire, nec va- lentis. Propter quod illa lunoEvangelii lectio reci- tatur, in qua vel maxime commendantur ille Domi- ni vise, per quas illuc, unde oorruit bomo, deheat et possit redire, scilicet obedientia, mansuetudo^et bumilitas cbaritasque summa. Obediens namque Patri,ut pateretur pro nobis,ultro ad passionislo- cum venit mansuetus et bumilis, sicut propbela de illo prsdixit : « Dicite, Bli(B Sion, ecce rex tuus venit libi mansuetus, sedens super puUum asinsB {Zach. ix). » Obaritas autem erat illa qua major non est, sicutipsedixit :« Majorem bac dileclione nemo babet {Joan. xv), » etc. prsterea tota primi adven- tu8 causa, in illa sincti Bvangelii lectione typice continetur. Sed de boc superius dictum est, ubi ad comprobandum quod Bvangelio oobffireant et con- 8entiant,catera membra offlcii,quemadmodum cor- puBcapiti,huju8 Dominio® ofQcium exempli gratia propositumest.A8inam namquealligatam vel pullum ejna,humanum genus signifioare novimu8,ad oujus solutionem Dominnm advenisse manifestum est, ut sessor et possessor nostri faotus, in coelestem Jeru- ealem per vias suas equilatu salutis nos reduceret* Igitur ex officio constatprimam Dominicam primum M Domini spectare adventum. Gujus oificii cons- tat banc esse intentionem, ut bis quibus necdum venitDominu8(illi8 enim necdum advenit,quifidem iDcaroationiseju8nondumreceperunt;illis,inquam, qai necdum in adventu ejue crediderunt) adveniat tanta salus per lidem^ul confidentes in Domino non erubescant,nequeirrideantinimici, id est dsmones, diulius asinam illam, quam alligaverunt vinculis peccatorum, scd soluts vias Dominus demonstret iili, et semitas suas doceat [Psal. xxiv). Hoc in in- troitu, in graduali, etin alleluia manifeste concla- malur. Intervenit apostolus Paulus, et in lectione Epistolffl demonstrat asins vias, quas ambulare,vel quas non ambulare debeat. Quarum demonstratio- nem sic incboat : « Scientes quia hora est janr. nos de somno surgere [Rom. xiii). • Nimirum baec et reiiqua dicens.quasi fidus auriga, oscensuro Domi- no, ut dietam suam perficiat, asinam infrenat,quo rectBs vias teneat, ad summum dicens, « scJ indui- miniOominum nostrum Je8U(nGbri8lum,»quod idem est ac ai dicat eidem asin® : Ascensorem suscipe regem Sion. Quod autem post Evangelium idem clamat oflerenda quodantipbona ad introitum,boc iDnuit,quodasinaiUa,etiam cum acceperitsessorem Buum Oominum, secura esse non debet, priusquam perveniat cum equite suo in supernam civitatem Jerusalem.Potestenim fieri,ut offensus equessuum velit mutarevebiculjim, qnod prius probasse visus est, ideo perseverat in ofi^ertori odicere Ecclesia, quod in introitu dixerat, addendo : « Dirige me in veritate tua, » elc. Gommunio quoque ; « Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fruclum 8uum (Psal. Lxxxiv), » manifeste vox est antiquaB

A Ecclesi», primum Domini exspectantis adventum. quando de benignilateSpiritussancti, terranostra, id est, uterus Virginis concipions, dedit fructum suum, Deum et boojinora proferens, benedicta in fieternum. Ea qus dicta est ad introitum coUecta, qusque superoblata, quffiquead complendam,ma- nifeste ad idem, scilicet ad primum Domini respi- ciunt adventum.

Cur siaiio ad Sanclum Pelrum fial. Notandum quoque quia statio Dominica hac juxta sacratissimamordinationerovigilantissimipapffiGre- gorii, jure ad sanctum Petrum fit ; ipse est unus, imo primus di8cipuloruro,qui ad solvendam illam magnam asinam missisunt.Siquidem et in aposto* latu circumcisionis Deus illi operatus est (GalaL u),

n et inler gentes cum consorte suobeatoPauIoeadem legatione functus, pro Gbristo Romam ingressus est, ut imperium orbis tanquam praediotffi caput asinfld solveret, ita ut pulcbre nobis illi duo, qui a monte Olivarum missi sunt, ad solvendam illam animalem a8inam,in typumomnium prffidioatorum, in bis duobas, videlicet Petro etPaulo, repraesentari videntur, qui oaput mundi Romam Domini Ghristi regis ffiterni vebiculum et babitaculum^cursum at- que tbronum effecerunt.

Cur in advenlu non utuniur consueiis veslibus sacris diaconus et subdiaconus. Exluncusquead sacramDominici natalisnoctem, diaconus et subdiaconus imminuti procedunt. Nam neque diaconus dalmaticam,neque subdiaconus in- duit tunicam. Subdiaconus tanquam lex, quae ante

^ incarnaiionem Domini carebat ornatu Evangelii ; diaconustanquam ipsum Evangelium, cujus clari- tas,quanta sit,nondum apparuerat ante sacramenta nativitatis, passionisresurreclionis ct ascensionis Domini. Horumenimnon prassentiam, sed exspec- tationem significat tempus illud ; propter quod et adventus Domini,ul dictumest.nuncupatur. Utun- tur autem interdum casulisquam vestem sacerdotis essediximu8,dumde babitu ejus loqaercmur.Quod neminem movere debet. Non enim sic utuntur ca- Bulis subdiaconus aut diaconus, ut in ipsis legant velttiinistrentjSedlecturiautministraturiillasexuunt manifeste prontentes,iIIam suam non esse veslem, nec proptcr suum ordinem sibi debitam,sed propter Dominicae vel alicujus festi revcrentiam se accipero

D accomodatam,ut inopem atque indecentem conFo- lentur exspoliationem. Eamdem ob causam, Gloria in excelsis Deo tunc non dicitur,et lie missa e«r in- termittitur, quia videlicet illud tempus eignat, ut dictum esl,quoadbucex8pectabatur[gaudium pacis, et illud quodnuncusquesoUiciti prffistolamur.con- aummationem nostrae salutis. CAPUT III. De Dominica secunda. Dominica secunda statio ad sanctam Jerusalem. Totum enim officium ejusdem Dominica? ad lcetin- candum cor illiusdecantatur,qaa3 primum Filii Dei recepit adventuro, quaeque per fidem justificala,

S0

RUP«HTI ABfiATlS TDITIBNSIS

60

(Rom. V), et paeeto babetis ad Deota, desiderat itt A (P*«'- cxxi), » tibi atabunt pedes ejus in atrils Je-

secundo adventu vide^e gloriosum regem euum. Mulier quippe casla esl, quas viri sui abaentiam ploMt, praBsenliam desiderat; et sic unici sponsi sui su8piratlbalamum,« quemadraodumdesideratcer-* vuaadfontesHquarum {PsaL xu). » Huic ergo de- sideranti.festinantiaiqueanhelantijpraesensofficiutf IjBtitiam praenuntiat, spem iocuical, patientiam prffidicat.PrimumEvangelli sententiam contemple- mur, cui cffiterre officil partes, pleoffl gaudii, plenae consolationis et pacis, consonare probentur, pr«* miseis 8ignis,qu.«» gloriosum illum adventum pr®- cessura sunt. « His ergo, inquit Dominus» fleri in- cipientibus, levate capita vestra, quoniam appro- pinquavit redemptio veslra [Luc.xxm). » — « Levate

rusaiem.Lecto aatem supradioto evangelio praecen« lore gaudii, etoonftrmatapromissione verilaiis, ub* dicitur : « Goslum et tera tratisibunt, v erba autem mea fion transibunt {Lut. xii), » Jam velut conso'* latione recepta, gratulatur populus Bion, et dicit dredens veritati : « Deus, tu converlens viviflcabiB DOS) et plebi tua laetabitur in te {Psal. LzxiiVi) » Vivifioabis nos, inquit,8ciiicet per resurrectionem, convertens nunc per fidem,« et plebs tualstabitar in te. » Lffitabuniur filii Sponsi reddita sibi ejua prflBsentia.et pristina trisiitiain gaudium oonveraa, pleno gaudebnnt gaudio. Longum nimis 08t,neque a nobis propositum exponentis more omnia perse- qui. Solam enim conoordiam oujusqueolficii,velat

capita veslra, ait beatus Qregorius, id esl exbila- « compagemoujusqueoorporisperquirerepropositum

rnfft nnfHa » {ntrfn Vmitia «.am.j:..: ^^^ : : i_ ** -«* a ^_ i-.:. i_..i-_ _in_«i _ . .

rate corda , » juxla hujus veridici promissi consola tionem,prflBcinitadintroitumtubaprophelioapopuio Sion : « Ecce, inquiens, Dominufe veniet ad salvan- dasgenteSjCtaudiiam faoietDominusgloriato voois 8ua5 in laetitia cordis vestri {Isa- xxx). » Parvulus enlni et puplllus est in hoc exsilio natus populus Sion, perej^rina matre,et illo quom nunquam vidit, gonitus patre;palrem absentem gemitibusquffirens, ct asciduis coelum pulsans vagilibus, quo patrem suum abisse, malre narrante,audifii, et vix infan- tulus inteilexit. Cui flenti et in orationibus vagienti commiserens mater totum hoc offlciumcanit(/4r/.i), jamjara iniminere contestans desideranti reditum palri8,et audiendamessegloriam vociseju8,quando dicet : « Venite, benedicli Palris mei, percipite regnuminIfletitia,inquit,cordisvpstri(i»fa//^.xxv),» G qu8B tota erit,ut signisejusOeriincipientibus juxta Domini dictum, debeamus levare capita nostra {Luc. xxii), id est exhilarare corda. Quod quia per nos fieri non potesl,ni8i nos ipsegaudiospiritus sui laetificet, recte in collecta deprecamur, dicentes : Excitaf Domine, corda nostra, id est leva atque exhilara ad praBparand^s Uni|,'eniti tui^vias, sci- licet, ut parata sint occurrere illi ; non per ti- morem fugiendo, sed cum amore adventum ejus excipiendo- Ad haec opportune nobis haec apo- stolica lectio recilatur : « QuaBcunque scripta sunt, ^9 ad nostrara doctrinam scripta sunt, ul per patientiam el consolationem Scripturarum spem hab'jamus {Rom. xv), » el reliqua. Valet enim ad correptionem impatieniis animae, nimis aegrfle, cu- C pientis dissolvi, et esse cum Christo^dum abundan- tiam spei nobis optando, moras venturi Domini nostri lerre su^det, cum pace et gaudio {Philip. i), Graduale manifeste venturum eum canens, « cujus si>ecies decoris ex Sion est (Pja/. xuv), » juxta illud, quia salus ex Judaeis Cbt, eamdem laetitiam sanctis 4'jus praedical {Joan. iv) , qui congregandi sunt ad dextram ejus, eo quod ordin iverint lestaraentum ejus novum super vetera sacrificia (Psal. xux). Alleluia duobus lecundum versibus primo versu gaudium spei praBdicat ojus, cui dictum est : « In domum Domini ibimus, laBUtiamque ex re futuram

est. Summa igiiur bujus officii est, ut peregrina Jerusalem, id esi Eoclesia pra^senB, hujus viic ex« silium 8pe patientissima perferat,et cumBeoandum Evangelii Jam dioii praBmonstrationem^mundi rui- nam imminere cognovsrii, levet capai suum, et juxta communioniB oohorlationem 8urgat»et stet in excelsoi terrena respuens et amans oceleBtia, sicut potit colleola,quaB dicitur ad oomplendum,et videat jucundiiatem {Baruch. v), quaB veniet sibi a Deo 8U0, ac velut propinquanle asstate moeroris sui nu* bila diBCutiat, quia vitas dies sterni soiis claritaio fulgescuni {Apoc. xxi).

CAPUT IV. be Dominicss tertix officio. DominicaB tertiaB totum offlcium consolationem decantal, maximeVectoribus Ecclesiarum ; quorum status quanto eminentior^tanto vita Judiciis homi- num subjectior, et tanto magis persaepe apud ho- mines laceratur opinio, quanto eorum meritum in divino fulget judicio. Venturum namque iilis an- nuntiat,qui harum illuminetabsconditatenebrarum; quia ipse judexeorum est et conscius, qui omnino errare non novit judicio.* Ut ergo tanto teste vel judice venturo gaudeant,ve] quid de illo sperent ut sciant, opporiuue recitatur illud praectarum atque famosum quod de Joanne Baptista perhibuit,testi- monium, dicens :« Amen dico vobis, inter natos mulierumnonsurrexitmajorJoanneBaptista(lfa//^. xi). » Magnum lestimonium, grando priEconium* NegavitDeushominemesseillummollibus vestitum ne^avitarundinem esse vcntb agitatam,enuntiavit, officio, vel mcritis esse angelum. Ostendit in nno quod in omnibu? facturus est, quoniam veniens ad judicium in conspectu Patris, et sanctorum ange- lorum,congrua singulis lestimoniareddot.Quisergo non erubescet t]ere,eo quod competens suis meritid non babeal ex bominibus testimonium tanto sibi reposilo in cobIIs praBcone meritorum ? « Gaodoto potius in Domino semper, iterum dioo gaudeie, in- quit Apostolus (quod cantant in introitu), moileatia vestra nota sit omnibus hominibu? (Phtlip. \y). » Ouodsiocu]o8 8uoscompresserint,ctlucem vestram oorameis luoentem videre noluerint, nihil eolliciti

61

Dfi OIVINIS t)S*mdllS. — LlB m.

62

8iti9, Dominuspropre est, quilucetnvestram videre nolentibus ingeret, tantummodo petitiones vestraa ianoteecaot apud Deum : unus enim ille testis cnn- tra omnes criminatores praevalebil. Proraissam consoialionem haac subsequens compleri collecia postulat, dicens : Aurem tuam^ Domine, precibus nostris accommoda , el mentis nostrxtenebras gralia tuas visitatioms iliustra. Tenebras enim quas pati- mur, in eoquoderrantes falso judicamuret judica* mus, illustrtibit ejus advcntus, quem non tardari poscimus. Sicut insubsequenrilectione epistolaeait IdemApostoius : Noliteantetempusjudicarequoad- usque veniat Dominus, qui iiluminabit abscondita tenebrarum, etmanifestabitconsiliacordium llCor, iv). » Tota enim haec leclio tendit in hoc, ut nobis pro minimo sit judicariad humano die, sicut fuit Joanni, qui, ut supradictum est^ in Evangelio prae- di^atur a Uomino arundo vento agitata non esse (Ma^M.zi). De eadem re Dominus,flebiliter postula- tur in graduali, praemisea laude competenti :<(Qui sedes, Domine, superCherubim (Psa/. lxxix)^ »etc. Namineo quod sedet 8uperCherubim,id e8t,supef plenitQdinem scienties, novit et potest occultam cordiam nostrorum abyssum penetrare,et que&cun* que ibi lalent, vero lestimonio in publicum pro- ferre. Ad hoc juxta vocem psalmi, quas in alleluia personat, excitabit potentiam suam, et veniet. Et sicut in offerenda quasi Jam factum, quia procul dobio futurum est, prsesumimus dicendo : • Bene- dixisti, Domine, terramtuam, avertisti captivitatem Jaoob {PsaL lxxxiv), » gaudebunt elecii stantes a dextris testimonio^sibi reddito a vero judice, et li- berlatem aocipient Bliorum Dei {Rom, viit), juxta quod in alio loco scriptum est : « Cum averterit Dominus captivitatem plebis su83,ex8ultabit Jacob, et laetabitur Israei (Psat. xiw » Cujus liberlatis spe confortat pusillanimes tuba propbetlca in conimu- nione : « Dicite pusillanimis : Confortamini, et no- lite timere (tsa xxxv), » qui s®pe dum humana contra se audivit prajjudicia, quamvis de reposito in con^cientia thesauro debeaut consolari, tamen valde trepidant, quiBnecdum sciunt, qualesin illo trcmendo Doi judicio invenicndi sunt. Unde bealus Gregorius, qui multishominum prasjudiciis faliga- tus, salis etplus aliis multis erat experlus, quid patcrentur,velquantaintra haecconsolationem indi- gerent rectores Ecclesiffi, et idcirco hoc illis celebri statione oflicium dedicavit, scribens ud Mauritium imperalorom, inter oaelera 'iioit: « Qnod autem dominorum pietasillud mihi pavcndum etterribile omnipoteniis Dei judioium intentat,rogo pereumdem omnipotentemDominum, ne boc ullerius faoiat. Nam adbucnesoimusquisibiqualissit.» Et Paulus egregiuspraedicatoradmunet, dicens : « Nolitenritd tempupjudicare,donecveniai Dominus, qui etillu- minabit ab3Condiiatenebrarum,et manifestibitco' gitaiiones cordium( lCor, iv). »

Cur siatio adsanctum Petrum. Sciendum vero est, praiduutis Dominicae ofOcio

A staiionem congrue fieri ad Sanctum Pelrum, quia videlicei iile rectorum Ecclesiae primus et praecipuus est; quibus idemorncium praedicai gaudium elpa- iientiam in tribulationc, longanimiiatem in spe, quorum in animoquanta pressura sii, « el praeter illa qua9extrin8ecu8 8unt,quantainsiantia quotidia- na (// Cor. xi), » quanta solliciiudo commissarum sibi animarum, 30 nulli praeter ipsos, qui experii sunl, perCectc el liquido noverunt,quamvis frequenil leclione, niaxime ex iibrisbeaii Gregorii nonnulla ex parte a siudiosis et cordatis iectoribus queani cognosci. Ipse autem beaius Gregorius egregium RomanaB sedis post Pcirum apostoium decus; qui optime,uidictum est, angoris, ejusconsciusexstitii, hoc sesecum illis ofncio consoiaius esl ; qliippe,qui

M ui inlibrovits ipsius iegimus, eiaiionesperbasiiica velbeatorummartyrumccBme*eria( secundumquod hacteous plebs Homuna, quasi eo viventc, cerlatim discurrit) sollicitus ordinavit ; per quas el ipse si- mul discurrens, dumadhucloquipraBvaluit.viginil homillas Evangelii divcrso iemporc dcclamavii, re- liquas vero ejusdem numeri diciitavii quidem, sed lassesccniesiomacho^languoreconiinuo aliis pro- tiuntiandas commisii. Qui sicut verc dulcissimura sancti Spiritus organuni, quidquid scripsii, digito Dei dictante concepii : sic easdem stationes non sine codem Spiritudeposuit, et tambaBC quam cte- teraejus opcra,iaDquam aurum ruliiani tn Chrisii Ecclesia.

CAPUT V. De quatuor temporum jejuniis.

^ Inter caeieras hebdomadae ferias, quarta et sexta feria maxime jejuniis ideo deputantur, quia Domi- nicae passionis memoria quas aliis insignitae suni. Quarta namque feria Dominus a Juda tradiiore vendiius, et sexia a Judffiis cruciGxus esi (Matth. xxvi). Itaque et per singulas Dominicas proprias Evangeliorum ei Episiolarum lectiones, babeni, et jejuniis, iiianiis atque abstinenliis poDuitentium magis idonese judicatae sunl ; ut quibus diebus inno- ceos Domiuus vendiius, et pro servis suis pa^sus esi, servus peccator fleai ei jejunet, et lectionem sanciam, quae est animae pabulum, solemnius au- diat. Quaproptcr quaiuor iemporum jejunia per easdem ferius celebrari insliluia suni, addita Do- minicae sepulturas die, sciliceiSabbalo, ut tres dies

D jejunii8int,quatenustriummensiumcujusquo iem* poris leiuperiem bonam, trium dierum, quibus je- junamud, salubri commercio impelremus, et pio raen?ediem unum Dominoofferenle8,trunquillam et quietam hanc viiam sub elemenlis mundi,a spiritun- libus nequiliis {Epkes.vi)^ ct ab aercarummaligni- tate iempestaium peragaocus. CAPUT VI. De jejunio in Advenlu Domini. TerriaiglturDominiciadvcntushebdom;ida,quar- ta feria brumalis temporis jojunium praefixum esi ; quod propl^^^rodveniumDomini uliorum temporum jejunii8celebriusest,et ofiiciura laoi diuruum quam

63

RUPBRTI ABBATIS TDITIBNSIS

64

nocturnura magisplenariom habet,ad ipsumDomi- A Pater, DomineccBli etterr©, quia abscondistihsci

ni perlinens adventum,ul dum caro jejuniis affligi- tur, animaredemptionis8u« testimoniis^exlectione sacra vel concentu EcclesiaB^copiosius Isetetur. Pri- majejuniidie, scilicetquarlaferiastatioad Sanctam Mnriam convenienter ordinata est. Ad illud enim templum Domini, ad illud sacrarium Spiritus san- cti, in quo totos Deus novem mensibus babitans, dignatus est homo fieri, totum ejus diei offlcium proprie pertinere raanifestum est {Luc, i). Nam ex EvangelioDominicarecitaturannuntiatio vel incar- natio,propbeticistubis ante declamata,perangelum prffisentaliter allata,per fidem beatae Virginis sus- cepta, per incorruptum ejus uterum completaet reddita. Quaeomniapropheticusclangor in introitu

sapientibus, et reveiasti ea parvulis {Matlh, xi). » Cuod quia in veritate judicii faclum est, et cum hffic diceretbeataVirgo, prope erat Dominus, scili- oet in uteroeju8,bene coogruit hic ]otroitu8:Prop« esto^ Domine, et omnes viae tux veritas [Psat, civin). Et quia florentetunc virga de radice Jeese, jam re- quiescebat superfloremejus spirilus Domini, utde plenitudine ejus accipien? Joannes, exsuitaret in utero Elizabetb {Joan. i ; Luc, i), apte concinit Evangelio hffic Epistola : Egredietur virga de radice Jesse{Isa,xi), etc. Singula percurrere nimiRlon- gum est , et quia per se patent quod ad eamdem rem pertineant, fastidiosum est. Communio tandem : Ecce Dominus veniet, et omnes sancti ejus cum eo

brevilerpercinens:))Rorate,coBli([50.XLv),» inquit, p {Zach, xiv), ad eorumdem perspicue spectalglori

elcffitera. Dicendo « rorale,ccDli,de8uper,»ministe

rium angeiicae expressit allocutionis, qua verbum

Deus in interiorem aurem credulffi Virginis, sicut

pluvia in velius {iudic, xxi), descendit, et per hoo

quod ait, « et nubespluantjuslum, » se atque c»-

teros propheta8,qui ul nubes justum,scilicet Chri-

stum, et fideles ejus in terra cordis nostri coelesti

doclrina depluunt. « Aperialur, inquil, terra {Isa,

XLv), » Buscipiendo Verbum, etdicendo, « eccean-

cilla Domini, fiat mibi secundumverbum tuum

{Luc. i), M et germinet salvatorem benedicta in

ffiteruum, Deum nobis proferens ethominem.Quffi

post hffic sequuntur, nmnia similiter Evangelico

sensui consonant. Epistolaris ieclio jejunanlium

animas dupliciter reficiens, primo montem illum

praedicat, qui secundum consonum Evangelium,

sedem suscipiens David patris eui, et de lapide

parvo crescens in monlem {Dan, ii). et impleng

Orbem terrarum,regnnbilin domoJacobin aeternum

(P5a/. Lxv), cui iectioni pulchre succinit versus

subsequens gradualis : Quis ascenditin montemDo-

mini{Psat. xxiii), etc. Quia videlicet non nisi inno-

cens manibus et mundo cor.ie, et cujus vi(a con-

cordat cum flde, partem habebit inilla Domini in-

oarnatione. Reliqua officii membra patcnler ad

eumdem Evangelii senaum pertinent, nec ad hoc

probandum immorari opus est,quoniam manifeslum

est. Igitur hac die secundutn hujusmodi officium

statio ad Sanctam Mariam convenienter ordinata

est.

CAPUT VII. De feria sexla jejunii. Sexta vero feria statio ad sanctoa apostolos pre- scriptaest. Ratio quidem occultiorest, sed quffiren- tibus parva ex scintilla ciliue elucet. Nam in Evan- gelio diei praesentis, in cantico Beat® Virginis di- gnum illud memoria dictumest, quod patenter ad ipsos apostolosattinel : «Deposuitpotentesde sede, et exallavit bumiles {Luc, i). » Nam de sede spiri- tualis magiaterii, de cathodra Moysi, deposoit po- tentesdesede^id ostsuperbos^scribas et pharisaeos, et exallavit in eamdem sedem humiles apostolos. Sicut alias ipse Diminus : « Confitoor tibi, inquit,

ficationem apostolorum, qui cum eo venluri sunt in secundo adventu ejus ad judicium. 31 GAPUT VIII. Cur una tantum lectio legatur ad missam, Quffiri aatem potest cur qoarta feria prima scili* cet diejejunii, duffi sint lectiones, duoque ascripta gradualia, sexta feria una tanlom lectio, sequenti vero Sabbato legantursex ? Ad quod respondendom, quia cum quarta feria duaslegerimus, sextasecun- dum profectam jejunii treslegeredeberemus, Sab- bato autem quatuor. Verum quia Sabbato solent ordinationesfleriytranslatae a feriasexta duffi^ qua- tuorSabbatilectionibusapposilffisont.athismaxime sacri officii proferenda reservelur opuIentia,qua et Jejunantes, et eacrorum ordinum iirones descrlpti sunt.

CurSabbatosJejunii duodecim lectionestitutenlur^cum sex tantum legantur. Sciendum quoque quod cum Sabbato sex tantum legendffi sint, duodecim in titulis lectiones ea de causa prffinolantur, quia cum. Romana Ecclesia de Latinis et Grfficisessel permista, singulffi lectiones in utraque lingua reciiabantur. Nam in una lingua recitatffi, ab utriosque linguffi populisintelligi non poterant. Itaquedumunaquffiquebislegitur, dupli- caio senario lectionum numero, duodecim compu- lantur .Prffitereanotandumest,ordinationumsacra- menta Dominicffi dioi depulari, cujus in vespera fiunt, et tam vespera Sabbati quam mane prima Sabbati posse et Hcere jejunis a jejunantibus cele- brari.

CAPUT IX.

Sententia Leonis papse^ guod ordinationes cum Sab' bativespere fianf, ad diem Dominicam pertineant.

Dicit enim magnus Leo, scribens ad Dioscorum Alexandrinffi civitatis episcopum, « Quoda patribus Dostris propensiore cura servatum esse novimus, a vobis quoquevolumnscustodiri ;utnonpa88imdie- bus omnibus sacerdotal!s,vel levitica ordinatio cele- bretur, sed post diem sabbati, hoc esl noctis ejus, quae in prima Sabbati luscescit, exordio, aub lege divini officii substituatur, inquibushid, qui conse- crandi sunt,jejunisa jejunanlibussacrabenedictio

65

DE DIVINIS. — LIB. III.

66

conferatur qaod ejasdem observantiflp erit, si mane a ipso die Dominico continuato Sabbati jejunio cele- bretar, a qao tempore prfficedeniiBnoclisinitianon recedant :qaam addiem resarreclionis^sicutetiam in Pascba Dominideclarator) pertinere non dabium eat. Nam preter auctoritatem conBuetudinis quam ex apostolica novimus venire doctrina, etiam sacra Scriptora manifestal quod cum apostoli Paulum et Barnabam ez prscepto saacti Spiritus ad evange- lizandam gentlbas mitterent^jejunantesetorantes impoBuerunt eis manus (Act. xiii), ut inteiligamuB qaanla et dantiametaccipientium devotione curan- dam 8it,ne tantffibenedictiooissacramentumnegii- genter videatur impletum. £t ideo pieet laudabiii- ter apostolicis mores gesseris institutis, si baoc ordinandorum sacerdotum formam per Ecclesias, qaibas Dominas prttesse tevoluit,etiamipse serva- ^ ▼eris, ut his qui consecrandi sunt,nunquam bene- dictiOynisi indie resurreclionis Dominicatribuatur, oui a veepere Sabbatiinitium constat ascribi,etqu» taatia divinarumdispensationam mysteriis est con- secrata,ut qaidquid Domino est insignius constitu- tum, in bujos diei dignitate sit geslum. In bao mandns sampsit exordium,in hac perresarreotio- oem Christiy et mors icteritum, et vita sumpsit iniliam.In hac Apostoli a Domino prsdioandi om- nibas gentibus Evangelii tubam BumuQt,et inferen- dum aniverso mando sacramentum regeneralionis accipiunt. In hac sicut beatus evangelista Joannes testatnr,cumcongregatis in unam discipulis, clausis janui8,ad eos Dominusintroisset,insufflavitetdixit: K Accipite Spiritum sanctum,etquorumremi8eriti8 G peccata, remittontur eis ; et 'quorura detinueritis, detenta erant (Joan. xx). » In bac deniquepromis- sos a Domino apostolis Spirltus sanolus advenit {Acl.u).lia, coBlesti quadam regola insinuatum ettra- ditum noverimus, in illa die celebranda nobis esse mysteriasaoerdotaliumyin qua collectasuntomnium dona gratiaram.

CAPUTX. Item de Sahhato^ et cur statio ad Sanctum Petrum. Hoc Sabbato, et omnibus borum quatuor tempo- ram Sabbatis, statio ad Sanctum Petrum congrae celebratur.Cui enitn primo post Gbristum,Ecciesis Bummam coliatum estpontiQcium,quiqueprimuset princeps sacras in Bcclesia oelebravit ordinationes, eojusvice maxime fungiturRomanuspontifex,cum D EccIesiflBsanot» ministros et ovibus Cbristi pastores ordinat nece8sario8,congrae, ut tanquam ad sum« mam reoarratur, apud ipsom slatio celebretur. Convenientesigitnr ad Beatum Petrumjejunosmater ficcleaia filiosyvelot ex ore ipsios Petri multiplicatis in antmareOcit Bacramentt8,et exipsius auctoritate spiritaaliam divisiones ministrationura distribuit. Ubi notandum,qaintam semper lectionem, qu» su* peraddita doctrine novissima est,non mutari,sem* perqoe iliam esse,qaa legitor angelus Domini cum Azariao et sociis ejus in fornacem ignis descendisse (l>afi.iii).Quod magna elmystioa non vacat ratione.

Nam quemadmodum pueris a Babylonio rege missis in fornacem ignis,C(Blestis gratiasubvenit^et fecit, medium fornaeis quasi ventum roris flantem ; sic nos a confusioois rege diabolo, libidinum flammis appetitos jejuniorum et orationum instantia liberat. Uoc denique genus non ejicitur, nisi in oratione et Jejunio {Matth. xvii). Uac ergo leciione prsleota, sequitur et hymnus eorumdem puerorum, quo ad benedicendum Creatoreraomnis creaturacoramone- tur,priusquam sacerdote8ordin6ntur,a( animadver- tamu8,iIlorum oramanusquead benedictiones dan- das, et quod maximum est, conOcienduoa corpus et sanguinem Dominijuro adroitti, qui aconfusionls rege succensam fornacem vitiorum potentiOde su- peraverunt. Jam quae sequuntur» manifeste secun- dum Domini prffidicantadventum,etvociconsonant « clamanlis in desertOfparate viam Domino (/ia.zL ; Matth. iii), » eic. Uoc enim evangeiium ejus dici est principium scilicet pradicationis, qua Joannes peccatorum corda percutit, et ad pcenitentiam invi- tat, genimina viperarum, securim dicens jam esse positam ad radices arboris,et ventilabrum in manu Judicis,ul purgansaream 8uam,triticum congreget in borreum,paIea8 autem ^comburat igne inexslin- guibili {Matth. iii). Uoc evangelium eodera epistola sensu pr«currit,scilicet secundum prsdicando ad- ventum Domini,quo revelatum priushominem pec- cati, Olium perditionis interOciet spiritu oris sui (// Thesi. ii), et destruet illustrationeadventussui. Sed et antipbona ad introitum : Veni et ostendenobis faciem tuamy Domine, qui sedes super 39 Cheruhin, et salvi erimus {Psai. Lxxix),manife8te tempos illud respicit, quo (sicut in ofTerenda quoque canimus) exsultanti Oliae Sion : « Veniot rex suus sanctus el Saivator mundi {Zach. ix), » et sicut in tractu prs- missum est: Excitanspolentiamsuam veniet {Psat- Lxxix), et eum quem dedocit, velut ovem Joseph, segregatum ab hsdis qui a sinistris ejus erunt, ad dexteram soam constituet {Matth. xzv). Interim tamen plorandum est anle eum qui fecit nos (Psal. xciv), ne fortis et terribilis, qui juzta communio- nem « exsultavit ut gigas ad currendam viam {Psat. xviii), » nemine adversantium parvulorum valente 8ibi re8istbre,dequibu8 scriptura est : tSaglttae par- vulorura facts sunt pla^» eorum (P<a/.Lziii),»cum venerit,item gigasnobis sit^etmultafortitudinesua nobiscura in judiciocont6ndat,et magnitudinissuffi mole preraat nos.

CAPUT XI. Cur Dominica quarta vacat. Dominic» quarte ofOcio praescriptum est, Vacat: videlicet, quia nuIH sanctorum aposlolica cautione stationi deputatum est.Quod quam recte cautura sit, cocsiderata ejusdera ofOcii ratione perpendere lice- bit. In evangelio Dominics hujus, agitante vento Pharisaioffi interrogationis, hsc scintilla splendidae veritatis emicat de flamroa ignis divini,qui calebat ardens et Iacens(Joafi.v),insanctamente Joannis: « Ipse e8t,inqait,qui post me venturosest^quiante

67

RUPERTl ABBATIS TIIITIBNSIS

«8

mt) faotas e8t,oujosego dod 9umdiKDU8,ut 8olvam A prffiterimue offioia,maxime quia p8r eeBatispatent»

ejus corrigiam calooameoti (Joan, i).» Ab hao pro- babiiis testimoQii senteotia gravi et digoa oorde et ore tanti prflBCursoris^omnia pendeQt membra coo- crepantia offlcii. Slat Idumapa illa,quaB visitationia BUffi propbeticum iliud rudierat promisaum : « Id Idumaeameztendamcalceamentum meum (Pjo/^lix, GVii),» et respiciens in illud tempus quode accubitu suo,8ciiioet de sinu Patri8,egre88U8 rexillequihoo proraiseratjam in uteroVirgiQi8caiceabatur,mira* bilem iliam atque iosolubilem inoarnationis corri* giamsuis circumdans gre88ibu8.lliud,inquam, res- pioieQ8,IdumflBa acilicet alleQigenagentilitaSyClamat in introitu :(cMementono9tri,DomiQe,inbeneplacito populi tui [PsaL cv), » videlicet in fllio tuo, in quo

quod a diurnalibusnon discrepeot.Notaodum vero

quod antiqua et universali sanot» Koclesiffi conaue*

tudine per hoc tempus rationabiliter legitur iBaiaa

propheta,qui tam primum quamBecundQm DomiDi

adventum eloquenter evidens, etevidentereloquenBy

Dobilis propheta,imo magQUs et verus nuntiat evan-

gelista.Nam per totum annuro juxla rationescausa-

ruor vel temporum.sacrffi loctioDes probabiliter (sicut

io aequeDtibuslocissuisliquebit) ordioalffi soDt.

CAPUT XII.

De officio in vigilia naialis Domim.

Tn vigilia Natalis Domioi, frequeDs ac eeleberri-

mum est io ore Boclesis polohrum illud diviQs

ooQsoIatioQis oraculom : «Uodie8oietis,quia veoiet

libibeQepIacui8ti8oloexmillibuspopuli3,quicuQque g Dominus, et raaoe videbitie gloriam eJus.Judaea et

tuuB fuit ab ioitio muodi, visita oos io eodemsalu- tari luo,ad modum medici jaceotem asgrotum digoa- tioDO g^aluita visitaQtis [MaUh, iii,xvn). Qua^ deiode sequuDtur, id est oollecta, epistola, graduale, alle- luia, cuncta pariter juxta considerationem impr»< gnati uteri Vir^^inalis, prope esse Dominum, et celerem ejus adventumcoQSonant.In offerenda vero palam est, non exemplo angeli, salutare illud tem- plum Domini, sacrarium Spiritus sancti,thalamum 8anctitati8,triclinium divini consilii ; in qno, utdi- otum est, divinitas voniens ad nostram salutem, nostra carne oalceata esi. Hoo lantum regisChristi mysterium,cui 8anctorum,qui omnes offlciales ejus sunt, ita fuit creditum, ut merito decanteiur hoo

Hierusalem, Dolite timere (Exod. xvi),» etc.Perhoo mlttit quemquam Dostrum ad bistoriamlibriParaH- pomeoon, quando rcgnante Josaphat^ oongregati 8unt Qlii AmmoQ etMoab,oum habitatoribosmontis Seir adversus Judam (// Par. xx). Convenitque omnis Juda in Jerusalemet in >.templum Dominiad deprecandam faciem ejus. Et stanlibus illis coram Domino cum uxoribuset parvulisaut liberis^et vo- oiferantibusadDomiDum^exclamavit Hiaziel, flliua Zacharis, fllii Barachifld, levitesde medio multitu* dinis facto soper se spiritu Domini : • 0 Juda ei Jerusalem, nolile timere^oras egrediemiDi,et Domi- DU8 erit vobiscum, » eto. Hluc utdictume8t,mittit quemquam oostrum Ecolesia, somma oura Ditena

officiumpraBscrlptastatioDeapudqueralibelillorum? -, exoitare corda nostra, ut vigilanler advertamus par

Mam niiaa onii«1 ainoriilna a/\i»iini e\ff\n\a onlAmniKna ^ l«nn4««imi1il-*««li..Arv^ ^..^..y» ^..>_^^.._^ i ii i-*_

Nam que apud singulos eorum offlcia solemnibus deputata sunl stationibus riteconsiderentur.singu- iorum virlulibus vel meritis consonare probantur.Sio apud beatumPetrum,qui principaliter jusobtinetli- gandi atque solvendi statioflt (If a(^'t.xvi),quando,ut dictum cst, in lypum EcolesiaB nubis evangelizatur solutio asine (Matth.xxi), sio quando agimus scruti- nia,etcatechomeni praB8ignantur,ad catechizatorem gentium Paulumstatio celebratur.Hanc autem liga* turam corrigiae solverc, id est sanota^ incarna- ^ionls Ghristi mysterium denudare,ip8e Joannes se indignum asserlt^quo major inier natos mulierum nemo surrexerit (Joan.i, Ma/<^.xi).Investigare enim quis potest,quomodo corporatur Verbum,quomodo summus et vivificatorSpiritus intra uterom matris animatur,quomodo is qui initium non habet, et ex- 0 stitit et concipitur?Nulli ergosanctorumhocmyste- riumita fuitoreditum,utapud illum propriastatione hoc assignari debeat ofOcium. Proiade vacat, non quod (ut nonnuliis videturj miouseitautbeDtieum, sed quod de ordinatisBima stalionum dispositione, rationabilitersit exceptum,utpote materiam babens totius salutiB et sanctitatia effectricem, sed nulli saDctorum iDvesligabilem ;omDibu8 impcDsam.sed per Bolum Spiritum saDctum ad(niDi8tratam,qui io triolioio VirgiDalis uteri solus medius» 8oIu8 coosciu» et unus coBlestium fuit architricliDUS Duptiarum, (LuG. i), Nootarnalia» Btudio vitaDd» prolixit«tis,

haD08imilitudinem,quam opportune subfenit nobis oatlvitaB Filii Deisecundumcarnem.Nonenimpar- va simiiitudo est. Nam quemadmodum tunovlsibi- liier congregaiifuerantvisibileshoBtesadversus Jq« dam,«oilioet Ulii Ammon et Moab (Jer. XLV]ii),et ba« bitatores montis Seir(Ea^r/i.xxxvt,qoi sepeinSeri- ptura saora pro peccatis et vitiisetroaligniBspiriti- bus ponuntur (Gen. xvi), numinibuiquoque adboo ipsum coDgruentibuB;AipmoD enim interpretalur populut turbi(iu8\UoB,bex paire soiiicet diabolo : Seir pilosus vel hispidus; sic ad interitum Qoetrumcon- gregabantur peccala et Yiliano8tra,nQO eratquiad- juvaret,

CAPUT XIH. De officio ejusdm dici Ipsum nomea, quod dioilur vigilia, noa ex- citare deb^t, ut vigiiaDter advtrtamua ea, qu« io Cffloio diei hujuB ooQgesta iuat* Qua oum 39 perspexerimus, quibus ex Scripturarum locis Qoaquiiita siot, miranda Dobia sigaificatio po» tiu8 quam expreesio aese ofTeret profuada intear tiools.qua compoaitor officii Dostrasio meditalioae divioa meDles ocoupare per hvuuamodi offleiumia- teadit. Primum itaque de introitu dlcendumiHodie scietis quia veniet Dominus. Hoo de Exodo parva mQtatiooe8umptume8t.Nam oum dixisset DomiQuy iliiia Israel : « Sooe ego pluam Yobii panesda cobIo^ dixerast Moys^ et Aaron ad illoa :f< Veaperesobtis

DB DIVN» 0FPICII8. - LIB. III.

70

quod eduxerit Q08 DomiDus de terra ^gypU, et ^ ooufertantur, quod ipsi taDdem futurum prcevideDt,

maue videbitis gioriam ejus {Exod. xvi). »> Cum ergo nobia, io exspeclHtioDe DomiDice Qatifitatis meote vigiiantibus, boc io iDtroitu caoitur, quod dictum est, tuQC paoemdeccBlo, id est oQaoDasuscipieDtibuSy facile persentitchoruserudilusquid iDDuatpifficali^ dus iatentioDis oculus, id est quo teudat, vel ad qaid seasus nostros iuvitet offlcii compositor vere sapiens, et scriba doctus magui sibi tbesauri, con- scius {Matlh. xin). Deuique ad boc iuvitat oos, ut recogitemus, maooa illud, quod dalum est Gliis Israei, de^figypto egressis, elteudeDtibus ad terram repromissioDis, flguram fuisse VerbiDei, quod per Vjrginem carnem assumeos, nos in se credenles pascere veDit,qui eramu^ a Deojejuoi, soliscaruis vitiis, lanquam carnibus ^Egyptidisteqti atque cra* pnlati. Hujus iuterprt^s simiiitudinis, dod quivis bomioam, sed ipse est, qui dixit : ■ Ggo 'sum panis vits : patres vestri maDducaveruntmannain deserto, et mortui sunt. Hio est panis de cobIo descendens, nt si quis ex illo manducaverit, non moriatur : Ego sam panis vivus qui de ccelo deacendi {Joan* Ti].Hoc igitur intelligentes,et magnifloe exsultantes, amplias ex subjunctione psalmi dilatamar in in- telleotugciudio spirituali, dicentes : Dominiest terra itpleniiudoeiw {Psaixxin)* Quoddepsalmo sumpta est offereoda quoque jcum versibus sais, Gonvenit namque diei vel rei psalmus bic per omnia, quia totius hodierni offlcii psalmiqne bujus una fere in- tentio est. Nam et in vigtlia prssenti contemplari

Et in supradicto versu sub nomine IsraeiJudaicus populus, sub nomine JQsepb,quod interpretatur accrescens, gentium de8ignaturmuItitudo,qu»illis addita est juxta illud : « Alias oves habeo, quce uou suDt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere {Joan, x), » etc. De Evaogelio vel Epistola palam est, quod eis iDtroitus supradictus coDYeDiat, vide- licet quia seusus ulriusque boc maxime iDteodit attestari, qualem per portam cobU supradiclum mannanobisDominuspluerit.soilicelperVirginem, dicente angelo in Evangelio : « Quod enim ex ea natum est,deSpiritusanctoest, pariet autem fllium {Matth. i), » etc. Pauli autem in Epistoia : « Qui factus est ei ex semine David {Bom, i). » Maxima namque portarum coeli, quas Dominus, ut hoc ^ manna plueret, nobis aperuit, Maria exstitit, per quam ad nos V^rbum Dei, caro faotum, de cobIo desoendit, Siquidem ali» port«, id est omnes san ctorum anima, qu» ab initio verbum illud ingre- mio fidei merueruqt 8U8cipere,ore suo verbum sa- lutis pepererunt, id est pradicaverunt, sanctamqua Scripturam composuerunt, dioentes : « A timore tuo, Domine, conoepimus et peperimus. Spiritumsa- lutis tua fecimui super terram {Jsa. xxvi). » Haec autem Verbum iUud ita plena gratia ooncepit, ut visibilem hominem faotum pareret, in veriiate car- nis, eedem Spiritu sancto et per ora prophelarum verbumhoc eloquente, etconoeptionem ejus in utero virginisoperante.QaodetipsumcoBlitussigoificalufn

jubemnr,QonsoiumquodnatusBit, sedetcurnalus, est in eo quod de sopradioto manna soriptum est: »aI ^,.^^^^ «of«. .if rK..to».iQ oinn* At AonfDnmne • ^ « Cumque desoendsret mane ros supra oastra de-

•oendebat pariter el manna {Exod. iv). » Ros enim ^piritum sanctqm, de quo nuno diotum est, quod enim in ea natum.est, de Spiritu sanoto est, manna vero, utsaBpedictam eat, verbum Dei significabat, quod per pperationem ^us humano natur« unitum est. Et quod populus inobcdiens, de eo quod colle- gerat, rtservavit^neo totum, utjussum erat, come- dit, hoc iUud est quod non totura quod aooepit a «anctis propbetis de verbo Dei, oredere voluit. Quod autemdemannareservatum e^t, quale fuit?«Com- putruit, inquit, et scatere coepit vermibus {Exod. xvi), » Nimirum hoo est quod usque hodie Judaa de manna oomedere, id est de verbo Dei oredere refugit : Quod videlicetputrediqem, id estcarnem ainaricantium popalorum, fundavitiq flde,et8uper D nostramassumpserit etveresltvermis^quodpurum

tnaQna fuerat, id est bomo vere mortalls sit faotus, qui Deus, imo Verbum Dei erat, quod autem die Sabbati non oomputruit neque vermia est inventus in eo,quia pulchreillwd8ignifiQat,quod,ut aitApo- stolua ; « Christui resurgens ex mortuis, jam non

vel quando natus sit Cbristus, sicut et oantamus Intuemini quantus sit gloriosus itte (Hebr. vii). Et in psalmo juxtatitulum, quitalis est : c Paalmus David in prlma Sabbati, » agit Propbeta de victoria Christi, quaa faota eat in resurreotiooem, in priraa sabbati (luc. xviv), exhortans fideles, ut tanto regi semet- ipso8,8icat decet, praaparent advenienti, toUentes, aicut in olfertorio eantamus, portai sua9, porlaa mortis, id eat vitia, vel elevanles portas justitio, vlrtutes, ut introeat rex gloris Dominus virtutum, ad debeliandum fortem armatom, cujus est orbia terraruiHj qui i ipse super maria fundavit eum {Fsal, xxai), dum siout olim « divisit mare Rubrum in divitioaes {PtaL cxxxv), p iia et nunc orbem, idest popalum Chrlstianum, educens inter dissensionea

flumina praaparavit, id est super principes saeculi stabilivit eum, Nihiluminus ethoc, quod eidem in- troitui, in graduale transtorcqato, versus iste sub- juDgitnr : Qui regis Israel^ intende {PsaL Lxxix), lensum vigilantemaBdificat.Nam psalmusilleoratio est pro Jadais, et gentibna, qui oito apparente Po- mino ieaa commutandi erant in eum. Et pro perfi- disquoqae Jud®i8,qui in titulo appellantur Aaayrii» id est aeipsos dirigentes seeundum repqtationem iuam, « qui justitiam suam statuere volentes, Justi- tias Dei non sunt aubj^pti (Rom. x), pro perfidie, in- quam, jQdsitofantinillopaalmo fidelof, ut tandw

moritur, mor#illiuItranon dominabitur(flem.vi). » Reote Igitur in introitu oantamua : Hodie scietis quia veniet Ominm, et mane videbiUs, etc quia ho- die,id e»Un prcaaenti vita soimuset oredimusquia de cobIo deseeqdit panig vivus, mane, id est in resur- peclipnis gloria, videbimus non solam humanam, sed glorioaan) divioitaUa qjua foroiaQ, et vt in

71

RDPERTI A6BATIS TDITIENSIS

72

communione canimus, reueUUibur gloria Domini, et ^ jadicla ejus (ibid,) ; ut, inquam, notus fieret Deus,

sine cujus notiiia non vivit oronis bomo, idcirco quod supradictum fieri permisit. Et recte, bene, irreprehensibiliter. Si enim bomo non debet oblHta

videbit omnis caro ialutare Dei no8tri(lsa. xl). CAPUT XIV.

De eo quod solet quctriy cur Deus lapsum hominis

evenire permiserit, pro quo incamatio ejus neces--

saria fuit,

Importuna pierumque a nonnullis bsc nobis im- pJngitur quaestio : Cur Deua lapsum bominis eveni- re permiserit, cumuliqne, ut omnipotens, impedire potuerit,saltem ipsuratentatorem ab ingressu para- disi procul arcendo,malueritque suam incarnatio- nemhumanogeneri necessariam exi8tere,quam com- pendio serpentem 34 ab bominis collocutione abi- gere.Hoc Apostolus JudsBis 8candalum,gentibu8 au. tem aitesse stultitiam ; nos autem,8i spiritu pietatis regimur, ut mites simus, et ideo quaBrimus ot inve- niamus, scienter profitebimur boc stultum Dei sa- pientius esse bominibus (f Gor, i). Quod ut pro* bari possit facilius, libet prius rei tant® majestatis aliquam apponere similitudinem, ut quia divinam justitiam vel sapientiam in semeptisa radiantem, infirmi perapicere non queunt oouli, tanquam in Bubjecto specalo contemplantes, speciosam illam esse inielligant per ipsius imaginem. Nunc ergoab eo, quod scriptum est : « el vocavit famem super terram, et omne firmamentum panis cootrivit, » et paulo post : « Et intravit Israel in yEgyptum [Psat. Giv),» etc.,competentemIicetcapere similitudinem. Quaerimus nunc ab eis qui supradicta qusestiune moveri 8oleat,cur Deus voluerit,ut Israel in yEgyp* lum intraret, unde postea signis atqoe portentis. cum ipsorum grandi labore, perMoysen el Aaron educerentur? (Exod.yiu vni.) Nam testamentum 8uum, quod disposuit ad Abraham.quod juravit ad Isaac, quod statuit Jacob in prfficeptum, dicens : • Tibi dabo terram Gbanaan (P^a^civ),» cum essent incolffi ejus, scilicet terrs Chanaan, illud^ inquam, testamentam sic poterat ratum facere, ut non vo« caret famem super terram^ neque intraret Israel in iEgyptum, et ibidem, id est intra Chanaan, augere poterat populum suum vehementer,et firmare eum Buper inimicos ejus, non relinquens hominem no- cere eis, et corripiens pro eis reges (ibid.) ; » sed maluil,ut dictum est.causam evenire,propter quam intraret Israel in iEgyptum et illuc mittere Moysen servum suum etAaron, ponons in eisverba signo-

rum 8uorum,etincreparemare Rubrum ,ut exsicca- D praBscribit.Qui cum dixisset: retur, et sobversis hostibus deduceret eos perde- 8ertumquadragintaanno8,et portaret moreseorum, et inlerim pluit illis manna ad manducandum, et panem cceli dedit eis (Psal, cv). Hoc ergo respon- deat qui altiora quasrit, cur tantis morarum vel operum dispendiis reducendo8,ilIuo intrare permi- serit. Dicet forlassis qaod in prompto est, et qood verum est, quia ut notam faceret in gentibus vir- tatem 8uam,ut essent quas utiiiter annuntiari pos- scnt inler gentes opera ejus (Psat. lxxvi) ; ut scire- mus, quia ipse Dominus Deus noster (Psal, civ), el experimento probaremus, qoia in universa terra

ocoasione omittere quin proferat quod in se utile habet, pro eo quod scriptum est : « Sapientia abs- condita et thesaurus occultus,qa8a utilitas in uiris* que? n(Ecrti, xx.j quanto magis benevolentia Dei oblatam sibimet occasionem debuit amplecli,id est mittere in eervum venundari Josepb (Gen. xxxvii ; Psal Giv), ut sapientiae sua thesauros utiles osten * deret,quia videlicet iliavenditiocaptivitatis illorum causa vel initium fuit. Non enim Deo imputandum est illius captivitatis initium, quia vocavit famem super terram» sed eis, a quibus in servum venun-

Q datus est Josepb. Non ergo dubium est quin irre- prehensiblesitquidquid illicaDeo permissum est vel actum. Quopropter cum descenderent in /Egy- ptum> solus pater Jacob^ qui culpae illios faeratex- pers, spe promissionisrecreatos est. Audivit enim Deum sibi dicentera : « Noli timere, descende in iCgyptum, ego descendam illuc tecum;et ego inde adducam te (Gen. xlvi). » At vero illius divjnae ju- 8ti(ifle,de qua supra propositum est,hsc imago est, atque ad exemplar ccBlestium hsc in terrenis acta sunt. Eadem simplicitate oculi, id est intentione utilia faciendi, permisit Adam volentem descendere in hanc yEg7ptum,id est in tenebras peccati, cum posuissel eura in amoenitate paradisi, cujus illa terra typum gessit, in qua Abrabam et Isaac et Jacob peregrinari jussit, repromittens eam illis.Et

^ cuncta atilitas, qusB provenil ex eo, quoi Israel "^ ^gyptum intrare permisit,taoto minor est illa qaca de peccato Adae provenit, quanto mioor est figura veritate, similitudo re, umbra corpore. Nam, ut cse- tera nunc omittam, quorum latissimas quidem si. gnificationes sunt, sed aliis temporibus vel locis adhibendffi8unt,illud quotpluit illis mannaad man- ducandum, et panem coeli dedit eis (Psal, lxxvii), vere magnum et mirificum bonum, quanto minus est isto, quem significat, pane angelorum, qui est Dei Verbum,Verbum Deu8,Verbum caro faclum. Biquidem illud manna,Verbi hujus incarnati fuisse signum, non solus inEvangelio testaturDominus, ubi ait: « Ego sum paois vivus, qui de coelo de- scendi (Joan. vi), • sed et Moyses in Deuteronomio

« Et dedit tibi cibum manna, qoem ignorabas tu el patres tui, » statim addidit, « ut ostenderet tibi quia non in eolo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod egreditur de ore Dei (Deut. viii). » Et ut supradiotam divini oculi simplicitatem, id est intentionis puritatem utrobique planius perpenda8,promptum est perspi- cuis probare testimoniis, quo ad eradiendam crea- turam,non solum humanam, sed et aagelicam,h»o vel illa fieri oportuit. Nam de mauna cum dixieset Moysesquod supraposilum esl, paulo post adjecit utique bominibus loquens :« Quia sicuterudithorao filium 8uum, sio Dominus Deus tuus erudivit te

73

DE DIVINIS OFFICIIS. — LIB. IIL

74

{Deui. viii). » De sacramento aatem VerbiincarDali, A Paulus ad Ephesios Bcribens, « Ui innotescat, io- quit, priDcipibus et potestatibus in coslestibuB per Ecclesiam mulliformis sapienlia Dei (Ephes. iii). » Igitur quemadmodum in speculo patet,RubjectflB si- militudinis clarissimus, et ab omni, quod repre* hensione vel nota stuilitisB, ut gentibus visum est (/ Cor. i), dignum sitypurissimus justitia 8ol,in dis- pensatione sus incarnationisinc6dit,quiamodorum omnium, quibus omnipotens malitiam diaboli per- vertere, vel cassare potuisse, vel debuisse asseritur, a mundi hujus sapientia,quam stuUam fecil Deus ; omoium,inquam,modorum optimushicmodus esl, qui Deo complacitusest,utdiabolu8ad sjffidamna- tioniscumulum hominem deoipere perroitteretur, et BU« fraodis efTectu potitus tumdemam per hoini- n nem ad judicium traberetur.Etsedensin superbi® principatu iCgypti rex, id est tenebrarum princeps, primom deoem plagis, id est deoem legis praBcepto- rom flagris contunderetur,deindenobis ad mandu- candum hoc maona per baptisma concurrentibus, ipse insectator fluctibus ejusdem enecaretur,nobis- que hoc in manoa Verbi iooarnati refectis atque confortatis,terramqueejus,id est coeleslem patriam, quamillesQperbiendo perdidit, invadenlibus, ipse com satellitibus suis videlicel spiritualibus Gbana- naeis trucidaretur, quod in die Judicii futurum est, quandomirabili etpulcherrimaordinalionehic Deus et homo puuiet,et quod in Deum, el quod in homi- nem rctum est, id est et superbiam, qua contra Deum tumult, et invidiam, qua hominem decepit. Haec on\nia Deus, priusquam hominem conderet, C prescivit et prsedestinavlt, ipsum autem horoinis lapsnm prffiscivit quidem, sed non prsdestinavit, neqoe voluit, quinimo sub interminatione mortis vetuit (Cen. ii). Nam bona sola Deus praescivit et praedestinavit, mala autem praescivit tantum, non etiam predestinavit, sed condigna eis locajuste deputavil. Addit adhuc quffirere aliquis. 35 Cum prsvaricatio nulla sit, si preceptum aut lex non fuerit, cur Deus homini praeceptum dedil, quod non servandum priescivit 7 VidelioAt quia Creator erat ilie, iste creatura, et a Greatore creaturam erudiri oportuerat, quippe qun ita oreari non po- taerat,ut suapte natura perfecta esset, quod solius divins naturs est,neqae sciri posset quia Deus mi- tis et hamilis corde est {Matlh. zi), nisi eruditione D proflceret. At vero praeceptum io omni disciplina eruditionis initium esl.Igitur pr«ceptum dari opor- luerat, illudprfflsertimquo ad humilitatem creatu- ram disponeret, videlicet probibendo ne plus vellet stpere, quam oporteret sapere {Rom, xii), quam ob cnlpam ceciderat diabolus, et ideo in Ezechiele cum improperio et ironia appellatur cherub (Ezech, xxviii), id est plenitudo scientie. At ille^ ut soien- tiam boni et mali, id est omnium scientiam, slcut DeuB haberet,comedit lignum,quod exinde ita ap- pellatur scientise boni et mali, non quod vere ita

fuerit, tfed quod de illo diabolo fallente mulier cre- didit (Gen. iii).His ergo breviter pr8emissis,propter eos dunlaxat,qui nobiscum Dei scientiam inclinato corde expetunt,non propter eos qui insidiose agunt, qualibus dlcit Apostolus : « 0 homo, tu quis e8,qui respondeas Deo? nunquid potestflgmentumdicere ei,qui se flnxit : Quare me fecisti sic ? > (Rom. ix.) quorum in8idiosisre8ponderequsBsliuncuIis,nec no- slrae facultatis, neo praesentis propositi est : his, inquam, praemissis, gloriam prffidicamus ejusdem Doroinicae incarnationis, Deum Patrem laudantes, qui per illam nobis faciem suam ostendit, glorifl- cantes Filium salutare noslrum, qui carnem no- stram assumpsit, gratias agentes sancto Spiritui, cujus proprium opus illa novi hominis mirabilis conoeptio fuit.

CAPUT XV. Cur duas legantur in Naiali Dominico ad missam epistolas. Illud quaesitu dignume8t,curin hac solemnitale Dominics nativitalis, tam die quam nocte duae ad missarum solemnia legantur epistolae, quod alias per totum annom eo modo non flt.Quodque maxime priBtereundam non est, prima semper de Veteri, sequens de Novo Testamento sompta est.Quod in- quirenlibus nobisspIendidabeatiGrogorii doctrina viam intelligentiffi protinus aperit. Ait namque : Bene duo oherubim, qus propitiatorium tegunt, sese invicem aspiciunty versis vultibus in propitia* torium. Gherub quippe plenitudo scientix dicitur. Et quid per duo cherubim,nisi utraqae Testamenta signantur?Quid vero per propitiatorium, nisi in- carnatus Dominus flguratur? De quo Joannes ait : « Ipse est enim propitiatio pro peccatis nostris (IJoan. ii).»Et dum TestamentumVetus boc facien- dum decuntiat, quod Testamentum Novum de Do- mino factum clamat, quasi utraque cherubim invi- cemaspiciunt^dumvultusinpropitiaioriumvertunt, quia duminterseposilumiocarnalumDeumvident, a suo aspectu non discrepant, quse dispensationis ejus mysterium ooncorditer narrant (4). Redditam ergonobiseamdemintelligimussimilitudinem,dum, sicutduocberubim versisvultibusin propitiatorium sese mutuo respioiunt^sicduae lectiones ex duobus TestamentiSyevangelicamlectionem, qua propitia- torium nostrum, id est incarnatum Verbum prae- dicatur, coneordibus testimoniis et uno eodemque sensu respiciunt. Gur autem ad sanctam Mariam hoc offlcio statio celebretur, causa evidens est, sci- licet quia de utero haec salus Jud», et Jerusalem exspectata et suscepta est.

CAPUT XVI. Quod Chrisius nocte natus sit. Dominica nocte natum esse Christum probabile est, quamvis Bacra Evangelii de hoc historiatacu- erit. Namque si per regulam compuli retro percur- ras, invenies ejus anni quo natus est, concurrentes quinque.Quosaddens regularibus decembris septem

(4) S. Greg. XL Homil. in Evang. lib. ii, hom. 25, n. 3, edit. Migne. pATaOL. CLXX.

7»

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

79

Yel, qt oQ^)pftii(]io8iu8 ()»t,regu1arihu9 januarH tri- A 1^9 ia bQC 9aoulQ,ide8t absque o«rQa)i patre natue,

bu8>|nveQie9c||^(^ illum,quoddcerpt^rea) iQGhoamuB, quiQtar^ fuisse feriam, e^ oum quo JanuftrJum» pri- mam, ic| e^t dien) Qomipicam, 8ublati8yide|icet se- pteri) e^ 00 Quiqerj, qqi regulnribus et conpurreQ- tibu8 compositis accrt^Bcuptf Cum aiiteiQdecembep quiQt^ ferJai yeiJaQuariuaiQcboatur pria^a,Qeop83e 68t dipm patdlia QqmiQi, qui poet KaloQdae decemr bri8 XXV et aote KalepdasJanuarii eat octavu8,pri« mam feriam, id est diem exisiere Dominicum. Mo- cte ergoD)Q)iQica ntttus est Ubristus, coQsonaQte mirabilium suorum ordine, ut quo die dixil : « Fiat lui(, et facta e^t lux {Gen, i), » ejqsdem diei Qocte exorireturin teQebrislumeQ rectia pordo, etvisita- ret Q08 orieQS ex alto, illuminare bia qui in tenebr^

solanoejusoum puerpf^ra matresuateptari digQatU9 est? E)t, ut cffitera taceam, noune tUQc vel maxime illi iQQixus est, quaudQ qo ab inimicis llerode vel caeteris iQveniretur, qui quajsituri erant animam ejus, in i£gyptura ab eodem Qutritio suo deportatus estfiierumque defunctoHerode in terram Juda rela- tus est {Malik. ii). Cum igitur nos media QQCtia li- brum iilum generationis Christi audimus, non so- mno corporeo, sed supernorum coQteroplHtione dormientes, juxta quod spnnsa dioit in Canticis : (( Bgo dormio, et cor meum v)gilat(Can/. v) ;» cum inquam, generationem illam audimu?, tuno praedi- ctam scalam noa tam somniamus, quam vigilanti aninio, et certa fidevidemus.Et Dominum Qostrum

sunt et in umbra mortis {Psal. iii ; luc* i). Nocte n parvulum propter nos factum, et per portam coeli, . ^ ... .__- j.. . T ^-„ quam supremus gradus souls, sciiicet heatus Jo*

8epb,dpoDsali dignitate coutingit ; per portam, in- quam.coali, id est per beatam VirgiQem egressum Dominum nostrum parvuium et vagientemj et eo roodo, qua jarodiclume8t,scalffi innixum audimus, Dostram, id estgentium salutem pro magna bene- dictione promiltentpm,inro promissamadioDplenlcin. Nam quod in illo somoo Jacob audivit dicentem Do- minum : « Atque in semine tuo benedicenturcmnes tribus terr® {Geu, xxviii), » hoc iropletur in bac Chrisli generatione.Quod et vere divinus evangelista respioiens, Riab meretricem et Ruth Moubilenj, generationi huio nominatim inseruit; videlicet in- tuens hoc quod Christus non Judseis taQlum, sed et gentibus secundufncarnem vonerit; quippe qui •X gentibus matres habere dignatus sil, quod et prophetffiante testati 8UDt,dicenteDavid \ « Memor ero Raab et Babylonis {PsaL lxxxvi), » id est lati- tudinis confusarum gentium. Raab enim latUuda, Babylon vero interpretatur confusio, Isaia vero di- cente in visione super Moab : « Bmilte AgQum,Do- mine, dominatorem terr» de petra deeerti, ad mon- tem flli» Sion (fao. xvi), ao si aperte dioeret : Emit- tes, Domine, Agnum tuum Gbristum de medio gen- lium,ul non glorieturoarnalislsrael^quod proprius ejus sit Christus,eQi astimationi ejus hoo raanifeste repugnet, quod tu eumdem Gbristum de gentibua emittes ad montem f)li« Sipn. Nam per. petram de< «erti deeignatur Ruth Moabitis, qu.-e, stans flrmi- ter in petra solidaB fldei, patpios deos populumque

vero congrue natus est, ut ipsq die ortus sui tem- pore, ad illumjnaQdam poctem noatram s^ (^dv^- nire signaret.

CAPUT XVII. Cutn duie mUsss ^a nocte cehWmtur. Idciroonocteilliussacraiiseimammemoriamdu» misss a sancts memoris Thelesphora papa inslitu- lffi,decenti88ima veneratione illustrant.Veroaposlo- lioa sanctffi Romans EccleMs (ides.qusB in unius ua* tivitatisFllii Dei aQQiver8ariaQocte,gemins nativi« tati8,divins scilicetethumane,gloriam solemnibus vigiliisitaoommemorari constituit, ut in bonorem ejus nativitatiB, qua ex utero suo, id est ex pro- priffiseoreto sub8tantiaB,DeusPaierillum genuit an- te luoiferum {Psal. cix ; Prm. ix), id est ante ange- licam Qaturam,etaQteqaamquidquam faoeret, pri- mam missam ordiuaret, et in veDerationem ejus, qui per ulerum Virgiuis benedictus advenit in no- mine Domini, secundam laudaus et exsultaus suc- oioeret.

CAPUT XVIII.

Cur iunc IsgiHir Hker gen$rationU anteprimam

miisam.

Hao nocte ante misaarum solemnia legitur nobis Liber generaUonis Jesu Ckristi {Mattk. i), quod pul- obro satis ordineel mystica sanotae Boelesiad tradi- tum est inBtitutione.Eceeenim veredivini struotn- res ordinis, per bujus «eriem leotionie, scalam il- lam Qobid repraseataQt protuodo noctis tempore, quam aocte dormieos Jacob vidit, oui summitate

sua ccalos tangenti Dominus iDDixus, eidem Jacob D suum oblita, venit oum Noemi, juncta viro Boob

apparuit, et semini ejue terram hsFeditariam re- promi8it,quando pro ejusdem propagationesemiDis ibat jussu Patris sui,ut aeciperat uxorem de domo et cognatione patris et matrls.Nam, ut de mortali- tate nuDC laceam, quo secundum hoc, quod omnia in flgura coniingebat illis (J Cor, x), soala iila prffi- 6guravit, cui Dominus innixus, ut jam diotum est, apparuit, ni8i generationem Jesu Christi, quam sanctus evangelista divino ore ita oonta:(uit,utper Josepbad Chrietum peryeQiret.Gutvidelioet Josepb, supr^mo scala 96 gradai Dominusparvulusinni- xus est.An non illibeatoinnixuseat, quandopupii-

Betbleemitffi genuit Obed avum regis David {Hulk. iv), in quo facta eet et parens SaWatoris. Daobus igiturex populis, Judaico aeilicet et gentili, patras progeniti, tanquam duobua soala) Uteribua, diverci gradus insertiGhristum Dominum 8ustiaept,egr68* sum a summo coBli,omn88que angeli sanoti descea- dunt e( ascendunt per eaiD, et omnes eleoti pRiae ad suscipiendam incarnationis ejus fidem humiliaa* tur, ut postmodum ad videndum divinitatis ejus gloriam subleventur. Unde et alibi ipse Dominus : a Amen, inquit, dico vobie, videbitis coBlumaper- tum, et angelos Dei ^soendentfa et 4^^9^8

77

DB DIVINIS OPPICna. -^ UB. III.

78

sapra Pilium homini8(/(m».i), » id ost supportante ^ ruot, de quibus dicit : « Amici mei et proximi mei

etsublevante Filio bominis, videbitis sanetos omnes asoendentes ad D^^um^aperlis sibi omlorum ciaustrif perredempliooem Pilii bomioisyetutpostascendere poasint, prius descendere ad orationem orocis vel paaaionis ejus in spiriiu bumilitiitie. Utrumque soi« liosl asc^nsum hunc et desoensum Matthtpus et Luoisinnuere videntur, dum alter eorum deseen* dendo (Matlk, i), alter vero asceodendo Christi ge- nerationem contezuil (Lucui) quia videlioet factua hotoo Deus, dum vagit in cunis, invitat nos, ut bu-> milibmur exemplo eue bumilitHiiSybapticatusautem dom CQBleslibus incipitcoruscaremiraculisybumilea suscitat ad intelligendam gloriam suab divinitalia. IfictA tandem prsedicla generatione Cbri^ti protinns

adversum me apprgpinquaverunt (PsaL xxxvq). » Quid ergo potius iatendit? |IIud utique, ut eorum prosapiam te^teret deorum, de quibus Psalmista ; « Ego dixi ; Dii estis, et filii Excelsi omnes {Psal, Lxxxi), » quos ipse Dominus in Evangelio testatur deos esse diptos, quia ad eos seimo Dei factus est (Joan. x). Constat vero sermonem Oei, qui ad illos taclusest,noo alium esse^quam boc Verbum,quod caro factum est, cujqs incarnaiionem aul ipsi per Spiritum sanctum^ut Abrabam David, aut per pro- pbetas ail ae missos audierunt, ut Acbaz, cui cum dixisael propheto ; « Pete libi signum a Dominp, » paulo postintulit; << Eoce Virgo ooncipiet el pariet filiqm (isa. vii), » etc. Uitur illam ob causam ge-

laudem DeosoIemnerocborusBccles eoonorepando |. nerationem hujusmodi contexuit, quia per illos

succinit. Et merito. Si enim Jacob, oum evigilassei a somoo ait ; « Vere Doniinus est in looo ieto (Gen, XXVIII), » eto. : si inquam,adeo demiratus eat pro« pler oiiibram vel figuram futororum,quein somnii viderat, quanlo magis nos peraetam rei veritatem intuentes, exoitari debemus in laudem, et vocare loconi huno, id esi sanctam Ecclesiain, Bpthel, id est domum Dei, ubi vere non est aliui nisi domua Dei, et poria cosU, ecilicet non aliud quam beata progenie9,etgloriosa Virgo que cceli Aegera genuit? Et 91 atatim « surgens Jacob tulit Inpidein. quera supposueratcapiti suo, eterexit in titulum, fundena oleumdesuper(t6fd )» quantomagisnoaoonfealim, abi nobia bieo generatio recitatae8t,aliollere debe- mu8 8Utnmi8laudibu8lapidemsummum,angularem,

aut ad jllos hujua incarnationis promiasio faeta eat. Nec vero dubium quin illorum omnium pri« mu8 Abraham, ultimus beatua Josepb exatiterit; ad quem tunc idem sermo factua est Dei, quando illi dictum esi : « Jo&apb, fili David, noli timere 37 accipere Mariam conjugem tuam (^atth, i) n Notaodum diliKenter^qqod dicitur,cum in b^c gene- ratiooe Davidatque Abrabam cssteria inaigniua no- minati aint, dicente evangelista : « L ber genera- tioniaJeauChristi filii David, filii Abrahamiti^iV^.).» UicquoqueB.Jodeph non natura carnis.aedafieclu etofficio,pater D »mininop minuaexeellenternomi- natur, cum in eadem generalione apelitttur c virMa- ri^.uHic autein dicitur ei at) angelo : « Joeepb, fili Davidwelc.Cumergoainttresprimi^tresnominatissi-

pretiosom (/ Petr. ii), quem aupposuimus oapitt, ii C mi,Aliraham,David Joaepb ; nominati,inquam,inter

omnes, ad quos ^'proiniaaio facta est,quaerendum summopere est quo evangelista intendit, ut istoa excellentius nommaret.Nimirum repromiasioniam- crementa consideravit quibus Cbristus, homo, rex atque Deus diversiatemporibua istis, tribus repro- mis.sus est. Nam Christum,quaead Abrabam repro- miaaio facta eat, bominem v^rqm proteaiata est : ■ In 8emine,inquit,tuo benedicenturomnesgentes (Gen. xxii). » Qu» autem i^d David facta eat, non solum bominem, sed et regem fore aignavit; « De fructu,inquit veniria tui ponam aupersedem tuam (PsaL cxxxi). » Quffi vero ad beatum Joaepb facta est, maoifesie Deum pronuntiat: » Paries, inquit, filium et vocabia nomen ejua Jeaum ; ipse enim

est cordi noatro, ut stabile fundamentum at auper illum fondera oleum pise confessionia et devotas gratfarum actionis? Beneergo atatim misaarum so- lemnia celebramu8,et eicut visi suntangeli aaceo- dentes,et descendentes^nos quoque ascendimus per fidem, primam missam, ut diotum est, in laudem diviosB nativitalia, aeoundam cantanltfs in confes- sione et honore homans quam ppopter nos aubiit generationis.

CAPUT XIX. Cur emngetista ChriiH generatienem ita eontexuit,

nt itUmt ad Joseph potiui quam ad Mariam derfn-

cere$.

Qaarat qqoo forte aliquia cur evaDgeliata, oum

Ihosait ab Abraham vel David illam tenere lineam j) aaiYumfacietpopulumsuumapecoatiaeorum^lfa/^.

geDermtionia, qna carnalem beat» Virginis patrero, et ipaaoi Virgtnem matrem» fiiiumqua contingeret ei ea naaeeBtain, our ita oontexere nialuit, ut ad Joaeph descenderai, qui aiDa dubio carnaliq pater Christi non eat? Ad quod reapondondum quod sio recle flari debuiaaet, ai hoc evangeliata intendiaaet, qaoavalqualia perpatraacaroalem David vel Abrabsa geaerationem caro Ghriati oontingerat. Sed noq boo iatendit, qoippe cum non ait tam xpagnqm carnali- ter Ghri: ti eaae propinquum, ut evangelico ore opua esset per totum mundum dcclamari Siquidem multi et carnaliter ejus propinqui et mali esse potue-

i). » Salvare enlm a peccatia, aoliua Dei est. Hsc eadem tria, id eat mortalem hominem, regem, at- que Deum tresmagi poatmodum myaticiamuneribua teatati &unt, mira sancti Spiritua operante gratia, ut qu» diversia temporibus genli Judaicaa promise- rai, eadem cunctaaqbitoaddisceret brula quondam et indoctagentilitaa, Igiturbene etquomodo ccrlea- tium mysleriorum inapectatoi>em deouit, aic aacra Ghriati generatio contexta eatj ut deduceretur ad Joaaph, ad quem, ut dictun) eat, ultima quidem, aed oplima repromissio facta eat, qusaic finitur : « Ipae enim aalvum faciet populum suum a peccatis eo-

79

RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS

80

rum. » Quod etproiode vel maxime delecl()t, quod A Plane per unura illud dictum splendidae et vene-

hsc eadem generatio, quasi longa linea piBCatoris, saBCuli hujus fluctibus injecte est, in summohamum ferreum habensin esca, id esl verum Deum in carne vera ad capiendum Leviathan, serpentem magnum, humanas, velut piaces exiguos, devorantem animas {Job. XL ; Isa, xxvii). Gonstat vero quia non carni, sed ferro Hnea piscatoris innexa est. In boc igitur similitudinis puiobritudo perfecta est, quod s»pe dicta Salvatoris prosapia, non secundum carnalem genituram ad Mariam deducta est, sed secundum divinam propinquitalem pervenit ad Josepb, qui cum Cbristi non camalis sit pater, sed fidei et au- pradictffi promissionis penultimus baeres, quasi non carni^sed bamo ferreo linea subligataest.Superius

rand«dignitatis,quod impurus Helvidius cacis non videns oculis, ei venerdri nesciens, in contumeliam verlitintemerata et perpetu» Virginis.Uoc enim ibi legi8,c6tpeperitfilium8uumprimogeuitum(Luc.ii).» Helvidio quidem putide argumentanti, quod alios beata Maria fiiios babuerit de Josepb, qui fratres Oomini dioti sunt, eo quod primogenitum illum evangelistadixerit, primogenitum non dici asserens eum, cui fratres non sunt, atque per illud ante- cedens consequenter boc debere recipi, bene et diserte responsum est a beato Hieronjrmo primo- genitum esse omne quod vulvam aperit,omnemque unigenitum esse primogenitum, sed non converti, non enim omnis primogenitus est etiam unigenitus

Jam dictum est Dominioa nocte Gbristum natum " (^)* Gsterum venerabilius accipiendum est, neque

evangelistamdisertissimum tam superflueprimoge- nitum posuisse ul ad matrem referret,quam Virgi- nem matrem esse, quod longe majus est, quam cui- vis matri sit primogenitum parere, tota superiori narratione firmaverat, Beda quoque euper eumdem Lacam idipsum sentiente. Nam primogenitus est omnis creatura Dominus Gbristus.Dei virtus et sa- pientia (/ Cor. i), qua dicit : « Egu ex ore Altis- simi prodivi, primogeoita ante omnem creaturam (Eccli, xxiv). » Ipse enim, qui secundum humanam naturam post Joannem,et post alios multos sanotos venit,secundamatlioremgloriam,etgratia9inlabiii8 suis diffusffi privilegium primogenitus est in mulUs fratribas {Rom, viii). Ilaergo accipiendum es( et sic \ distinguendum: « Etpeperitlilium suum primoge- nitum, » subauditur enim, ante omnem creaturam. Quam generationem ejus quis enarrabit? (Isa, uii}. Quamobrem non potest fieri, ut juxta tenorem su- pradicti ordinis, qu« in cantu laudatur vel memo- ratur divina nativitas» in leotionibus enarretur. GAPUT XXI. De officio secundx missm, Secunds missffi officium, totum dictis pastorum consonatdicenlium: «Transeamus usque Betbleem, et videamus hoo verbum,» eio. (Luc, ii.) M Pasto* res animarum, quarum illa vox est : « Nos autem populus ejus et oves pascusB ejus (Psal. xciv) ; » pas- tores, inquam, santi, qui vigilantes et custodientes vigilias noctis, id est vit® praesentis, supra gregem

fuisse, videlicet, ut qua die dixit Deus : « Fiat lux, et facta est lux (Oen, i), » eadem die vera nobis lux in tenebris exorirerur. Addere nunolibetetillud,quod bic idem mirabilis Plastesnosier,qui, ut diotum est, Oominica noote natus e8t,feria sexta conceptus est. Namsisuperiusscriptosiliiusanniquinqueconcur- rentes uni Aprilis reguiari adjicias, fiunt sex. Gum autem sexta feria mensis Aprilis inoipitnr, profeoto octavo Kalendas Aprilis sexta nihilominusferiaba- betur,quando Dominicam annuntialionem babemus. Igitur pium atque pulchrumordinem,providamque dispositionem in hoc salutis noetra opifice miran- tesveneramur, qui die,qua veterem formavit Adam de limo terrae, novum sibi reformare coBpit bominem de vera oarne Virginis Maria (Qen. ii ; Luc. i), ea- dem nihilominusdieredempturus mortis passione. GAPUT XX. De officio primx missx, Primas namque missx otficium : Dominus dixit ad me : Filius meus es iu, ego hodie genui ie (Psal. ii), divinam Pilii Dei nalivitatem pene peromnes partes suas manifeste commemorat. « Nam hodie, ut ait Beatus Augustinus, quia prassentiam significat, atque in selernitate nec praetcritum quidquam est, quasi esse desierit, neo iuturum, quasi nondum sit, sed prssens tantum, quia quidquid ffiterni est, semper est ; divinitus accipitur se- cundum id dictum, ego kodie genui te^ quas sempi- ternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qua

est unigenitusFiliuSffidessincerissin aetcatholica n Dominicum, legendo et canendo erudiunt animas

praedicat (5). » Gum ergo toties boc ex persona Dei Patris venerabile dictum repetitur, in introitu, in graduali, in alieloia, et in communione : nam ofle- renda: Lattentur cosli(Psal. xxv), Uctantibus angelis et gloria in excelsis canentibus succinit, et in oolleo- tis nativitatis quidem Domini commemoratiofit, sed incarnatio Yerbi nec in illis adbuc exprimitur, sed magis claritas veri lumiDiSjperspicue divinam prs- cipue generationem.Filii Deiohsequium hujus vene- ratur officii : quomodo ergo consonant Evangelio, manifeste humanam ejus r.ativitatem enarranti ?

(5) D. August. Enarr. in psal. ii.

(6) D. Hieron. De perpetua virgin. B. Mariae, n. 10, edit. Migne

eorum : referunt eidem gregi suo, quod viderint ia Betbleem, id esl in domo panis, videlicet ejus qui de coelo descendit (Joan. vi). Et gratulantes dicunt : « Lux fulgebit hodie super nos,» etc. (ha.ix.) Et sub- jungitur: « Dominus regnavit, decorem iodutusest (Psal. xcii). Dum enim Dominus Deus homo fac- tus est, regnavit super noSyillum indutus decorem, de quo alibi diclum est : t Egredimini, fiiia Sioo, et videte regem Salomonem in decore, quo coronavit cum mater sua (Carti. v). Ipsa namque bumanitas, quam propler nimiam cbaritatem suaro, quadilexit

81

DE DIVINTS OFPICIIS. — UB. IIL

82

nos {Ephes, ii},iDduit divinitas, ornalus est, ornatus miserationis, diadema pietatis, coronaglorisD, decor gratie, polchritudo cbaritatis. QuaB deinde sequun- lur, cuncta, ad enmdem spectant sensum. Duaelec- Uones : Spiritus Dominisuperme{lsa. lxx), Apparuit benignitas {Tit. iii), tanquam duo cberubim, ut supra dictom est, claris et apertis vultibus id est sensibus, in illud respioiunt in Evaagelio, quod est incarnalus Dens, propitiatoriom (fixofif. xziii). Ipsein graduali benedicitur, in alleloia decorem indulus, de quo dictum est prsdicatur, in offerenda orbem terre firmasse laudatur {PsaL xcii), eumdem, qui in Evangelio per Betbleem, id est domum panis, figu- ralor, videlicet sanctam Ecclesiam, quam ineoflr- mavit^qood ipsehomo natus est inea,qui fundavit eam Altissimus {Psal, lxxxvi), et extunc parata est sedes ejus {Psal, xcu), ex quo in ilia bomo natus est, qoi a seculo Deus est. Jpsa est eadem Betbleem domas ejus, quam decentsanctainlongitudinedie- rum {Psal, xxii). Bt quia primus paries ex Hebrsis esl {Bphes, ii), quorum primitiae supradictipastores foemnt {Lue, ii), communio bene congruit: ExsuUa^ fUia Sian {Zach, ix). Proprie namque Ecclesia, qusa ex Hebrsis est, fliiaSionetfilia Hierusalem dicitur, Ideo maxime, quia in Sion, qusa et Jerusalem, tem- plum et sancta eorum erant. Utraque missm statio ad sanctam Mariam esse debnit, sed causa intercor- rit, ut ad sanctum Analasiam agerelur, videlicet passio ejus, que Romanorumnabiiissima matrona- rum, 8ub Diocletiano imperatore post longum labo- rem castitatis, etrainisteriumsanctorum, post diu- tinos carceris squalorcs^ tandempermanusetpedes extensa^et ad palos ]igata,etcircumposito ignecre- mata, ipso die Natalis Domini coelo nala est. CAPUT xxir. De officio majoris missae, Die sanctoNatalis Domini principalis illa clango- ris evangelici toba personal, quam Spiritus sanctus perflans, majore animavit gratia, dicens : Inprinci- pio erat Yerbum^ et Verbum erat apud Deum^ et Deus erai Yerbum, et Yerbum caro factum est, et habi^ tavitinnobis{Joan, i). Haec est tuba illa mirabilis, qoaB dum caneret in Sion, vocavit gentes, annuntia- vit populis, annuntiavitinfinibusterr8d,etininsuli8 {Isa, Lx), qus procul erant, quia looge a Domino recesserant {Bphes, ii), Dominom et Salvatorem nostrum advenire dixit : hic, inquam, sonus iile magnus ccelorum, gioriam Deienarrantium, quiin omnem terram exivit {Psnl, xvin), hic tonilrus flr- mamenti operaraanuumejusannuntians, quiverba ccelorum eloquentium in fines terrse fecit audiri, seilicet quod Verbum Deus, Deus absconditus {Isa. XLv) « insoleposuittabernaculumsuum^procedens tanquam sponsus de thalamo suo {Psal, xviii ; Bom, x). • Nontiat eniro gentibuscunctis pedibus pulcbris, apportantibos nuutium bonum, prsdicationempa- cis, annuntiationem salutis {Isa. lii). Erupit nam- quede anguslis Judfle» finibus, in qua sola nolus erat Deos, et de caraali Israel, in quosolomagnum

A erat nomen ojua {Psal. lxxv) ; et boc salutare Dei evangelica tuba cunctislocutaestgentibus, necjam sunt loquelfle neque sermones, quorum non audian- tur supradicl® voces ccelorum {Psat, xviii). Hocest quod in introitu secundum prophetamcanimus: Pu^ natus est nobis, et filius datus estnobis {tsa. ix). Haeo mirabilia, quorum causa in subjunctione cantare Domino canticura novum debemus. Hoc illud est brachium, quod eecundum propheticam hujus diei lectionem, « paravit Dominus in oculis omnium gentium {Isa, lii). » Hoc salutare Dei nostri, quod omnes fines terrae viderunt {ibid,), Hoc illud est quod secundum oonsequentem lectionem apostoli- cam : Nooissime diebus istis locutus est nobis Deus in FiliOy qui multifariamy multisque modis olim pa-

n tribus in prophetis locutus est {Hebr, i). Sic secun- dum graduale, viderunt omnes fines terrx salutare Dei nostri W notum fecit Deus salutare suum {Psal. xcvii). Sic secundum alleluia, Luxmagna descendit super lerram, quia Yerbum Deus, lux vera Deus^ qui illuminat oninem hominem venientem in hunc mundum^ deseendii per nubem camis^ descendit iuper terrenam conversationem nostram, Haec omnia per sesatis elucent, quod praedicto Evangeliocapiti auoconsonent. Unum est quod qusesitu dignum est, Bcilicet ofTerenda, in qua dominatio et potestas Do- mini nostri Jesu Ghristi, magnietmetoendijudicis regisque victoriosi praedicatur, maxime in eo versu. « Tu humiliasti sicnt vulneratum soperbum {Psal. Lxxxviii). » Nam arbitraremur tolom hoc officium

p ad solara noctem illam respicere, qoa Dominus na- tus est. Sed in iila nocte necdom sciebat puer, qui nalns est nobis, vocare patrem, aut matrem {Isa, viii), videlioet per aetatem susceptfle carnis. In hac aotem offerenda, et in supradicto maxime versu, illa fortitude laodator, quasecundum illud propbe- ticum nomen euum ; « Accelera spoiia detrahere,Fe8- tina preedari {ibid,)^ » superbum diabolum homilia- vit8icutvuineratum,a8cenden8 in altum etcaptivam ducens captivitatem (Psal, lxvii), inimicos suos dispersit in virtute brachii sui, quod oltimam pra- missi particulam spectat Evangeliiquadicturaest: « Et vidimus gioriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate (Joan, i). » Nam gloria hsc est incarnati Verbi, quod spolia detraxit^ et festinanter infernum depraedatusest. Igiturnon

D tantom vagitosinfantisetpraesepeabsconditumspe- otat hocofficium, sed sonos est apostoiorum, qui in omnem terram exivit, dicentiom : « lo sole posuit tabernaculum suum (Psal, xviii), » totumque annum Domini acceptabilem prsdicantium, totam salotem annuntiantium, quam fecit Verbum caro factum. Unde cum pro excelientia tantse diei, tum et ideo, qoia beatos Petrus apostolus hoc salutare Dei nos- tri primos vidit, primosque confessus est, revelante aibi Patre qui in ccelie est {Matth. xvi), et Romana arci nuntium bonom princeps intulit, jure apud ipsum statio fit. 0 vere « magnom sacraroentum pietatis, quod manifestatum estincarne,justifica-

83

RtlPEHTl AfifiATIS TDltlEflSIS

64

tum e8tiDspiritu,apparuit aDgelis^praedicaiumest geDtibus, credilum est muDdo, assumptum est id gloria (/ Tim. iii). • Pulchre cum legit, hoc, vel quidquid saDctumCbristi coDtiDetEvaDgelium, pe- oe omDibus Ecclesia haec vetus coDsueludo est, ut diacoDUS taaquam ab austroveaieus, ad aquilooem stet coDversus. « ficce euim ab ausiro veoio, dicit Domiuus; » et Habacuc : « Deus, iuquit, ab austro voaiet {Habac, iii). » Ab austro quippeveDit,quiaez operatioDe Spiritus saucti venit et iDcaiDatus esl Filius Dei, el per Spiritum sancium M « somel- ipsum obtulit hostiam Deo iu odorem suavitatis (Epfies, v). » Pulcbre ergo diacouus, taDtam salutem recitaturus, ad aqililoDem coDvertitur ut per boc iudicet q'Jod quaudo hoc saluiare Dei missum est geutibus (ha, ui), fortis coutra diabolum legaiio directa est, quod Deus dixerat, a Dicam aquiloai : Da ifsa, XLiii). »

GAPUT XXIII.

De officiOf « Dum medium sHentium» »

Die Natalis DomiDi officium gaudium est, ut dixi- mus, geDtium,qus omues videruDtsalutare Dei, et quarum assuraptio vita est ci morluis, sciiicet Ju- doeis {Rom^ xi), hoe autem certas diei sedem dod babeDs, et peDe vidoum revocandorum Id tlDe ssb* culi prsecoDium est Judsorum. Noo euim gloriari debet oleaster adversus ramos boDse olivs, quod propter iDcredulitatem fracti suot et ceciderunt. Ipse autem coutra Daturam iDsertus est et flde stat {idid.), Neque diguum est ut exsultet juuior Irater quod se recepto et coovivaDte oum patre, major frikter iratusiDgredirecusat^sediDter coovivia rogat patredi 8uum,utexeatetblaDdi5deliDitum mooitis iotrodaeat {Luc. xv). H«bo ita esse vel ex commo* oiooe preseDtis offioii satis elucet. « Tolie, inquiti puerom etmatrem eju8,et vade iu terram Juda; defuDCti suDt eoim qui qufirebaot aoimam pueri (^aUh.ii). » NuDceDlm puerilie,sciIioetiDcarDatu8 Deus, reliquit domum suam, etdimisit haereditatem 8uam (Jer. xii), quia sicut scriptum est : AsceodeDS soper Dubem caDdidam, iogressus est i^gyptum, abiit ad geutes qu» antiqui Pbaruoois, id est dia- boli, fueraot regoum (Isa. xix). Tudo autem de* functis hiSy qui quaerebaut auimam ejus, id estso- pita moderD» iovidis flamma, quasaoctorum ejus animasquaesieruDteteaDguiDem fuderuDt io terram suam, id est in su» gentis Dotitiam, revertetur* Tunc,iDquam, juxta mysticum Evangelii seDsumi iliato Jeso in tempium, id est io SyDagogam Ju- dasorum per fidem. « Elraot pater ejus et maier, n scilicet» omuis parentela ejus carDalis^ « mlraDtes super his, qu» dicuDtur de eo. Et benedixitilli Si- meon (Luc. ii), » id est populus jam justus et ti- moratus, atque ita qui n uac « positus esl io ruiuam , » tunc ponetur « in resurreciioDem io Israel (iMti.). » CuJusHdventoB,qoiasciria DobisDOD pote8t,tempo8

(7) (S.LeoDis Magni epi8toIffi,epist.l6,ad univers. episc. per Siciliam, cap. i.

X merito nocli comparatur, atque ideo in introitu : Dum medium silenlium {Sap, xviT),quod praBteritum est, caniiur propler hoc simile futurum. Tunciin- plebit id propter quod « misit Deus Filium suum fa- ctum ex muliere, factum sub lege, ul eos, qui sub lege eraDt,rodimeret (Ga/.iv) ;» etliberabitur heeree, qui adhuc parvulus iatelleclu, sub eleoieDtid, id est litterali sensu serViens delinetur. Taademque dbti- nebit regoum et sedem David patrls sui ipfe de quo in graduali cauitur : Speciosus forma (Psat

XLIV).

CAPUT XXIV. De sanclo die Epiphani^.

SaDctus dies Epipbaaise, cum tribusexcausis eit celebris, ea oamque die a Cbaldosis Uomiaus est

g adoratus (Matlh, ii), itemque aniiOrum triginia jam esse iaoipieas, a Joanne baptiZitus est (Luc. Ui), atque redeuateaaao ex aqaa vioum fccit ad aupiias (Joan. iii); eum, ioquam, tribus ex causis bis sit celebris, primaui secuadum diurai offieii solemai- tatem ratioaabiliter accepit. Videtur ia his tribus excedere, quod Dominus baptizaius est a Joaaae, propter quod et Graeci baptismi sacrdmentum ba^c die numerosius aiquesolemaiuscolebrareferuntur. Verum saocia Homaaa Ecclesia, seinperilla revela- tioae, qua Petrus Cbristum Filium Dei cognovit,il- lustrala, coDsuetudiaem banc viiaadam esee pro- clamatscriptis evideutibus. Diciteaim LeoMagnus, scribeos uaiversis episcopis per Siciliam consliiutis, iater caeiera : « Miros vos vel pnecessores vestros tam irrationabilem aovitatem usurpare potuisse, ut

^ coafuso temporis uiriusque mysterio, nullam essc diCfereutiam crederetis ioler diem quo adoratusest Chrisius a magis, et diem quo resurrexit a mor- tuis (7). » Ac deiacepa : « Proprie, inquit, in morte oruci(ixi| et ia resurreciioae ex morluis polentia baptismatis novam creaturam condit ex veieri, ul in renasceotibus etmors Cbrisii operetur et vita) di- cente beato Aposcolo : « Aa igaoratis, quia quicun- V que io ChristoJesu baptizatisumus,in morte ipsiua ibaplizatisumus.CoasepuItieoimsumuscumilloper « baptismum io moriem (Rom. vi) (8).»Etpo8tpau- ca:«Ipeaigitoroperisqualiia3doceicelebraadffigene- raliter gratiae diemesselegitimum^inquonrtaestet virtusmuneris,etspeciesaciioai8.Adouju8rdiconfir- malioaemplurimumvalet, quodipseDominusJesus

B CbristuSjposiquamresurroxitexmorluis, discipulis suiSyiaquibusomaesEcclesiarumpraesulesdoceban- tur, el formam et polestaiem baptizaadi tradidit, di- cea8:«Euatesdoceteomoes geoies, baptizaoteseos « io uomine Patri?, etFiliiet Spirlto8saDCli(l/a^//i. xxvui). » De quo utique eos etiam aate passiooeoa potuisset iostruere, aisi proprie voluisset iotelligi regeueratioDis gratiam ex soa resurrectiooe cob- pisse (9). » Item post aliqua : « Si quis autem Epi- phaaiaBfestiyitatem,qu®ia8uoordiaedebiioaoaore

(8) Ibid., oap. 3.

(9) Ibid.

85

DE WVlNlS OPPIOIIS. -^ LIB. III.

8B

TODeranda est^ob bbcexistitbathabere privilegium baptismatid, quia hoc quidam putaot; qudd eadem die DomiHuB ad baptismum sancti Joannid accesse- rit, sciatillius baptilmi aiiam fuisde gratlam, aliam rationem,nec ad eamdem peKihui86e viHutem, qua per eanctum Spiritum renadcuntur, de quibusdici- tur : <« Qui non et sanguitiibus, neque ex volutitale « carnis, neque ex vblUUtate Viri, sed ex Deo nati « sunt {Joan, i). » Domihus autem Uuliius remis- sione indigens peccati, neo qUsrens remedium te- nascendi, sicvoluit baptiziH (Maith, ni), qudmodo et circumcidi, hostiamqueemundatioois pro se of* ferri {Lvc. ii), ut qul fkclus erat ex muliere, sicul Apostolus ail, fierel dub lege {GaL iv), qnam mm veoerat solvere, sed Hdiraplere (Matih. v), et adim

A statlm ductus est in deaertum a spiritu, ut tenta- retur adiabolo, ubi et quadraginta dierum eelebra- vit Jejunium,atque inde reversus^ tum demum di- scipulos elegit^ quos el doctrinis instrueret, et mi- raculis confirtnaret {Matth. iv). Numquid annum sun ffitatis trigeeimum, eujus in initio baptixatuB est) totum sine disoipulis exegit> et ita redeunte anno eadem die illud admirabile signum primum coram discipulis fecit ? lla sane credendum est.quomodo tria baBC, quae superius dicta sunt, unadie ceiebrala esse secunrium sancifle 6cclesifi9 auctoritatem n&^are non possumus. Nam antequam Joannes iraditus es- set, Christus neque publice pr?edicavit,neque duo- decim apostolos elegit. Apertequoqueiiquetsecun- dum Lucas narrationem, quod egressus in virtute

piendo finire, el sicut beatus ApostolUs pr«dical, n Spiritiis in Galil^bam publice prasdicans, non stalim

dicens : m Finis auiem legis Christus, ad justitinm omni credenti, {liom, x). » Baptismi autera sui in se condidit sacramentum, quiain omnibus pHmatum tenetis, se docuit esse principium (CoL i), el tunc regenerationis potentiam sanxit^ quando de latere ejus fluxerunt sanguis redeinptionis et aqua bapli- smaiis {Joan, xix) (10). » Non ergo in tribuscausis illudeminet,quod Dominus a Joannebapt^zatusest, quia noa lunc, sed quando de latere ejus san;;uis et aquaprofluxerunt^baptimi sui nobiscondiditsacra- mentam.Eminetautemetpra)oipuume8tiliud,quod a magis utique genlilibus adoratus est, et illumina- tarum cordibusgentium magnam spirilualium pras- stat materiam gaudiorum. Genlium namque primi- tisejam tunc in illis assumptas sunt. Assumpsitenini

discipulos elegit, sed ita docebat in synagogis Ju- dffiobum, et magniflcabatur ab omnibus, « et omhes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratlffi, quffi procedebant ab ot>e ipsius(Lur. xtv). » Et ante persecutionem passus esti ita ut ad preei- pitium ducereiur,fugiensque decivitateincivitatem docebtit per synagogas sabbatis (tbid.), Ante et so- crum Simonis, qus leoebaiur magnis febribos, curavit,et alianonnuils fecit, propterquffidixerant ei ooncives sui venienti Nasaretb, ubi nutritus fue- rat : « Quanta audivimus facta in Gapharnaum, fac et hic in patria ttia {ibid.). » Tribus igitur mi- raculis ornatum sanctum diem Epiphaniffi colimus. Nam, ut cantavimus : Hodie stella magos duxH ad proBSfpia, hac die Christus a Joanne baptizatus est,

illos pax Mostra, qu» fecil utraque unum Deum et C f^atj die ad nuptias vinum ex aqua factum esl. B

hominem in se unuin Gbristum, Judffios atquegen- tiles in uoum conjungens populum (Ephes. n). De hoc erf^o digne totum missffi compnsitum est offi- cium, in quo sancta Ecclesia de gentibus electa, pro sus vocationis initio gratiosum Deo pro sua salute laudisoffert prsconiura. Tota vero laudum materia, dona sunt regam, aurum, thus et myrrha (Malth.u), Dona quippe illa fuerunt, flde fecundacGBlesti ma- gislerio deposila, per Spiritum sanctum 40 intel- iecta. Quid enim coelesti raaiisterio dignus, quam auro regem, thure Deum, myrrha confiteri mor- tulem? Nihil tale paries ille de proximo contulit, qui de Judffiis veniens, in pastonbus angulari lapi- di primus sese conJLnxit. Nec mirum, illos enira sci- licet Judffios pastores angelieura instrdxit raagisle- riam(LtfC. ii). Hos autem, videlicet gentiles. novam steliam suscipientes,solum divini Spiritusinvisibi- literperdocuitoraculum|iifrii/^.n).Beneergoregum munerasanctffi Ecclesiffi ndemintegerrimamtestan- tia,totum hujus dieofflcium propheticis testimoniis etlaudibus personat, veneratur, honorat. De tertia jam dictffi festivitatis causa, scilicetde eo quod Do- minus vinum fecit de aqua, quari solet, qualiter eo- dem diK, qua Dominua baplizatus est, factumesse conveniat. Dominus namque qua die baptizatus est, neque discipulos elegit, neqne miracula fecit, sed (10) S. Leonis Magni epistolffi, epist. 16, ad univers. episc. per Siciliam, cap. 3.

revi itaque, id est tredecim diebus, triginta anborum aetas ejus coramemoratur. Eeliqui tres anni, quibus ipse prffidicavit miraculis, di?initatem suam decla- ravit, tribus illis, quffi sequuntur post Epiphaniam, Dominicalibuscommemoranlurotficlis. Quffiideoad Epiphaniffi, id est manifestationis rationena perti- nent, quia qufficunque per tres suffi prffidicatibnld annos coelestia divinitatis suit^ sacramenta docuit, qufficunque m&nibus suis tornatiiibus et aureis (Cant, v), idest facileoperantibusetdivinis fecii,do- cumenta fuerunt, quibus vera por carnem divini- tas innotuil. Unde in prima Dominicaillud ponitur Evangelium, in qno primum testatus est patrem se habere Deum, dicens parentibus ^uis: « Quid est ^ quod me quffirebatis? Nesciebatis quia iu his qu» Patris mei sunt, oportetme esse.^ » {Luc, \\), In se- cunda vero legitur Evangelium, quo invitutus ad nuptias aquas convertit in vinum ([Joan, ii). Quod vere magnum divinitatis fuitiudicium, solusenim Deus mutare potest naturam, et nostrffi reparationis qua mortale nostrum induetimmortalitatem,et cor- ruptio incorruptelam possidebil (// Cor. xv), vene- rabiiesignum,pulchtumqueetconvenienssignorum ejus fuit initium. In tertia nihilominus Dominica, qua dicimns, Aiqvc ad profeoeudum nos dtxteram iuae majesiatis extende, secunaum extensionem ma-

87

RUPERTI ABBATIS TDITIENSIS

88

nas, qua tetigit leprosum dicens : « Volo, miindare {Malth, viii), vera divinitas ejus secundum fidem oenturionis, elucet, dum absens oorpore sanans puerum centurionis, Deum se epset designat, qui prffisens est ubique. Tribus igitur Dominicalibus ofOciis Domini manifestatio, scilicet tota trium an- norum ejus praedicatio commemoratur.

CAPUT XXV. Cur in puri/icatione sanctx Marigs candelas poriemus, In Purificatione sanclaB Mari» ideo candelas por- tamus, ut felici gaudio justi Simeonis aliquatenus participemur, qui Gbrisium infantem gestans in ulnis agnovit, et confessus est paratum « ante fa- ciem omnium populorum, lumen ad revelationem geotium {Luc. ii). >: Hoc enim signo commoniti ex- terius, ipsum verum lumen, « quod illuminatomnem hominem venieniem in hunc munduro {Joan, i), > in mente nostra fidei ulnis arctius astringimus, et abseniiam ejus corporalem,8ursum tendentibusde-

A sideriis, gementes quaerlmua, quaerentcsgcmimus. Profectus namque in coelum est, antequam hinc abiret. jam supra infantiam, in qua poriatus est a Simeone, ffitate et sapienlia profecerat {Luc. ii). Ejus igltur visibile signam portamus omnes in ma- nibus, quem jam visibiliier portare, sicutSimeoc, nec necesse habemus, nec possumus. Bene autem conseoraii cereoli, id quod visibile erat Cbristi nobis significant. Nam sicutapes ceram cum melle virginaliproducit opere, sio Maria Virgo Ghristum, Deumet hominem, salva uteri suigenuitintegritate. Apes namque neque ullo concubitu miscentur, ne- que libidine solvuntur^ nuliis partus doloribus con- cutiuntur, et subito magnum filiorum examcn emiitunt, de foliis et herbis ore suo prolem legen-

H tes. Gonvenienti igitur signo, vectationem infantis Chrisii,prout pos8umus,imaginamur, beatitudinem ejus corde et ore priBdicantes, qui, tamdiu vixii, ut Christum Dominum videret, vidil ut adoraret, ado- ravit ut in pace dimissus feliciter hinc abirei. {ibid,)

LIBER QUARTUS.

41 CAPUT PRIMUM. De Septuagesima,

In hoc capitulo multa quffirenda sunt, videlicet qnod voceiur septuagesima, et cur vocetur boc nomine : qua ratione anle passionem Domini cele- bretur, et cur alleluia de ore Ecclesis toUaiur. Haec omnia tam veras tamque certas babentrationes, ut quidquid aliud dixeris, recalciiret undique tuia ve- rltas,et oppositorum velrepugnantiummultitudine inopem et deficientem conscientiam reverberet. Ver- bi gratiacum dixerisseptuagesimamideo nominari, quodabhac Dominica usqueadSabbatum,quoalbsB deponentur, septuaginta dies compuientur, et per hos dies significari captivilaiem nostram, qua pere- grinamur a Deo in hoc sfficulo {II Cor. v). illud sia- tim valde repugnans nostraB computationi occur- rit, quod dies Dominics resurrectionis, nobiiitas anni, decus mensium, arma dierum, hunc intra numerum computentur. Quis enim dies indignius captivitatem significarevidetur, quam ilie, quo victo captivatore Dominus resurrexit ? {Ephes. iv.) Quis dies iibertatem significare merebiiur, cum primus Dominicae resurreciionis dies sexagesimns quartus occurratinnumerodierum,quicaptiviiaiemno8iram significant, significatam quoudam ioticlem annis, quando populus Dei sub Nabuchodonosor fuit exsul in terra Babylonis? (Jer, xxv.) liemqueet illud re- puguat quod cum a prsedicto Sabbato Dominica heec septuagesima sit {Dan, ix), sequens Dominica (quam sexagesimamdicunt) nullo modosexagesima cst, et quinquagesima nullo modo quinquagesima esl, ct quadragesima nullo modo quadragesima est.

C Quid ergo septuagesimam nominemus, altius at- qu9 constantius pandendum est. CAPUT 11. Quid septuagesimam neminemus, Septem Dominicas continue sequentes magnis ac mysticis officiis insignes, sepiuagesiniam nomina- mus, quarum in primaclamat homo a paradisi feli- citate el a Creaioris sui facie projecius {Gen, iii) : « Circumdederunt me gemitus, » etc. In septima redeunte de peregratione hac et de convalle lacry- marura, dicitur voce prophetica : « L«tare, Jerusa- lem, ei diem fesium agite, qui diligilis cum {Isa. Lxvi), » etc.

CAPUT III. Cur septuagesimam nominemus,

D Idcirco autem primam Dominicam, qua3 septima est ab ultima, septuagesimam potius nominamus et sexagesimam, qua sexta est, et quinquagesimam, quae quinla est, quia idem commemoratur officiis, quod significaium esi iila sepiuagenaria capli?ilalc populi Dei, qua realiier sedii et flevit super ftumina Babylonis {Psal. cxxxvi). Quid aulcm illud est? Septenaria disiinciio aetaium mundi, quarum prima est ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad Abrabam, ve) secundum quosdam, usque ad Moysen, tertia a Moyse usque ad David, quartu a David usquead iransmigralionemBabylonis, quinta a transmigratione Babylonis usque ad ad?entum Domini, sexta ab adventu Chrisii usque ad finem S8eculi,septima jam stasmundi requiesest itla, ad quam quoti<1ie transeunt electorum unimas, et re- quiescunt inter ubera la'tantis malris suee supernae Jerupalem {Isa. lxvi). Quia ergo per has septem

89

DE blVlNIS OPPICIIS.

LIB. IV.

90

Dotniaicas illud idem commemoratur, quod per septuaginta Babylonicae captivitalis aQnosBignifica- lum esty Dominica haso prima de septem, rectesa- ptuagesima dicitur^guod quam ratum sit,po8teriu8 ex ipsarum Domiuicarum officiisclarius lucebit. NuQc qua ratione ante passionem Domini ordioatse sinty diceadum est.

CAPUT IV.

Qua ratione sic ante passionem Domini septem

Dominicx ordinatx sunt,

Beatus papa Gregorius, qui (sicut in libro vilsa ejus coDtineri jam supra diximus) orOcium atque slationum ordinator exstitilsoiertissimuSyintellexit eo sensu quem illi Spiritus sanctus aperuit,digQam ad reverendam memoriaro sal u ti fers passionis Ch r isti expetere, ut illi ab omnibus sanctis et electis, qui- cunque fuerunt ab ioitio mundi, testimonia redde- rentur,cuiqua8icommunesperospraBsentisEcolesiae redderentur exsequiae. Omnium quippe sanctorum a mundi constitutione una fuit salus el exspectatio, passio Redemptoris, et concordibus eorum dictis prsnuDtiata, gestique prsGgurata est^ac velutuni Bubjecta soii, diversis licet ex iocis eamdem imagi- nemmultaredduQtspecularia; sic plares sanctidi- versistemporibusaomeritisvenienteSfprscurrentes Saivatorem, unam eamdemque variis figuri» ejus praeOguraverunt passionem. Cum ergo jam dictus ordiDator ofSciorum,commeroorata jam Christi na- tivitate, apparitioQe, et maQifestata triennii ejus praedicatione, passionis ejus memoriam 4% anno [animo] nostro in Scripturis esset, laudabilem fepit digressionem, ai mundi recurrens initium, et de diversis aetatibus congruas Ecclesiae voces colligens, quasi dediversis locisseptenos chorosrationabtli ac venerabili ordine produxit.Quid vel quomodo sin- guli cbori praesenti Ecelesiae concinant, paulo post explicandum esl.Nunc illud priroitus dicendum vi- detQr,cur de ore Ecclesiae diebusistis alleluia^ qnod est laud Dei, tollatur.

CAPUT V. Cur alleluia dimittalur,

Si recte con^ideremus quam laudom Dei alleluia (quodnomenest antiquae dignilatiset auotoritatis) significet, perpulcbrum et rationabile videtur, ut vere est, quod de ore sanclae Ecclesiae vox hasc con- suetudinaliterablataest.SigniGcat autemnon quam- libetlaudemD6i,nonIaudem majorumautminorum creaturarum coeli et terrae, et maris, et omnium quae in eis sunt. Alioquia, si quamlibet laudem Dei signiGcet alleluia,frustra diebus istisde ore Qostro tollitur,cum a laudibus Dei doq ces8aQtes,laudimus quod iu principio fecit coelum et terram, quod di- viserit lucem a teQcbris.quod fecerit GrmameQtum, etposueritiu medio aquarum,quod ad jussumejus germiQavit terra herbam vircQtem, ligQumque af- fereus fructum juxta geQus suum, quod lumiuaria fecerit,et Iq GrmamcQto posuerit,quod pisces, quod volucres, quod bestias prodire jusserit, quod deui- que homiQem ad imagiQem suam creaverit {Gen, i).

A Quam ergo Dei laudemsigQiGcatalleluia^Illamuti- que,illam cui dicit Deus Pater iu Psaimo : « Exurget gloria mea,exurge, psalterium et citbara (P^a/. lvi, cvii). )) Gloria Patris, Dei Pilius, perfecta laus et sempiteraa mu8ica,utpote 8umQr.a sapientia, quae de cordenataejusdem Patris aeterni musici, citharam Dostrae bumanitatis assumpsit, quam et confraclam ab invidis et stultis pueris,qui ad cantum ejussal- tare debueranl {Matth, xi),rur8us per gloriam resur- rectionis reformavit,et iaviolabile : psaltcriumfeci^ ilta, inquam, gloria haec cithara, sive psalterium, alleluianostrum est.Quidquid enim supemaejucun- ditatis auditoribus suis exhibuit,quorum beatiocuii qui videruDt,etauresquaeaudierunt(Lur.. x) ; quid- quid, iQquam,decoeleslibu8 gaudiis ore suo Domi-

g nus JesusChristus praecinuit,alleluia est,3anlicum novum est, laus suavis est. Hoc autem oeque ve- teres sancti vidcrunt, aut audierunt, de quibusait ipse Dominus : « Multi regeset prophetaevoluerunt videre quae videtis, et non viderunt, et audire qua^ auditi8,etnonaudierunt, nequenos(Lu(;. x;Matth, xiii);B quandiu sumusin corpore (quiarecessit in coe- lum)videre po8sumus,autaudire meremur.Quandiu enim t sumus iu corpore, peregrinamura Domino (// Cor, v). » Cum vero probabilem antiquae Eoclesiae Dondum redemplae statum oommemoramu8,no8trum que incolatum,quia prolongatus est, deplangimus, pulchro satisordine alleluia ab ore nostro toUitur. Quia videlicet,qui per illud signiGcantur,! ille non- dum venerat, a Dobis jam recessit, et oblatus est

r spoDsus a Gliis suis {Matth, ix). » Recte hoc coDsi- deravit,qui hoc reeponsoriumcecinit alleluia. Dum praesensest imiianlurillam,et desiderantillamcum se eduxerit ; dum enim hic de alleluia dixit boc quod de sapientia scriptum est(quae sine dubio Christus est) profecto per alleluia Christum intelligi voluit. qui dum praesens esset, imitati sudI illum,etdesi- deravarunt eum, cum se eduxit, ascendens incoe- lum,«et in perpeiuum coronatus triumphal(5ap.iv}B ante Doroinum Patrem {Ephes, iv), sicut scriptum est : • Gloria et honore coronasti eum, Domine, et constituistieum superopera manuumtuarum {Psal. viii). » Non ille nugas trivit, aut pueriies ineptias contexuit, cum diceret, alleluiay revertere in thesau- ros tuos^ te benedicent angeh, Eeversus est enim in thesauros suos Christus Dominu8,id est, in secrela

^ coeli, ubi ab angelis benedicitur, et a Gliia suishic peregrinantibus desideratur. Non solum autemipse gloriosus Ecclesiae sponsus, dovus homo Christus, hoc Domine praedicatur, sed et sponsa ejus nova, sancta Ecclesia (qui corpua ejus est), quia et ipsa musicae illi organum est, id est, divinae sapientiae, cujus in homine Christotola plenltudo corporaliter inhabitat {Ephes, i; Coloss, ii), eodem nominejure praedicari poiest. Quapropter die Dominicae resur- rectionis, quando nova soboles renascitur^et clari* tatereplentur agni novelli, qui venerunt ad fontes, ipsam novam Ecclesia, nova cuncto modo, gaudia DUDtiantem, dod iDaDitertali compellamus Domine

ttl

RdPERTI AbBAtlS ttJltlENSIS

»2

alleluia, qUdi 6t plaofdo iiobis vulto et dUloi voce A coDsonantet « Nescitls, iDqoit Apostolue, quod hi

respoaddl, quia totum ejus diei, vel tolius hebdo^ rritidas paecbalis offlciutn illorumest ex8ullatio,qui tuoc per aquam et spiritum renati sunt.Sed dehis suo loco melius dicemus, oanc ad duperiora re- deamus.

CAPUT VI.

De officio septuagesimXt elcur statiofiat ad sanctufn Laurentium.

Quoniam seplem Domioicis septem KtateH mundi signiflcari supra dictum est, qualiter officium se- ptuagesima^ prima9 conveniat stati jam dicendum est. Primoque non prffilereundum cur statio flt ad sanclum Laurentium.Causa namque convenienset idon<'a est.Sicut enlm in primae aetalis Ecclesiapro- tomartyrls Abel sanguis justus clamat de lerra ad Deum, qUcQ aperuit os suum et suscepit eum de manu Cain fratris sui, sio in Romana Ecclesia, pretiosa mors beati Laurentii, novo et inauditoge- ncre passionis clamavit in cojlum, clamavit,et au- dita esl per mundum universum. Qunm clamorem suum ipse sanctus martyr jam prffividens, dicebat ad Hippolylum : « Magis in absconditis^in homine inlcriore absconde Christum, et postmoJum cum cIamavcro,audi, et veni. » Vox e^go primaB EcclesiaB conveniens eslpraecentnre Abel: « Circumdederunt me {Psal, xvn) ; » circumdederanl enim illum ge- mitus morliSjVitaf gaudiis perpHmos parentes per- dilis. Siijuidem illelanguidus, qui dpscendens aJe- rusalemin Jericho.ihciderat in latrones, spuliatus- que et vulneratu8,semivivu8ab illis fuerat relictua, gpnuerat illum in suis doloribus languidusff^gram, saucius morbidam, moriens mortalem {Luc, x).cEt in tribulatione meainvocavi, inquit, Dominum, et exaudivit de templo sancto suo vocem meam (Psal. xvii).» Hoc longe po8tfuturum,perspeicerti^ tudinem, quasi jam factum Qdeliter prcesumttjana euim divinum de reparationesuas salutisacceperat oracuium, dicente Domino ad serpcntem : « Inimi- citias ponam inter te et mulierem, et inter semen tuum et semen illms {Gen, iii). «Victoria n»mque Redemptoris nostri Jam tum promissa est, qui cum slt semen muIieris.iDimicitiascontra draconem au- liquum iu tantum exercuit ut caputejus contererel, ct omnem potestatem auferrel.Dicat ergo : « Exaudi- vit de templo sancto suovocein nieam.» Sedquanta exspcctalio ? Quanta salutis dilatio ? Generatione namque lxxvii ab Adam usque Davitatem Christi sunt.In Evangelio secuDdum Lucam ita iDveDimuis ((;ip.ni).BeDeebgohi,quisecundumEvangeIiumpraB- scntis 4S dici mane conducti sunt, murmurantes dicunt: « Hi novissimi unahora fecerunt, et pares illos nobis fecisti, qui portavimus pondus diei et aestus (Matth. xx). » Pondus cnim diei et aestuf* portaverunt hi, quos a mundi initio, quiadiu con- tingithic vivere, necesse lilit eliam longiora carnis tentamoDta sustinere. Hoc igiturloDgissimum sta- dium est, de quo in Epistola, prasdicto Evangello

qui in stadio currunt, omnesquidem Currunt, sed unus aocipit braviubn (/ Cor, ix),» sed consolaban- tur se longa nimis in sp^, quodammodo dicented quod iii graduali cisinimus : QuoniarH non in finem oblivid e^ilpauperis, patiefitin pauperum noh peribit in finem {Psal, ix). Tractus itidem siCut cblleclti in qua dicimus : Ut ffui prd peccatis nostris jusle affti- gimuty pro tui nominis gtoria misericorditer libere- mur ; tractus,inquam,de profundis vox est homiDis dub maou Dei justa inter verbera gementis et di- ceniis : Si iniquitates ohservaveris^ Dominf, bomine, quis sustinebit f {Psul, cxxix.) Hoc autem in tracli- bus notandum est quod omnes fero gravioribus compositi sunt vncibus,tiecunquam iisqiii autben-

|i tici dicuntur.modis exaltari merentur ; sed cuncti plagalium inferioribus terminis conlenti, fjetum et trislitiam in humilitdte sonorum denuntiant. Quod congrue satls observatum est. Tristitiffl namqud tempus exlgit, ut alleluia, (]uod laetanilum carmen est, intermiUeretur. Beneergo tr.iclus,qui interinfl proalleluiacantatur,altitudinem atque excetlcntiaoi gaudii, graVi succentu,et modestis declinat inces- Btbus. In offertorio : Bonum est confileri t)omiuo {Psal, xci), quae simililer vox est flngellati, jusli- liam rerienlisinler verbera confilenlis, ille vel ma- xime versus primordiis convenit infantia Bccle- siaB : Exaliabitur ivmt unicomis cornu mr-am, et se^ nectus mea in misericordia uberi {ibid,), Non enim in infantiaeju8,quandojusti Abel sacriflcio glorifi-

^ cata,primoqueejussanguiDe purpurata est(Grn.iv);

^ DOD in pueritia ejus, quando loquente Deo ad Noa velad Abraham,prima doctrinaB salutarisrudimenta percepit {Gen, vi ; xii); dod Id adolesceatia ejus, quaado pae<iagogum,id estlegem Moysi.oe lascivi- ret,accepit {Exod, xxiv) ; dod ia juveatute, quando sanctis regibusa David iacipientibus coronata est: 8edin8enectaeju8,quando regum prophetarumque jam eCfeta erat, « exallatum est cornu ejus, sicut uaicorais, » id est Christus rex poteotiaa siagularis ; « et seoectus ejus in misericordia,uberi,» quia vide- licet in multitudine misericordiae rex Isr.-iel bene> dicius advenit (Ca/a^ iii).Communioquoque : ///?/- mina faciem taam super servum tuum{Psat. civni), voxeju&dem Ecclesiaeest, secundum primam aeta- tem mundi; vox, inquam, homiuis spoliati gloria

D vultus Dei, et parieteni inimiciliarum (Ephcs, n), quo iDterjecto,veriB solis f^iciem humanarum aiii- marum specularia perdiderant^dissolvi ao dirui po* stuiantis.

HaclcDUS a die Dativitatis Dominicae de Novo Te* slamento erant, quaecunque legebantur in vigiliis DOcturnis,congrue8cilicet propter praeseniem vitam ejusdem aovi bomini8Christi,quam signiflcantdies illi. magnusquepraBCosanctaBnovitatis Paulus, cura Veteri lege novam conferensgratiam, legem facto- rum de^>rimebat,et legem fidei cum pulmajustitiae sublevabat (Aom. v). At nuncjuxta rationem super memoratam,aDtiquarepetitur historia, qua veteria

83

DB DlVmiS OPPIDIIB. ^ LIB. IV.

94

vita narrantur miseris, qoas in offldio pnefioHpto sancta deplorat Eoelesia.

CAPUT VII. De SexaijBsitna, Prseclarum iiujus DomiQicffl offlcium tempud illud secuDdfiB jBlatis respicit, q3?o primum exiit, qui se- minat semiQdre semen suum, quo primum recon- ciliationem mundi praeparare inoipiens loculuscst Noe, et Ecclesiam jam infantiles annos egressam, primis praeceptorum suorum elementis i:nbuere coe- pit. Nam ex qno de tranquillo et quieto paradisi utero ejecta,in hanc nata est miseriam, quam ejus nitivitatem beatus Job in ejus Jem Erclesiae persona (ut ait Beatus Gregorius) deplorat, dicens: « Pereat dies inqua natus sum {Job iii), » et coetera, nullam ilii pr^ceplorum suorum legiturlradidissediscipli- nam. At yero locutus cum Uoe, dicens : « Quia ecce ego statuam pactum meum vobiscum (Gen. ix), » et iterata benedictione, duperductam incipiens abolere maledictionem, paulatim pueritiam mundisuo ma- gisterio aubjicit, dans prfficepta quadam, primum Noe, deindeAbrabam.^tin illis primoribusinitians justitiam fldei. Perfecit autem hffic in plenitudine gratiae, dum exiit in hun6 mundum formara servi accipiens [Philip, ii),per seipsum in populo Jiidaeo- rum^ et per sanctos aposlolos in omnibus gentibus seminare semeu suum. Hac igitur Dominicalegitur hoc evangelium : Exiii qui seminai seminare temen suum [Luc, viii) ; agiturque statio ad sanctum Pau- lum, digna sane et evidenti causa, quia d\lt verbi prxcipuus, et vere deminator verborum ipse est, per quem omne^ gentes cognoverunt gratiam Dei, Antequam ergo sacerdos introeat, velut antequam seminator ilie ad opus suum exeat [Act. xiv), dum adhuc in accubitu sub esl, et in sinu Dei PatrlB quiescit, conclauiat chorus : E.xsurge, quare obdor» mis, Domine ? {Psal. xxiii.) Eturgeodo enim et se- men suum seminando hoc effecturus erat,Ut facies ejus, quam propter peccalum avertcrat, id est,no- titia ejus huinano generi rursus illuccsceret. Igud- ranlia namque Dei, terr® nostra; sterilitas fuit; Seminator igitur sapientiae ccElestis, quia sUum ad opus ul dictum est, exiens, et aratores suos,id est, sanctos apoetolos conducens, maxime beatumPau- Inm, qui plus omnibus illis laboravit, operarium ntilem habuit, quem ad gentes miait, et acuto vo- mere linguae ejus corda dura proscindens, fldei ei morum coplosum semen infudit(/ Cor. xv). Ingres- sus sacerdos statim in collecta : DeitSf ijui conspicis, celebremejusdem doctorisgentiummemoriam praS- mittil (// Cor. xi), ut stationem convenientei' ascrl- ptam ogressa quoque proprietus manifestius com- mendet. Amplius autem ad hoc sequens tlpistola pertinet, qua idem fortissimus ccelestis dgrlcolae operarius veros labores suos enUmerat et J^ericula, quibus illum affeoerunt hi, qui Domini sUi flnes invaserant, nec nrari permittebanl. Graduale ad utramque partem bominum r^spicit, et eorum sci- licct, qui tanquam bona terra, seraen Verbi Del

A suflcipientes, fructuho justitiae retulerunl,eteDrum qui rebellantes universee lerras Dominalori aratrum eju^ confregerunt,bbve8que innocuoBjugulaYerunt. DissemiDato namqu^ verbo Dei faotum est quod ait : «c Sciant gentes, quoniam nomen tibiDeus, tu 8olu8AItis8imu8 8uperomnemterram(P^<i/.Lixxii)^» et hi qui illud^repuleruntpositi 8Uht,utrota,BciIicet in eo quod eurgentes io bis> qui retro Buot, id est in carnaiibus, eadunt in anteriori parte, id est in intellectualibus; et^quemadmodum stipula disper- gitur ante faciem venti, sic disperieruntflantespi- ritu ireeDei. In tractugratiasagil 8»pe dicto semi- natori, commota lerra et conturbata (Pbal. lix). id est universi pecbatores, 44 qui quando dulturas suas adverterunt esse Deo exsecrabiles, coramoti

H sunt ad posnitentiam^et per signiflcationem praedi- eatiunis incipientea timere, tugiunt a faciearcus^id est a die judiciif in quo duobus testamentis, quasi duobut oornibus inflexisirebelles Verbi divini dam- natlonis SBternaB eagilta ferientur. Lecto tandem Bvangelm dOngona sequitur ofTereQda: Perficegrcs' sus meos in semftis ttiis (Psal. xvi)* Timendum est enim, ne suseepto semine Verbi Dei secus viam expositi et in exterioribus vagantee, a volucribus, id esl. a spirilibus immundis diripiamur, aut a sol- licitudinibus et spinosisdivitiis seBcuIi suflooemur; aut humorem, id est pinguedinem charitatis non babens^ bonum semen arescHt in nobis, et sic non perficiantur gressus noslri. Miriflcat misericordias suastdumsemcn misericorditer injectum custoditut pupillam oouli (ibid.)^ ne compungalur a suCfooan-

C tibus spiDis^ protegit sub umbra alarum suarum (tV/id.), ne siceetur ardoribussolis» eripitab impio, ne auferat yerbum de oordibus nostris ; ut dicat bona terra fructum afiferens in padentia ; « Ego auiem in justilia apparebo in conspectu tuo (ibid.).*